Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

Koronabirusa. EKONOMIA PENTSALDIAN

Mugatuta

Gaztelugatxerako sarbidea kontrolatzen, aurreko astean.
Gaztelugatxerako sarbidea kontrolatzen, aurreko astean. MARISOL RAMIREZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Joseba Barandiaran - Ekonomialaria

2020ko uztailak 7

BERRIAk joan den astean Gaztelugatxeko bisitez hala iragarri zigun: «mugatuta» dago bertara egin daitekeen bisita kopurua. Mugatuta. Hitz gakoa. Aurten, iaz beste turista etorriko ez den arren, egoki jo dute jende ibilia mugatzea. Iaz ez bezala. Aldatu da zerbait.

Aurrekontu mugaz aparte, baliabide urriak direnen kudeaketaz gain, apenas ateratzen zen «mugatuta» hitza ekonomia ikasketetan. Baliabide urriak izanik, prezioaren gorabeherek jokatuko zuten merkatuak husteko papera... eta kito. Merkatuan salerosten ez ziren ur gezaz, itsaso edota egurats garbiaz, edo ozono geruzaz... hitzik ez apenas. Ondasun publikoak direla, eta gutxi gehiago.

2019an Ekonomista Saria jaso zuen Roberto Bermejo EHUko irakasleak, Ekonomialarien Euskal Elkargoaren eskutik. Hitzaldi azpimarragarria egin zigun Bilbon, baina, batez ere, egurra dinbi-danba banatu zigula dut gogoan, eta geure ezagutza alorraren mugak azpimarratu zituela. Erabaki ekonomikoak beste jakintza arlo batzuetako jendearekin batera hartu eta partekatu beharraz jardun zuen; biologo, geologo, ingeniari, filosofo, kimikari... guztien ikuspuntuek izan behar lukete zeresana egungo ekonomiaren baitan. Erabakiak nola eta norantz hartu, ikuspuntu anitz batekin aztertu beharra... berotze globalak, CO2 isuriek edota biodibertsitateak mugatuta bizi garela ohartzen ari garen honetan. BPGa ez da guztia eta guztia ez da BPGa.

Orduan inor gutxik izan zezakeen buruan birusarena, edota epidemiologoena; baina azken hilabeteek erakutsi digute baietz, horiek ere behar ditugula erabakiak hartzeko mahaiaren bueltan, eta ekonomia gisa orain arte ulertu dugun zera hori zabaltzen ari zaigu. Beharrik. Lleidan bezala gurean ere, konfinamenduaren atal berriak ezagut ditzakegu eta.

Munduan mugatuen duguna, berez, orduak dira. Denbora. Denboraren bankua aspalditxoan dago martxan, eta bere baitan ideia iraultzaile bat bazuen: jendearen denboraren balioa berdintzea. Emadazu zeure (lan) ordu bat, neure beste (lan) ordu baten truke. Gauza iraultzaileago eta demokratikoagorik, nekez. Anti-ekonomikoa izan liteke, ordea. Gaixo gaudenean sendagile edo dentista baten orduak zenbat balio duen, ezta? Eta prestaketa horretarako zenbat ordu ez ote den ikasketa prozesuan joan...

Alternatibak bilatu beharko ditugu. Andoni Mikelarenari irakurri genion bat, Pentsalditik Ekintzaldira nola pasatu, birus osteko garaian: elkarzaintza mutualizatu moduko bat, aldi berean norbere diru sarreren portzentaje bat (demagun %10) zaku batean biltzen duena, berau elkarrekin partekatzeko asmoz. Ekimen baten lehen pausoa izan liteke, komuna moduko bat, baina egungo geure praxitik eta, agian, balioetatik oso urrun dagoena, oraingoz.

Pertsona orori gutxieneko diru sarrerak bermatzearena Espainian ere bertakotuko dela dirudi. Geurean denboratxo bat indarrean den sistema izaki, badakigu adabaki edo lagungarri lez baliagarria dela; egoerak gizatiarrago bihurtzeko baliagarri. Besterik da sakoneko aldaketa iraunkorrik ba ote dakarren.

Sektore publikoaren esku hartze handiago bat izango duen ekonomia izango dugu hurrengo urteotakoa. Gizabanakoen kontrol handiagoa ere eskatuko du. Eta baliabide horiek, banku zentralen laguntzak gorabehera, defizit handiago batean islatuko dira. Noizbait ordaindu beharko diren zorrak, agian inflazioaren laguntzaz. Zorpetze muga, hori bai, ortzimugan egon bai baitago: urrunean, zergen igoera eta murrizketen hotsa mokoka.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Gero eta gazte gehiago kalean

Gero eta gazte gehiago kalean

Miren Garate - Gipuzkoako Hitza

Etxegabeekin lan egiten dutenek gero eta pertsona gehiago ikusten dituzte kalean bizitzen. Erabat beharrezkoa iruditzen zaie herritarrek haienganako "begirada" aldatzea.

Izua betikotzeko zigor erantsia

Izua betikotzeko zigor erantsia

Edurne Elizondo - Nafarroako Hitza

Nafarroako Gobernuak ‘Expolio y castigo’ argitaratu du, Cesar Laianak frankismoaren jazarpen ekonomikoari buruz idatzitako liburua. Historialariak nabarmendu du erregimenak araudi zehatz bat sortu zuela etsaitzat zeuzkanen ondasunak eskuratu eta haiek zigortu eta beldurtzeko.

Agerraldia egin du goizean, Bilbon, Arnas Dezagun guraso taldeak. ©Arnas Dezagun

Arnas Dezagun egitasmoak haur euskaldunak «ez sakabanatzeko» eskatu du

Oihana Teyseyre Koskarat

Guraso taldeak salatu du D ereduan izanda ere haurrei ez zaiela bermatzen euskaraz mintzatzeko eskubidea.

Adituek adinekoei hirugarren dosia jartzeari eman diote lehentasuna

Adituek adinekoei hirugarren dosia jartzeari eman diote lehentasuna

Irati Urdalleta Lete

Oro har, umeak txertatzearen alde egin dute BERRIAk kontsultatutako adituek. Eskatu dute ez ahazteko mundu mailako arazoa dela

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.