Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

OSASUNA PENTSALDIAN

Indarraren kolorea

Ane Pescador - Donostia Ospitaleko erizaina

2021eko urriak 27

Urria arrosa kolorez jantzita igaro da, OMEren ekimenez urriaren 19an bularreko minbiziaren aurkako borrokaren nazioarteko eguna ospatzen baita. Egun honen xedea kontzientziak piztea eta emakumezkoen artean jarraipen zein screening frogak sustatzea da.

Bularreko minbiziaren inguruan entzuten dugun aldiro emakumezkoak datozkigu burura, baina gaitz hau pairatzen duten gizonezkoak izan ere badira, tasa %1ekoa baino txikiagoa izanik hauetan.

Zientziak bizkor egiten du aurrera zorionez, ikerketa ugari egiten da gaitz honen inguruan: tratamenduetan, kontseilu genetikoan, froga diagnostikoetan eta baita tratamenduaren bigarren mailako kalteen ondorioak arintzera bideratutako ekintzetan ere.

Zoritxarrez, urrian ikus ditzakegun kartelek zein horma arrosek gaitz honekin duten zerikusia txikia dela esango nuke. Gaitza gertutik bizi dutenek errealitatea arrosa koloretik urrun bizi baitute. Ilun.

Zerbait ondo ez dagoela antzematen den unetik tumore hitza entzun eta gaitzaren izen-abizenak zehazki jakin bitarte izaten diren itxaronaldiak gogorrak dira, luzeak, ezjakintasunak ito eta izutu egiten baitu. Ostera, gaitzaren ezaugarriei dagokien tratamendua jasotzen hasteari beldurra datorkio; bizi kalitatean edukiko duen eraginari, itxura fisikoan sortuko dituen aldaketei, tratamenduaren eraginkortasunari.

Ekintzara pasatu eta tratamenduarekin hasi orduko, prozesuak ekar dezakeen guztia dator: ebakuntza-gelara sartzeak sortzen duen izua, kirurgia ostean eduki daitezkeen minak, erradioterapiak azalean sor ditzaken asaldurak, kimioterapiaren nekea, azazkaletan eta azalean eragiten dituen aldaketak, ilearen erortzea, artikulazioetako minak, defentsen jaitsierak...

Prozesua nekeza, luzea eta gogorra da, norberak bere gorputzarekiko duen kontzeptuaren asaldura handiak sor ditzakeena, pertsonaren egoera emozionalari, autoestimuari, sexualitateari eta bizi kalitateari denboraldi batez gogorki kalte egin diezaiokeena.

Gaitza sendatu eta dena ondo dagoela jakiteko denbora luzean egin beharreko errebisioak eta haien bezperako insomnio gauak datoz ostera. Edota gaitzarekin betiko bizi behar duten pertsonak, tratamendu aktiboan jardun behar dutenak, etenaldi txikiekin, gaitzaren eboluzioa behatzeko frogak sarritan egin behar izanez.

Urriaren 19ko karteletan ikusten ditugun irribarre amaigabe horien atzean adorez borrokatutako guda bat dago. Egunez egun, etsipenik gabe eta bizitzeko gogoz jaikitzen diren pertsonek borrokatua. Borrokan jardun diren eta diharduten pertsona hauek, arrosa kolorearekin baino, indarraren kolorearekin lotzen ditut nik.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Alemaniako Grevenbroich hiriko parke eolikoa, eta, atzean, ikatzezko zentrala, duela gutxiko irudi batean. ©SASCHA STEINBACH / EFE

PLANETAREN MUGEKIN TALKAN

Iñaki Petxarroman

50 urte dira Hazkundearen Mugak txostena kaleratu zutela. Ekonomia ulertzeko beste modu bat ezarri zuen, eta zientzian oinarritutako sistema batekin erakutsi zuen hazkunde etengabeak etorkizunean eragin zitzakeen arazoak. Gaur egun, begi bistan daude arazo horietako batzuk, hala nola klima krisia eta bioaniztasunaren galera.
 ©BERRIA

«Gure aztarna ekologikoak egungoaren hamarren bat izan behar du»

Iñaki Petxarroman

Kontsumoa eta ekoizpena apaltzea eta espiraleko ekonomia martxan jartzea beste biderik ez du ikusten Antonio Valerok.
Jainkosaz aldatzeko prest al gaude?
Juan Mari Aburto lore eskaintza egiten, atzo, Bilbon. ©BILBOKO UDALA

Frankismoak espetxeratutako andreak omendu dituzte Bilbon

Iosu Alberdi

Bilboko Udalak eta Gogora institutuak plaka bat jarri dute Orue Txaleta zegoen lekuan. Eraikin hura espetxe izan zen 1937tik 1942ra bitarte

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.