Albistea entzun

OSASUNA PENTSALDIAN

Indarraren kolorea

Ane Pescador - Donostia Ospitaleko erizaina

2021eko urriak 27

Urria arrosa kolorez jantzita igaro da, OMEren ekimenez urriaren 19an bularreko minbiziaren aurkako borrokaren nazioarteko eguna ospatzen baita. Egun honen xedea kontzientziak piztea eta emakumezkoen artean jarraipen zein screening frogak sustatzea da.

Bularreko minbiziaren inguruan entzuten dugun aldiro emakumezkoak datozkigu burura, baina gaitz hau pairatzen duten gizonezkoak izan ere badira, tasa %1ekoa baino txikiagoa izanik hauetan.

Zientziak bizkor egiten du aurrera zorionez, ikerketa ugari egiten da gaitz honen inguruan: tratamenduetan, kontseilu genetikoan, froga diagnostikoetan eta baita tratamenduaren bigarren mailako kalteen ondorioak arintzera bideratutako ekintzetan ere.

Zoritxarrez, urrian ikus ditzakegun kartelek zein horma arrosek gaitz honekin duten zerikusia txikia dela esango nuke. Gaitza gertutik bizi dutenek errealitatea arrosa koloretik urrun bizi baitute. Ilun.

Zerbait ondo ez dagoela antzematen den unetik tumore hitza entzun eta gaitzaren izen-abizenak zehazki jakin bitarte izaten diren itxaronaldiak gogorrak dira, luzeak, ezjakintasunak ito eta izutu egiten baitu. Ostera, gaitzaren ezaugarriei dagokien tratamendua jasotzen hasteari beldurra datorkio; bizi kalitatean edukiko duen eraginari, itxura fisikoan sortuko dituen aldaketei, tratamenduaren eraginkortasunari.

Ekintzara pasatu eta tratamenduarekin hasi orduko, prozesuak ekar dezakeen guztia dator: ebakuntza-gelara sartzeak sortzen duen izua, kirurgia ostean eduki daitezkeen minak, erradioterapiak azalean sor ditzaken asaldurak, kimioterapiaren nekea, azazkaletan eta azalean eragiten dituen aldaketak, ilearen erortzea, artikulazioetako minak, defentsen jaitsierak...

Prozesua nekeza, luzea eta gogorra da, norberak bere gorputzarekiko duen kontzeptuaren asaldura handiak sor ditzakeena, pertsonaren egoera emozionalari, autoestimuari, sexualitateari eta bizi kalitateari denboraldi batez gogorki kalte egin diezaiokeena.

Gaitza sendatu eta dena ondo dagoela jakiteko denbora luzean egin beharreko errebisioak eta haien bezperako insomnio gauak datoz ostera. Edota gaitzarekin betiko bizi behar duten pertsonak, tratamendu aktiboan jardun behar dutenak, etenaldi txikiekin, gaitzaren eboluzioa behatzeko frogak sarritan egin behar izanez.

Urriaren 19ko karteletan ikusten ditugun irribarre amaigabe horien atzean adorez borrokatutako guda bat dago. Egunez egun, etsipenik gabe eta bizitzeko gogoz jaikitzen diren pertsonek borrokatua. Borrokan jardun diren eta diharduten pertsona hauek, arrosa kolorearekin baino, indarraren kolorearekin lotzen ditut nik.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Jatetxe bateko zerbitzaria, atzo, Donostian, bi bezeroren COVID ziurtagiriak egiaztatzen. ©JON URBE / FOKU

Ostalariek ez dute polizia (ere) izan nahi

Maddi Ane Txoperena Iribarren Ane Eslava

Atzotik, Euskal Herri osoan da indarrean COVID ziurtagiria. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 50 lagunetik goitiko jatetxeetako langile eta bezeroek egun batetik bertzera egokitu behar izan dute neurrira

Miren Basaras. / ©Aritz Loiola, Foku

«Pandemiak loa galarazi dit niri ere»

Ibai Maruri Bilbao - Bizkaiko Hitza

Miren Basarasek esan du txertoak «oso onak» izan arren, transmisioa eteteko neurriak ezinbestekoak direla. Uste du askatasunaren izenean txertoari uko egiten diotenak «berekoiak» direla.

Otxarkoagako bizilagunak, protesta batean, asteartean. / ©Aritz Loiola, Foku

Betiko zerbitzua gura dute Otxarkoagan

Ibai Maruri Bilbao, Bizkaiko Hitza

Kutxabankek astean egun bitara murriztu du Bilboko Otxarkoaga auzoan dagoen bulego bakarreko leihatila zerbitzua. Bizilagunek protestak hasi dituzte. Bankuek, oro har, Bizkaian, bulegoen %45 itxi dituzte azken hamabi urteetan. Kutxabankek dio erabilera gutxitu delako hartu dutela erabakia.

Donostiako Antigua Auzoko Osakidetzako osasun zentroa. ©GORKA RUBIO / FOKU

«Ezin dugu martxa honetan segitu»

Oihane Puertas Ramirez

Lehen mailako arretako langileek salatu dute baliabideak falta zaizkiela. COVID-19a dela eta, osasun etxeetako lan karga «izugarri» handitu zaie, eta «gainezka» daudela sentitzen dute.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.