Noiz sortua: 2020-04-24 00:30:00

Jose Luis Zumeta (1939-2020). IRITZIA

Izenburu gabe

Xabier Gantzarain - Idazlea

2020ko apirilak 24

Artelanen izenburuetan erreparatzen duen edonorentzat, desesperatzeko modukoa da Zumeta. Ez dizu pistarik ematen, ez daukazu heldulekurik, koadroa bera bezain biluzik uzten zaitu. Ernegatu egiten zara. Eta figurak identifikatzen hasten zara, honek zaldia ematen du, txoria beste honek, hau buru bat da. Baina ez dago narraziorik, eta zaputza hartzen duzu. Hurrengo koadrora egiten duzu salto orduan, eta dagoeneko ez zaizu hainbeste inporta zein figura daukazun topatzea, koadroan batetik bestera hasten dira zure begiak euren kasa, mugimenduari jarraitzen diote, konposizioaren atzetik doaz. Eta hainbeste kolorerekin hordituta atseden hartzeko geratzen direnean, gozamena aurkitzen dute detaileetan, hantxe laketzen dira, horiak beltzarekin sortzen duen kontrastean, erabat tapatu gabeko marrazki baten arrastoetan. Gero, badaezpada, txartelari begiratzen diozu: Izenburu gabe. Ah, banekien.

Izenburu gabe da izenburua, eta beraz badauka: ez daukat pintatzen dudana hitzekin zertan eman, aske naiz, zu ere bai hemen nahi duzuna ikusteko. Artea ez dago ulertu beharrik, saiatu hori guztia ahazten, begiratu, usaindu nahi baduzu olio freskoa, ohartu ez dela mihise baten gainean jarritako pintura besterik, eta hori nahikoa dela munduan gauza zoragarriak badaudela erakusteko. Koloreak, hain bizi, hain garbi. Ñabardurak. Margotu dutena erakusten dizutenean ez galdetu umeei: zer da?

Gero zuk nahi baduzu egin ariketa, eta hasi zeure baitan: 1961ean margotu zuen koadro hau, marra horizontalez osatua, Bilboko Arte Ederren Museoan dagoena, zerua eta lurra batzen diren lekua da, zeruertza, mundua bere gordinean, ez dago besterik. Baina ez joan galderari erantzuna bilatzera: asma ditzagun galdera berriak.

Zergatik sortu zen eskandalua 1961ean, Zumetak Donostiako Udal Arte Aretoan erakusketa paratu zuenean, marrez egindako 50 lan jarri zituenean? Sortuko ote luke eskandalua gaur?

Gaur zerk sortuko luke eskandalua?

Zer da euskaldunari Zumetarengandik gustatzen zaiona? Mikel Laboari egindako irudiak, Artzeren txoriak, Gernika? Gaur taldean eta Ez Dok Amairun ibili izana? Euskalduna izatea?

Koadroa zoragarria iruditu zitzaidan ikusi nuen lehen aldian, orain are ederragoa irizten diot. Marra horizontalez egina dago bere osotasunean; beltzak, gorriak, horiak, urdinak, koloreak biluzik eta bizirik ageri dira, elkarren ondoan beste indar bat hartzen dute. Malevitxen Zalditeria Gorria ekartzen dizu gogora.

Baina hemen ez dago zaldirik, artistarekin batera joan dira, zeruak eta lurrak ederrago egitera.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 29an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan bost pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, hamabi positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta hiru gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.287 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.066 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Arantzazu (Oñati, Gipuzkoa), larunbatean. ©Marisol Ramirez / Foku

Hego Euskal Herria, azken faserako prestatzen

Berria

EAE datorren astelehenean hirugarren fasera pasatzeko eskatuko dio gaur Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak Espainiako Gobernuari, eta Nafarroa «normaltasun berrira iristeko neurriak» onartzeko prest dagoela esan du Maria Txibite presidenteak.

Irakasleak irakasle gelan, Zarauzko Orokieta herri eskolan ©Andoni canellada / foku

Irakasleak ikastetxeetara itzultzen hasi dira, Jaurlaritzak hala aginduta

Irati Urdalleta Lete

Modu progresiboan egingo dute itzulera, eta salbuetsita egongo dira kontziliaziorako arazoak eta osasun arazoak dituztenak

Iñigo Urkullu eta Nekane Murga, goizeko bileran. ©/ Irekia

Ekainaren 8an hirugarren fasera igarotzeko eskatuko du gaur Jaurlaritzak

Jon O. Urain

Nafarroako Gobernuak «oso balorazio positiboa» egin du erkidegoek konfinamendua leuntzeko hirugarren fasea kudeatzeko aukeraz.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna