Indarrak batu dituzte Parisen

Frantziako Gobernuak hizkuntza gutxituekin duen jarrera salatu du Gure Hizkuntzak Bizi Daitezen dinamikak Parisen. Bilera bat egin dute ministerioarekin, baina neurri zehatzik ez da atera handik
Protesta, atzo, hizkuntzen bizi nahiaren aldeko aldarria lehen lerroan jarrita.
Protesta, atzo, hizkuntzen bizi nahiaren aldeko aldarria lehen lerroan jarrita. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Oihana Teyseyre Koskarat - Berriemaile berezia

2019ko abenduak 1

Atzo goizean iritsi zen hizkuntza gutxituen aldarria Parisera. Frantziako Estatuaren menpe diren lurralde guztiak batu dira Gure Hizkuntzak Bizi Daitezen dinamikaren sokan, eta Frantziako Gobernuak hartu dituen neurri «linguizidak» salatu zituzten, hezkuntzaren arloan izan diren erreformak gogoan izanik batez ere. Horregatik, Hezkuntza Ministerioaren ondoko plazan bildu ziren dozenaka eta dozenaka manifestari: bretainiarrak, korsikarrak, okzitaniarrak, alsaziarrak, katalanak, eta baita euskaldunak ere. Euskal Herritik, Euskal Konfederazioko, Seaskako eta Kontseiluko kideak zeuden protestan, besteak beste.

Gorabeheratsua izan zen goiza. Antolatzaileek azken momentuan jakinarazi zuten Parisko Prefeturak elkarretaratzea egitea debekatu zuela. Arrangura erakutsi zuten erabakiaren harira: «hizkuntzen aurkako eraso bat gehiago» dela adierazi zuten. Ondoren, giza kate bat egin nahi izan zuten Hezkuntza Ministerioko eraikina inguratzeko, baina Frantziako Poliziak eragotzi egin zuen ekintza hori. Protestan parte hartzen ari zirenen artetik delegazio bat joan zen ministerioraino. Manifestariek, ordea, ezin izan zuten ordezkaritza bururaino segitu; Poliziak bidea oztopatu zien. Debekuen gainetik, ehunka pertsonak parte hartu zuten protestan: Gure hizkuntzek bizi behar dute aldarria nagusitu zen, beste guztien gainetik.

Hizkuntzen desagertzea salatzeko ekintza sinboliko bat egin zuten. Hain justu, heriotza hori irudikatzeko, Frantziako bandera bat inarrosi zuten lurrean zeuden ikurrinak, esteladak, Okzitaniako gurutzea, Alsaziako bandera, Korsikakoa eta beste hainbeste ikur zapalduz. Diwan eskoletako zuzendaria da Anna Vari Chapalain, bretoierazko murgiltze eredua eskaintzen duten zentroen sareko ordezkaria; Frantziako Gobernuaren jarrera irmoki kondenatu zuen: «Gu erresistentzia egiten ari gara. Gure sarea hedatu nahi genuke eta horretan ari gara, baina estatuak ez digu posturik ematen, eta zailtasunak dauzkagu. Badakite arriskuan garela; larria da egiten dutena: linguizidio bat. Entzun behar gaituzte: haien betebeharra da, eta tokiko hautetsiek presio egin behar dute».

Dinamika bi hautetsik bultzatu dute, irailetik aitzina: Paul Molac Bretainiako diputatuak eta Francois Alfonsi Korsikako eurodiputatuak. Ministeriora joan zen ordezkaritzan parte hartu zuten biek. Alfonsik azaldu zuen Europan hizkuntza gutxituen aldeko berme batzuk badirela, baina Frantziak ez dituela errespetatzen. «Irailean hasi gara jendearengana joaten. Ulertu dugu bakoitzak bere borroka bere zokoan eramaten badu ez dugula ezer lortuko. Baina arazo berak dira; indarrak batu behar ditugu». Peio Jorajuria Seaskako lehendakaria izan zen ministerioan egindako bileran parte hartu zutenetako bat. Oro har «balorazio ezkorra» egin zuen delegazioak. Ministerioan entzuteko prest direla esan bazieten ere, neurri konkreturik ez zen atera bileratik. Jorajuria arranguraz solastatu zen: «Ez dute ukatu egoera larria denik. Guk neurriak proposatu ditugu, baina ez dute deus egiteko asmorik». Hala ere, baikortzat jo zuen hizkuntza guztiek batera hasi duten elkarlana: «Bakoitzak bere borroka bere lurraldean eramaten duelarik, estatuak eskualdeko arazo bat bagina bezala ikusten gaitu; horiek badaki nola kudeatu. Aldiz, denak elkarrekin batzen bagara, estatu osoko arazo bilakatzen gara, eta gure pisua ez da berdina».

Fabiana Giovanni Korsikako diputatua da, eta bat egin zuen Jorajuriarekin. «Korsikera arriskuan den hizkuntza bat da. Gu, hautetsi gisa, saiatzen gara neurriak aitzinarazten. Baina betiko arazoa dugu: estatuak blokeatzen gaitu erabat. Garrantzitsua da hizkuntza guztiek bat egin dezagun bloke baten osatzeko gobernuaren aurrean».

Ofizialtasuna

Bretainiako jende asko bildu zen protestan. Tartean, Bak E Brezhoneg taldeko ikasleak zeuden —baxoa bretoieraz pasatzea aldarrikatzen dute—. Jean Michel Blanquer Frantziako Hezkuntza ministroaren erreformak berehala alda daitezela eskatu zuten. Hain zuzen ere, erreforma horrek eragozten du baxoa bretoieraz pasatzea —edota beste edozein hizkuntza gutxitutan—. Gainera, hautazko ikasgaietan ere, haien hizkuntzak leku gutxiegi dauka. Lena Louarn Bretainiako Kontseiluko lehendakariordea da, eta herenegun Blanquerrek egin zituen adierazpenak salatu zituen. Ministroak esan zuen baxoko matematika azterketa bretoieraz egiten ahalko zela, baina berehala ezeztatu zuen esandakoa. Kontrol jarraikia bai, baina azterketa bera ez dute bretoieraz egiten ahalko ikasleek. Hortik Louarneren kexua: «Uste izan dugu Blanquerrek iritziz aldatu zuela baxoari begira, baina tronpatu egin da. Erakusten du ez duela ezagutzen hizkuntza gutxituetan egiten den hezkuntza: gure kasuak ez ditu menperatzen. Mespretxagarria da haren jarrera». Hautetsi, ordezkari, guraso eta ikasleei dei egin zien guztiek batera lan egiten segitzeko «hizkuntza guztien ofizialtasuna lortu arte».

Katalanezko murgiltze ereduan diharduten zentroen elkarteko (La Bressola) lehendakari Jean Sebastien Haydnek ere oroitarazi zuen ofizialtasunerako pausoak ematen segitu behar dela. «Hego Katalunian hizkuntzaren arloan eginiko aurrerapenak oso baikorrak dira. Koofizialtasunak laguntzen du, eta horretara iritsi behar dugu guk ere».

Protestaren ondotik, eragileek bilkura bat egin zuten, dinamikari segida bat emateko asmoz.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Salvador Illa Espainiako Osasun ministroa, atzoko agerraldian. ©CHEMA MOYA / EFE

Jaurlaritzak osasun larrialdia ezarriko du astelehenetik aurrera

Irati Urdalleta Lete - Olatz Esteban Ezkati

Tapia eta Murga sailburuek gaurko agerraldian emango dituzte xehetasunak. Madrilek hartu ditu lehen neurriak, egoera epidemiologikoak okerrera egin duela eta: tabernek 01:00ean itxi beharko dute, eta gauerditik aurrera ezingo da bezero gehiagorik sartu. Kalean erretzea ere debekatuta egongo da, bi metroko tartea bermatu ezin bada.

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Martxoko egun zailenetan PCRak orain bezala eginda, 6.000 kasu izango genituen»

Maite Asensio Lozano

Pandemiaren jarraipena egiten ari den lantaldeari esker COVID-19aren transmisioa moteldu egin dela uste du Ignacio Garitano epidemiologoak. Bigarren olatua iritsi dela berretsi du, baina orain askoz positibo gehiago detektatzen direla nabarmendu du.

Bilboko Zorrozgoiti zahar etxeko egoiliar bat, atzo. ©MIGUEL TOÑA / EFE

Etsipena, beldurra eta nekea zahar etxeetan

Aloña Beraza Peña

Zahar etxeetako kutsatzeek gorakada nabarmena izan dute azken asteetan, eta langileak beldur dira ez ote diren itzuliko gaitzaren lehenengo olatuko egoerara. Egoiliarren artean ere kezka da nagusi.

Jendea paseoan Donostiako alde zaharreko kaleetan, atzo. ©Juan Carlos Ruiz/FOKU

618 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian

Berria

Bizkaian behera egin dute kasuek; Araban, Gipuzkoan eta Nafarroan, aldiz, igo egin dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna