Albistea entzun

LEKU-LEKUTAN

Kaledonia Berriaren ataka

Urtzi Urrutikoetxea -

2021eko urriak 31

Joe Biden Europan da egunotan, COP26 bileraren aitzakian. Gehien espero zen bileretako bat Emmanuel Macronekin ostiralean izandakoa izan da. AUKUS akordioak —itsaspeko nuklearrak tarteko Australiak ezkutuan Londresekin eta, batez ere, Washingtonekin egindako itunak— erabat amorrarazi zuen Paris. Herenegun Bidenek aitortu zuen «baldar» jokatu zutela, eta gaineratu zuen «uste zuela» Australiako Gobernuak esana ziola Frantziakoari. Macron aldamenean zuen, zur eta lur azalpenei entzuten, Bidenek berak ere askorik sinesten ez dituela jakinda. Australiak berehala erantzun zuen, bestalde: nola esango zion ezer Parisi aurretiaz, horren izaera sekretua zuen itun bati buruz?

Frantziarekin zeukan akordioa bertan behera uzteak dakarren galera ekonomikoa bera bigarren mailan geratzen da neurri horrek daukan eragin geopolitikoarekin alderatuta. Urpekook, egitekotan ere, 2040 ingururako omen leudeke. Defentsarako akordioa da Parisi min ematen diona, Macronek bozkarioz diseinatutako potentzia globalaren ametsari erasaten baitio.

Ezaguna da lehen Europan zegoen jokalekua orain Asia-Pazifikoan dagoela. Trumpen itsuskerien ondoan, batek baino gehiagok eskertu dute aspaldiko lagunen aldartea Washingtonen. Europarekiko berba goxoak eta kondeszendentzia jarrerak ekarri ditu Bidenek, hark ere ondo daki fokua, eta kezka, Pazifikoan daudela orain bertan. Ikusi besterik ez dago Taiwanen defentsan Txinaren aurrean Bidenek berak darabilen diskurtso oldarkorra.

Munduko ozeano handienean hiruzpalau gune estrategiko kontrolatzen ditu Parisek; Polinesiatik Kaledonia Berriraino —edo are, Reunion uharteraino—. Itsas-eremu zabal horrek munduko jokaleku berrian protagonismo berezia amestera eraman zuen Macron, eta India eta Australiarekiko harremanak ziren horretarako berme. Bidenabar, ezin ahaztu Frantziaren jarrera historikoak eskualdean pizten duen ezinikusia, entsegu nuklearren memoriagatik; Australiarantz ere bideratu dute inguruko herrialde txikiek. Aldaketa klimatikoak gehien mehatxatzen dituen nazio ñimiño horiek gehien behar dutena, ez da, hain justu, potentzia nuklear bat eskualdean.

Egoera kolonial baten ondorio da Europako estatu batek Pazifikoan halako agintea izatea, eta oraindik ere botere hori handitu nahi izatea, noski. «Txinaren mehatxuaren» bandera mugituta, beso zabalik hartuko zutelakoan zebilen Macron. Kaledonia Berriarekiko jarrera mediatikoa ere hortik doa: Frantziak alde egiten badu, Txina etorriko da nikel meatzeen jabe egitera, Australiaren pare-parean. Zer axola artxipelagoko kanak eta gainerako biztanleen burujabetzari irain egitea. Are gehiago, mugimendu independentistak behin eta berriz esan du ez duela haustura zakar eta traumatikorik nahi, Parisekin elkarlan (partenariat) harremana dutela helburu.

Deskolonizazio prozesu berezia da Kaledonia Berrikoa, are bereziagoa pandemia egoeran. Edouard Philippek duela bi urte ziurtatu zuen, lehen ministro zela, hirugarren galdeketa ezingo zela egin 2021eko irailetik 2022ko uda arteko urte politikoan, Frantziako hauteskunde presidentzialak daudelako tartean. Zentzuzkoa zirudien, beraz, beharrezko patxadaz hartzea 2020ko urriko galdeketaren ostean. Aurtengo ekainean, baina, presaka ezarri zuen Parisek aurten bertan egin beharra hirugarren eta azken galdeketa. Irailean, orain artean ez bezala jo zuen COVID-19ak Kaledonia Berria: urte eta erdian inor hil ez zuen birusak 260 lagun baino gehiago hil ditu bospasei asteotan, eta etxeratzea agindu da, noski.

Independentistek argi esan dute ez dagoela erreferendumerako baldintzarik, euren kanpaina atez atekoa dela, mediatikoa eta sare sozialetakoa baino gehiago. Eta hildakoen %60 kanak herritarrak izanik, melanesiar kulturan heriotzari eta doluari egiten zaion lekua errespetatu behar dela. Ez dela giro, alegia, doluan diren herrietan boto-eske ibiltzeko.

Sebastien Lecornu ministroak entzungor egin die orain arte independentistei, eta azkenean planto egin dute. Boikot hitza aipatu gabe, «ez parte hartzera» dei egin zuten lehengo astean, baldin eta abenduko datari eusten bazitzaion. Asteon gauzatu dute ohartarazpena: alderdi bakoitzak kanpainarako materialak aurkezteko epea pasa da, eta independentisten hiru alderdietako batek ere ez du ezer aurkeztu. «Macronek irabazten badu, Lecornuk beste zeregin bat izango du, galtzen badu, ez da deus izango. Bi kasuetan, bera ez epe luzeko solaskidea. Ez dagokion eskubide bat erabiltzen ari da» salatu du egunotan FLNKSk.

Erabaki gogorra da, noski, horrelako une historiko batean bozketari uko egitea, baina begi bistakoa da uneotan ez dela horretarako baldintzarik. Eta atzerapena ere zenbait hilekoa baino ez da, txertaketa prozesua osatuta eta Eliseoko bizilagunak legealdi osorako agintea duela. Ez dirudi oso logikoa hainbeste urtetako prozesua horren modu zakarrean amaitzea, konpondu nahi zuen arazoan nabarmen gaiztotzea baino ez baitu ekarriko. Baina Parisen kalkuluetan hori ere sartuko da, bistan da. Datozen egunetan jakinaraziko du Parisek erabakia. Adi egon beharko da.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Gizon bat tabberna bateko ataria garbitzen, Vienan, iazko azaroko itxialdiaren hasieran. / ©CHRISTIAN BRUNA, EFE

Otsailetik aurrera, Austriak 3.600 eurorainoko isuna jarriko die txertatuta ez daudenei

Arantxa Elizegi Egilegor

Parlamentuak gaur bozkatuko du lege proposamena. Otsailaren 1etik aurrera, txertatzera derrigortuta egongo dira 18 urtetik gorako herritarrak.

Ratzinger, 2020ko ekainean Regensburgen (Alemania) ©PHILIPP GUELLAND / EFE

Municheko artzapezpiku zela abusuen aurka ezer egin ez izana egotzi diote aita santu emerituari

Arantxa Elizegi Egilegor-Igor Susaeta

Joseph Ratzingerrek lau sexu abusuren berri izan zuen, artzapezpiku zela. Abokatu talde batek egin du ikerketa, artzapezpikutzak berak eskatuta. Gerraostetik 2019ra arte salatutako abusuak jasotzen dira bertan. Marx Municheko kardinalak nabarmendu du Elizak ez dituela serio hartu izan sexu abusuak.

Kataluniako prozesu independentista sustatzeagatik Espainiako Auzitegi Gorenak espetxeratutako bederatzi buruzagi katalanetako zazpi, iazko ekainean, espetxetik irteten. ©Qique Garcia, EFE

Indultuen kontrako helegiteak bertan behera utzi ditu Espainiako Auzitegi Gorenak

Gorka Berasategi Otamendi

PPk, Ciudadanosek eta Voxek errekurtsoa jarri zioten buruzagi independentista katalanak aske uzteko neurriari, baina auzitegiak ebatzi du ez dutela horretarako gaitasunik.

 ©ANGEL MADINA G. / EFE

«Deskolonizazioaz ari ote garen argitu behar du NBEk»

Arantxa Elizegi Egilegor

«Nazioartearen babespean» ezkutatzea leporatu dio Arabik Espainiari. Polisarioko kidearen esanetan, Madrilek «erantzukizun politiko eta juridikoa» du gatazkan.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.