Albistea entzun

Jaurlaritzaren aurrekontuak: lehengo lepotik burua

Mikel Noval - ELAko ikerketa arduraduna

2019ko ekainak 29

Joan den astean Eusko Jaurlaritzak erabaki zituen datorren urteko aurrekontu-proiektua egiteko kontuan izango dituen ildo nagusiak (gero horiek norbaitekin negoziatu behar ditu, legebiltzarrean ez baitu gehiengo nahikorik). Ildo horiek irakurtzean déjà-vu edo «hau lehenago ere ikusi dugu» sentipena datorkigu burura; enegarren errepikapena barregarria litzateke, ondorio larriak ez balitu.

Jaurlaritzak dioenez, 2017an «hitzartutako Aurrekontu-Egonkortasun Helburu guztiak beteko ditu». Honi buruz ahaztu egin zaio garrantzia duten xehetasun batzuk aipatzea. Lehenik, «akordioa» Jaurlaritzak Rajoyren espainiar gobernuarekin sinatu zuela. Bigarrenik, helburu haiek Rajoyk autonomia-erkidego guztiei inposatu zizkien berberak zirela. Hirugarrenik, abiapuntu hori ontzat emateak esan nahi duela Pedro Sanchezen gobernua Rajoyren parametro murriztaile berdinetan ari dela jokatzen.

2017an ezarritako helburuek gastu-araua delakoa inposatu zuten 2018-2020ko epealdirako. Zehazki, 2019an aurrekontuaren igoera nominala gehienez %2,7koa izango zela, eta %2,8koa 2020an (bide batez, Jaurlaritzaren prentsa-oharrean datu hori aipatu ere ez dute egin, horrek baldintzatzen badu ere 2020rako aurrekontua).

ELAk behin eta berriz salatu izan du gastu-arauak eskuak lotzen dizkigula; halaxe aitortu zuen Pedro Azpiazu sailburuak berak ere. Baina hark ondo deritzo, eta ELAk ez du inola ere aplikatzerik nahi.

Gastu-araua medio, euskal erakundeei kendu egiten zaie aurrekontuak erabakitzeko ahalmena, eta ezinbestean murrizte politikari eutsi behar diote; izan ere, aurrekontuaren igoera ekonomiaren hazkunde nominalaren azpitik geratu behar baita. Horregatik, zerbitzu publikoen gainbeherak ez du etenik izango, eta gizarte-prestazioak areago urrituko dira. Noski, ondorioz, pentsaezina da beharrizan sozial hazkorrak osatzea, menpekotasun egoeran dauden herritarrena edota etxebizitza izateko eskubidea dutenena, esaterako.

Indarrean dagoen gastu-arauarekin paradoxa bat gertatzen da: Eusko Jaurlaritza eta foru aldundiak ehunka milioi euroko superabita ari dira urtez urte metatzen. Bitartean, ordea, osasuneko eta hezkuntzako gastu publikoa, edota gizarte-babes maila, Europako azken postuetan daude (horretarako estatistika erakunde ofizialak izan dira gure iturria, ez EITB taldeko albistegiak).

Egunero esnatu eta bezperako egoeran gaudela dirudi. Iaz (eta aurreko urteetan) gauza bera esaten ziguten: aurrekontu-egonkortasun helburuak bete behar dira. Bada, gu ez gatoz bat horrekin. Egin behar dena beste zerbait da: aurrekontu dezente handiagoa onartu, lehentasuna beharrizan sozialei eman, eta dagoen superabita horretarako baliatu. Eta hori ez da guztia. Gogoratu beharra dago zerga-presioan ere Europako azken postuetan gaudela (iruzurragatik eta enpresek, kapitalek eta errenta altuek zerga gutxiegi ordaintzen dutelako); beraz, baliabide ekonomiko gehiago lortzeko bada non miatu.

Horrenbestez, iaz esan genuena aurten ere baliagarri da: aurrekontu-politika goitik behera aldatzea nahi dugun erakunde sindikal, sozial eta politikook uko egin behar diegu parametro horiek oinarritzat hartuta egindako aurrekontuei, eta pedagogia egitea dagokigu. Finean, salatu beharra dago aurrekontuak sozialak izatea ezinezkoa dela oinarrian gastu-araua badute.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Arrosarioa
 ©BERRIA

Garai konplexuei aurre egiteko kazetaritza bat

Beatriz Zabalondo - BERRIA Taldeko lehendakaria / Martxelo Otamendi - BERRIAko zuzendaria

Iaz BERRIA Taldeak egindakoaren errepasoa duzu hau. Kazetaritza da gure eginkizuna, euskarazko kalitateko kazetaritza; erreferente informatiboa izatea helburu. Beraz, hortik hasi dugu errepasoa, gero arlo ekonomikoari, komunitateari eta erronka berriei leku egiteko.

Irautea iraultzea denean

Estitxu Garai, Naiara Pinedo eta Zuriñe Rodriguez

Zure ahotsa errazago zapaltzea, moztea. Ostean datorren gizonak zure iritzia gutxiestea. Gizonen maiztasuna handiagoa izatea. Gizonak finkoak izatea, zu aldakorra. Mahaiko emakume bakarra izatea naturalizatzera iristea. Zure hitzei ez entzunarena egitea, beti euren artean elkarri erreferentziak egitea.

Zuretzat bihotzez, Elizabeth Hadley

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...