Albistea entzun

Koronabirusa

Pandemia bat bidegurutzean

Omikron aldaerak eta txertoaren orokortzeak zeharo aldatu dute koronabirusaren aurkako estrategia. Aurrera begira, «ikuspegi globala» hartu eta «osasun sistema indartu» behar dela diote adituek

Nafarroako Unibertsitate Publikoko txertaketa gunea, iaz.
Nafarroako Unibertsitate Publikoko txertaketa gunea, iaz. IÑIGO URIZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Ion Orzaiz -

2022ko otsailak 22

Izurria ez da bukatu, zenbaitetan hala badirudi ere. Gripalizazio eta endemiko hitzek gero eta presentzia handiagoa dute osasun arduradunen diskurtsoetan, eta, seigarren olatuaren eragina apaldu ahala, neurriak arintzera jo dute Euskal Herriko eta Europako administrazioek. Adituak ere bat datoz: izurria bukatu ez, baina beste fase batera igarotzeko bidean da agian. Fase horrek zer ekarriko duen eta nola helduko zaion, hortxe gakoa.

«Oso argi ikusten da seigarren olatua bukatzen ari dela», azaldu du Ana Galarraga zientzia dibulgatzaileak. «Intzidentzia handia dugu, baina oso azkar eta era jarraituan ari da apaltzen. Adierazle guztietan ikus daiteke». Seigarren uhinaren apaltzeaz harago, baina, «fase aldaketa bat» antzeman dute ikerlari eta aditu askok. «Badirudi trantsizio fase baten hasieran gaudela, izurriaren dezelerazio baten ostean eta pandemia arteko fasearen aurretik», esan du Adrian Aginagaldek, Kantabriako Osasun Publikoko Behatokiko zuzendari eta epidemiologoak. Haren esanetan, fase «zehaztugabea» da hau, eremu gris bat, orain arteko zurrunbiloaren ostean: «Inoiz ez dugu halako egoerarik bizi izan; hortaz, trantsiziozko fase batek nolakoa izan behar duen ez dago gure eskuliburuetan jasota».

Ikusi gehiago: Hegoaldeko erietxeetan 401 paziente daude koronabirusak jota

Galarragaren ustez, bi faktorek eragin dute egungo egoera: omikron aldaeraren «hedatze masiboak» eta «txertaketaren orokortzeak». «Omikronek hankaz gora jarri zuen orain arteko detekzio sistema; egun batetik bestera ezinezkoa izan zen positiboak, gaixo agiriak eta bakartzeak kudeatzea. Gainezka egin zuen denak. Bestalde, txertoek izugarri apaldu dute birusaren eragina, eta, horri esker, gaur egungo egoerak eta duela urtebetekoak ez dute zerikusirik».

Nafarroako Unibertsitateko Mikrobiologia irakasle Ignacio Lopez Goñik ere txertatze prozesuaren «arrakastan» egin zuen azpimarra, Kontuen Ganberak iragan astean antolatutako jardunaldietan: «Zientziak lortu du birusa identifikatzea, txertoak garatu ditu, eta baita gaitzaren efektuak apaltzen dituzten sendagaiak ere. Oraintxe, arazo zientifiko bat bainoago, birusa kudeaketa arazo bat da».

Egoera berri honetan positiboei eta intzidentziari erreparatzea «estrategia antzua» dela dio Aginagaldek: «Gabonetan jada argi ikusi zen ez zegoela gaitasunik omikronen intzidentzia neurtzeko, ez hemen, ez Berlinen, ez New Yorken. Izan ere, kutsatzeen eta transmisio kateen zaintza, epidemiologian, anomalia bat da. Ezohikoa erabat. COVID-19arekin orain arte aplikatu den estrategia ez zen jasangarria; ezin zitzaion luzaroan eutsi, eta baliabide asko kontsumitzen zituen, gainera».

«Hau ez da endemia bat»

Gaitza gripe bat balitz bezala tratatzeko hautua egin dute erakunde askok. COVID-19a «endemiko» bihurtzeko bidean dela iragarri zuten zenbait agintarik. Hori esan ahal izateko, baina, «ebidentzia zientifikorik ez» dagoela gogorarazi du Galarragak: «Endemia bat da sasoi edo toki jakin batean atzematen den gaitz bat. COVID-19a ez da hori. Mundu osoan eragiten du oraindik, eta ez dakigu noiz etor daitezkeen olatu berriak».

Are: COVID-19a gaitz endemiko gisa sailkatzea «ardurak gainetik kentzeko modu bat» izan daitekeela uste du: «Herrialde garatuetako arduradun politikoek erabakitzen badute COVID-19a gaitz endemikotzat jotzea, bizkarra eman ahalko diete aldarrikapen askori; besteak beste, txertoen banaketa bidezkoago baten edo arrakala sozioekonomikoak arintzearen aldeko aldarriei. Pandemiarik ez bada, desagertu egingo dira horretara bideratu diren bitarteko asko».

Ikusi gehiago: Laugarren dosia «ez da behar», Veranen ustez

Pandemiaren karira sortutako baliabide juridikoak eta laguntzak «sektore zaurgarrienei» eraginen diela gaineratu du Galarragak: «COVID iraunkorra, adibidez, ez dago behar bezala aztertua, eta pazienteei arta emateko bideak ere ez daude argi. Bada, orain ebazten badugu pandemia bukatu dela eta normaltasunera itzuli garela, paziente horiek —emakumeak hein handi batean— bazterrean utziko ditugu, ahaztuta eta heldulekurik gabe». Horregatik, ongi deritzo Galarragak izurriaren aurkako estrategiak berritzeari eta egokitzeari, «baina gizarteko arrakaletan are gehiago sakondu gabe».

Aurrerantzean, zer?

COVID-19aren izurriak «hankaz gora» jarri ditu epidemiologoek historikoki erabili izan dituzten eredu teorikoak. Hortaz, aurrera begirako iragarpenak egitea «ezinezkoa» dela uste du Aginagaldek: «Epidemiologook ez dugu iragarpenik egiten. Ez dakigu zer gertatuko den, eta norbaitek baietz badio, gezurretan ari da. Gainera, orain arteko paradigmak ez du balio: egungo izurriaren bilakaerak, olatu batekin bainoago, antza du zurrunbilo batekin: azelerazio, dezelerazio eta trantsizio faseak dauzkagu bata bestearen atzetik, baina gero berriz azeleratzen da izurria, berriz desazeleratu... horrela, pandemiak indarra galtzen duen arte».

Etorkizuna zalantzaz betea agertu arren, egungo trantsizio fasea «orain arteko neurriak ebaluatu eta beharrezko ez dena kentzeko garaia» dela uste dute BERRIAk kontsultatutako aditu guztiek. Besteak beste, osasun sistema publikoa indartu behar dela azpimarratu dute. «Zazpigarren olatu bat badator, eta handia bada, arazo larriena izanen da aurretik osasun sistema indartu ez izana», esan zuen Lopez Goñik iragan asteko hitzaldian. «Murrizketen fasetik hobekuntzen fasera» pasatzea galdegin du Galarragak: «Aireztapen sistemak, baliabideak, protokoloak... nola hobetu daiteke hori guztia?».

Helburua «normaltasunera itzultzea» ez, «aurrekoa hobetzea» dela uste du dibulgatzaileak: «Arnasa luzeko konponbideak behar ditugu, gizarteko arrakalak handitu ez daitezen. Lehengora bueltatzea, bere horretan, ez da konponbide egokia».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Hainbat aplikazio eta streaming plataforma erakusten dituzten pantailak. ©Berria

Gaztelaniazko ikus-entzunezkoak dira nagusi Uemako herrietako ikasleen artean

Julen Aperribai

Uemako herrietako ikasleen %73k gaztelaniaz ikusi dute, azkenekoz, telesail bat. Netflix 'streaming' plataformaren kontsumoa gehien ikusten den hurrengo plataformarena halako bi da. Lehen Hezkuntzako ikasleen artean, marrazki bizidunen Clan katearen audientzia ETB3rena halako bi da.

Iraitz Lazkano UEMAko lehendakaria, eta Garikoitz Goikoetxea teknikaria Eusko Legebiltzarrean ©UEMA

Uemak adierazi du «sendotasun handiagoz» heldu behar zaiola ikus-entzunezkoen gaiari

Isabel Jaurena

Iraitz Lazkano Uemako lehendakariaren erranetan, EITBk eta RTVEk «ardura handia» dute. Online plataformen eta sare sozialen eginkizuna ere azpimarratu du.

Ikasgela bat Gasteizko Angel Ganivet eskolan, artxiboko irudian ©juanan Ruiz / foku

Irakasleek berriz ere aukera edukiko dute eszedentziak noiz amaitu aukeratzeko

Irati Urdalleta Lete

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak duela urtebete arautu zituen jardunaldi murrizketak, eszedentziak eta aldi baterako eteteak, eta erabaki zuten baimenak horiek emateko arrazoia amaitzen zenean edo urtarrilaren 31n edo abuztuaren 31n soilik bukatu ahal izango zituztela. Arartekoak eskatu zuen agindu hori bertan behera lagatzea, eta hala egin du Hezkuntza Sailak.

Tokiko erakundeetako ordezkariak, gaur, bilerara sartzean. ©Berria

Espainiako Gobernuak Araban duen ordezkaritzara eraman dute aldiriko tren zerbitzuaren eskaera

Berria

Arabako eta Nafarroako 50 toki erakundek udaberrian abiatutako prozesuari jarraikiz bildu dira Arabako ordezkariarekin, AHTaren aurkako alternatibaren berri emateko.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...