Albistea entzun

EUSKARA

Irizpidea aldatu du Euskaltzaindiak, eta izen neutroak onartzen hasi da

Pertsona izendegi berritua aurkeztu du akademiak. Haren arabera, emakumeei nahiz gizonei jarri ahalko zaizkie Amaiur, Amets, Araitz eta beste izen batzuk. Sexu banaketa du oinarri izendegi berriak, eta izen batzuk ez dituzte neutrotzat onartu. Aldaketa gehiago egiteko prest azaldu dira.

Berria

Garikoitz Goikoetxea -

2019ko ekainak 14 07:09

Umeei zer izen jarri, zeresana eman dute azken urteetan Euskaltzaindiaren irizpideek. Izenak bi taldetan izan ditu banatuta: gizonen izenak eta emakumeenak. Adibidez, gizonezkoen sailean zituen Amaiur, Amets, Iraitz, Iraultza eta horrelako izen ugari; emakumeen zerrendan, berriz, Lur, Sua eta Izaro, adibidez. Besteak beste, gai horri buruzko argitalpen bat egin zuen Bilgune Feministak, guraso ugariren kexuen ondoren: Izena eta izana ezbaian.

Aldaketak egiten hasi da Euskaltzaindia, Onomastika Jardunaldietan iragarri duenez. Aurrerantzean ere izango da sexuaren araberako izen banaketa —gizonenak eta emakumeenak—, baina beste bat erantsi dute: izen epizenoen zerrenda. Emakumeei bezala gizonei jarri ahalko zaizkie izen horiek.

Besteak beste, honako izen hauek sartu dituzte neutroen sailean: Alai, Aloña, Amaiur, Amets, Araitz, Askatasuna, Bihotz, Euri, Gixune, Ihintz, Iraultza, Nahi, Zeru... Horietako asko toki izenak dira. Denera 500 bat daude oraingoz “izen neutroen” zerrenda horretan.

Euskaltzaindiaren webgunean eskuragarri dago izendegi eguneratua, eta desoreka batzuk ageri dira. Adibidez: Haize neutroen zerrendan sartu dute, baina Haizea emakumeentzat soilik dago onartua; berdin gertatzen da Alai eta Alaia izenekin, eta Nahi eta Nahia izenekin.

Paskual Rekalde Onomastika Batzordeko ordezkariak azaldu duenez, orain arte "tradizioa" hartu da kontuan hitz arruntak eta toponimoak pertsona izendegian zein sexurekin lotu zehazteko. Besteak beste, Sabino Aranaren eta Jose Maria Satrustegiren izendegiak erabili izan dituzte. Euskaltzaindiak berak 2001ean argitaratu zuen izendegia.

Arazoak erregistroan

Euskaltzaindiaren izendegiak eragin handia du umeei izenak jartzerakoan, Erregistro Zibilean trabak jartzen baitituzte akademiak onartu gabeko izenekin. Hala gertatu izan zaie, adibidez, alabari Amaiur izena jartzen saiatu diren gurasoei. Euskaltzaindiaren arabera, izan ere, gizon izena da hori, nahiz eta leku izena den berez.

Espainiako legeak jarri izan ditu argudiotzat Euskaltzaindiak: izenak bereizi egin behar duela pertsona horren sexua. Gogoan izatekoa da akademiak Espainiako Gobernuari eskari bat egin ziola iaz, pertsona izenekin "malguago" joka dezan. Gutun batean, hala ohartarazi zion Andres Urrutia euskaltzainburuak Madrili: "Euskararen ezaugarri propioak kontuan hartu behar dira izendegian genero bereizteari dagokionez; bestela, hizkuntza erromanikoetatik datozen irizpideak aplikatuko genizkioke euskarari, eta horrek ez du inolako logikarik". Euskaltzaindiak azaldu duenez, izenak sexua bereizteko obligazio hori berez kendu egin zuen 2011ko lege batek, “baina oraindik ez da indarrean jarri”.

Izen neutroen zerrendan 500 bat sartu dituzte oraingoz, baina gehiago sartzeko atea ere ireki du Rekaldek: “Izaera irekia eta dinamikoa izango du Izendegi berriak eta aldiro-aldiro gaurkotuko da”. Kontuan izatekoa da izen gehienek emakume-gizon banaketa dutela oraindik. Elizarekin lotutako izenak daude tartean —santuenak eta ama birjinenak—, baina leku izen batzuk ere bai. Adibidez, oraindik emakumeen zerrendan daude izen hauek: Lur, Sua, Ilargi eta Izaro. Gizonen zerrendan daude Iraitz, Aratz eta Maren. Ez da hautu itxia, Euskaltzaindiaren arabera: "Datuen argitan frogatuko balitz sail horretako izen batzuek esleitua duten generoaz gain beste generoarekin ere erabili edo erabiltzen direla, datuak egokitu beharko lirateke".

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako erakundeetako arduradunak izan dira BECen, gaurko aurkezpenean ©Irekia

Zaintza ereduaren «paradigma aldaketa» jaso du Jaurlaritzaren estrategia soziosanitario berriak

Edurne Begiristain

2021-2024 aldirako estrategia soziosanitarioa aurkeztu dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako instituzio nagusiek. Besteak beste, «adinekoak beren etxean edo etxe baten antzekoak diren zentroetan» bizitzea sustatuko dute.

Ibaetako Campusean duela hilabete batzuk egindako manifestazioa. ©GORKA RUBIO/FOKU

Eraso sexista bat salatu dute EHUko Ibaetako campusean

Berria

Arkitektura Fakultateko irakasle batek ikasleei eraso sexista bat egin ziela salatu dute UIB Unibertsitateko Indar Batasunak eta Arrakala emakume taldeak. EHUri leporatu dio gertakariari buruzko «informaziorik» ez ematea.

Aste honetan Haurrak Bai-k deituta Ataungo Joxemiel Barandiaran herri ikastetxean egin duten eserialdia. / ©Goierriko Hitza

Jolasgaraian 12 urtetik beherakoak maskara janztera derrigortzen dituen aginduari eutsiko dio Jaurlaritzak

Jon Ordoñez Garmendia

Gotzone Sagarduik argudiatu du haurrak babesteko neurri bat dela, eta esan du gaur egungo egoera ez dela ona.

'Martin Ugalde eta Egunkaria' hitzaldia

Sokaren bi muturrak batu zituen «ametsa»

Julen Aperribai

'Euskaldunon Egunkaria' sortzeko egitasmora batzean Martin Ugaldek egindako hautuaz eta proiektua abiarazteko zailtasunez aritu da Iñaki Uria, Ugalderen jaiotzaren mendeurreneko hitzaldietan bigarrenean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.