Noiz sortua: 2020-03-12 13:56:15

Koronabirusaren azken datuak

Euskal Herrian 11.184 gaixok eman dute positibo koronabirusaren proba eginda. 650 hil dira. COVID-19 gaitza izandako 3.409 pertsonari eman diete alta. Grafikoak, albiste barruan.

Apirilaren 4an eguneratua, 14:00etan.
Apirilaren 4an eguneratua, 14:00etan. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Berria -

2020ko apirilak 4

11.184 gaixo eta 650 hildako

Otsailaren 28an agertu ziren koronabirusak kutsatutako aurreneko bi gaixoak Euskal Herrian: Araban bat, eta Gipuzkoan bestea. Emandako azkeneko datuen arabera (apirilaren 4an), orain arte 11.184 pertsona gaixotu ditu gaitzak, eta 650 hil. 3.409 laguni eman diete senda agiria orain arte. Hau da gaitzaren bilakaera:

Koronabirus berria oso azkar zabaldu da. Nafarroako Epidemiologia zerbitzuak eman du datua, martxo bukaeran: COVID-19aren intzidentzia, aste bakarrean, iritsi da A gripeak (2009an) hiru astean lortu zuen intzidentzia bera edukitzera. Gripe arruntak, neguan, epidemia mailatik igaro ondoren, lau aste behar izan zituen bere gailurrera heltzeko; COVID-19ak aste bakarrean egin du epidemia bihurtzetik gorenera iristeko bidea —positibo berriak egonkortu egin dira geroztik, baina ikusteko zer bilakaera izango duen datu horrek—. Kontuan izan behar da hedapen hori, A gripearekin eta gripe arruntarekin ez baitzen itxialdirik ezarri. Horrek adierazten du zeinen aise kutsatzen den koronabirus hau. Hurrengo grafikoak erakusten du gaitzak izan duen egunez eguneko bilakaera:

Gaitzaren lehen foku garrantzitsuak Araban agertu ziren, Bastidan aurrena eta Gasteizko Txagorritxuko ospitalearen inguruan gero. Eragin handiena Araban izan du aurreneko asteetan, eta han utzi ditu hildako gehien. Baina gero Nafarroan aise zabaltzen hasi da, oso bizkor, eta baita Bizkaian ere.

Koronabirusak gehien kolpatu dituen munduko hiru eskualdeetakoak dira Hubei Txinan, Lombardia Italian, eta Madril Espainian. Hego Euskal Herriko probintzietan gaitza izaten ari den bilakaera eta hiru eskualde horietakoak konparatzeko, heriotza tasak biztanleriaren arabera kalkulatu ditu BERRIAk (100.000 biztanleko), eta heriotzen metatzeak grafiko logaritmiko batean ezarri ditu. Erreferentzia gisa hartuta 100.000 biztanleko gutxienez pertsona bat hil zen momentua, hortik aurrera eskualde eta probintzia bakoitzean heriotza tasaren metaketak izan duen bilakaera erakusten du azpiko grafikoak, beraz.

Hubeiko probintzian —58 milioi biztanle baino gehiago ditu; han dago Wuhan—, abiapuntu gisa hartutako puntu horretatik —100.000 biztanleko hildako bat— aurrera, hogei bat egunera heriotza tasa kontrolatzea lortu zutela erakusten du grafikoak. Harrezkero oso gutxi hazi da; gaitzak oraindik heriotzak eragiten dituen arren, metatzea apaldu egin da. Lombardiako eta Madrilgo kasuetan —hamar milioi eta 6,7 milioi biztanle inguru, hurrenez hurren—, hogei egun horiek igaro eta gero ere, hazten jarraitzen du tasak, eta nahiko modu agerikoan. Konfinamendua zenbateko eragina izaten ari den kalkulatzeko balio dezake grafiko honek datozen egun eta asteetan, baina aintzat hartu behar da kutsatzea asko apalduko balitz ere heriotzak handik egun batzuetara gertatzen direla:

Ipar Euskal Herriko datuei buruz ohar bat egitea beharrezkoa da. Konparazioan, koronabirusak hedapen txikiagoa izan du, baina ez dago Lapurdiko, Nafarroa Behereko eta Zuberoako datu ofizialik berez. ARS osasun agentziak Akitania Berriko datuak eguneratzen ditu, eta noizean behin Pirinio Atlantikoetako daturen batzuk ematen ditu, baina ez gehiago. Ezinezkoa da, beraz, Ipar Euskal Herriko datuen jarraipen estu bat egitea eta estatistikoki horiek lantzea. BERRIAk Baionako ospitaleari datuak eskatu dizkio zuzenean, baina horiek emateko baimenik ez duela erantzun du zentroak.

Ezagutu da, halere, gutxienez 21 kasu baieztatu direla Baionako erietxean. Martxoaren 31n hemezortzi lagun zeuden erietxean, baina horietatik sei bat Landetakoak ziren (Okzitania). Erietxean pertsona bat hil da koronabirusarengatik. Atharratzen (Zuberoa) sortu da beste foku bat, baina Zuberoako eta Nafarroa Behereko gaixo batzuk Paueko ospitaleetara (Okzitania) eramaten dituzte. Atharratzeko gaixo bat hil zen han, martxoaren 19an. Nafarroa Beherean beste bi kasu agertu dira apirilaren 4an, Iholdiko zahar etxean; horiek Baionako Ospitalera eraman dituzte. Erreferentzia gisa, Pirinio Atlantikoetan, martxoaren 31 arte, 161 gaixo atzeman dituzte, horietatik 54ri eman diete senda agiria, eta hamahiru hil dira.

Hegoaldean, berriz, probintzia batetik bestera gorabehera handiak daude, eta gaitzaren hedapena ez da homogeneoa, hurrengo grafikoak erakusten duen bezala. Hasieran Araban zabalpen azkarra izan zuen, eta gero Nafarroan hartu zuen abiada, baita —apalago— Bizkaian ere. Atzetik doa Gipuzkoa: gorako joeran bada ere, motelago. Positibo berrien datuek hori erakusten dute:

Nolanahi ere, ñabartu egin behar dira kutsatutako pertsonei buruzko datuak, diagnostikatutako gaixo kopurua ez delako gaitzaren hedapenaren datu fidagarria. Administrazioek irizpide ezberdinak eta gorabehera handiak izan dituzte testak egiterakoan, beti ez dituzte garbi esplikatu testak egiteko irizpideak, eta momentu batzuetan ez dituzte izan baliabide aski gaixo guztiak diagnostikatzeko.

Gasteizko eta Iruñeko gobernuek martxoaren erditik aurrera jakinarazi zuten osasun arloko eta funtzio publikoko langileei eta diagnostikatutako gaixoei soilik egingo zizkietela probak. Geroztik, gorabeherek jarraitu dute: Jaurlaritzak, adibidez egun batzuetan 1.400 proba baino gehiago egin izan ditu, eta beste egun batzuetan 700 baino gutxiago. Nafarroako Gobernua ere antzera ibili da. Bi administrazioek nabarmendu dute, hala ere, Europan batez beste proba gehien egiten ari diren eremuen artean daudela.

Gorabehera horiek eta agertu diren positibo berrien arteko harremana erakusten dute hurrengo bi grafikoek —Nafarroako Gobernuak normalean ez du egunero jakinarazten egindako testen kopurua; martxoaren 31n emandako grafiko batetik atera ditu datuak BERRIAk—:

 

Datu fidagarriagoen bila

COVID-19a diagnostikatzeko testei buruzko gorabeherak direla medio, ezinezkoa da gaitzaren hedapenaren berri izatea gaixotuei edo positibo berriei buruzko datuen bidez soilik. Fidagarriagoa da gaitzarengatik ospitaleratutakoen bilakaera aztertzea. Gainera, gaitza ospitaleetan sortzen ari den lan izugarriaren eta arazoen seinale ere bada datu hori.

Nafarroako Gobernuak beste datu bat eman zuen martxoaren 31n, gaitza zenbateraino hedatu den igartzeko: epidemiologia zerbitzuak uste du Nafarroan egindako testetan positibo emandako kasuen halako lau egon daitezkeela kutsatuta —martxoaren 30ean 2.146 positibo zituzten frogatuak, baina epidemiologoek kalkulatu zuten 10.000 pertsona inguru egon zitezkeela kutsatuta, guztira, Nafarroan—. Eneko Axpe fisikariak, berriz, kalkulua egin du Araba, Bizkai eta Hego Euskal Herrirako, The Lancet aldizkarian argitaratutako ikerketa batean oinarrituta: uste du gutxienez 84.090 pertsona leudekeela kutsatuta —apirilaren 2koa da datua—. Horrek esan nahiko luke koronabirusarekin 95.000 pertsona inguru gaixotu izango liratekeela Hego Euskal Herrian, apirilaren hasierarako.

Gaitzaren datu esanguratsuen bila, intzidentzia tasak aztertzea ere interesgarria da; ez baita gauza bera Araban 100 gaixo ospitalean egotea, eta Bizkaian 100 gaixo ospitalean egotea, hiru aldiz biztanle gehiago baititu Bizkaiak. Arabaren bilakaera ez da ohikoa beste herrialdeekin alderatuz gero. Kontuan hartzekoa da lehenago hartu dituztela koronabirusak jotakoak hango ospitaleetan, eta alta gehiago eduki dituztela, beste herrialdeetan oraindik ospitaleratze kopuruak hazten jarraitzen duen bitartean. Nafarroaren kasuan, aldiz, datuak emateko modua aldatu zuen gobernuak martxoaren 28an. Ordutik aurrera, unean uneko ospitaleratuen datua ematen hasi zen, Jaurlaritzak egin bezala. Aurretik, datu metatuak bakarrik eskaintzen zituen. Horrek azaltzen du bat-bateko jaitsiera.

Heriotzek herrialde bakoitzean duten pisua ere adierazkorra da. Araban dituzte heriotza gehien, baina, gainera, biztanleria gutxien duen probintzia da Hegoaldean. Horrek esan nahi du, proportzioan ere, beste herrialdeak baino gehiago kolpatu duela heriotzak Araba. Apirilaren 3ko datua da: 10.000 arabarreko, 5,54 hil ditu koronabirusak han.

Martxoaren 19tik aurrera, Eusko Jaurlaritza datuak xeheago ematen hasi zen. Orduz geroztik, dokumentu batean aletzen ari da zenbat proba egiten ari diren. Adinaren araberako datuak ematen hasi zen orduan; diagnostikatutako kasuen erdiek baino gehiagok 60 urtetik gora zituzten, baina beste gehiengo handi batek (%43k) 30 eta 60 urte artean zituen. Gaitzak adinduei ekar diezaiekeen arriskua ere erakusten dute datuek, ordea: diagnostikatutako 90 urtez gorakoen %19aren buelta hil dira; eta 80 eta 90 urte artekoen ia %20aren bueltan. Zahar etxe batzuetan sortu ditu gaitzak foku larriak, eta koronabirusak sor ditzakeen arazoen tamainaren erakusle da hori ere. Adina jaitsi ahala jaisten baita hilkortasun portzentajea ere, hurrengo grafikoak erakusten duenez:

Herriz herriz zenbat pertsona dauden kutsatuta ere jakinarazten hasi zen Osakidetza martxoaren 19an. Nafarroako udalerrien datuak ere badira, baina gobernuak ez du horien berri emateko asmorik oraingoz. Horren ordez, osasun eremuen araberako datuak argitaratu zituen martxoaren 26an, aurreneko aldiz. Hego Euskal Herriko osasun eremuen araberako datuak bildu, eta mapa batean bildu ditu BERRIAk; Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herriz herriko datuak ere ikus litezke mapa horretan.

 

Munduan milioi batetik gora dira zenbatu dituzten gaixoak

OME Osasunaren Mundu Erakundeak emaniko datuen arabera, planeta osoan diagnostikaturiko kasuak milioi batetik gora dira dagoeneko: 1.002.320, zehazki. Azken 24 orduetan zenbatuak, bezperakoak baino zertxobait gutxiago izan dira, hala ere: apirilaren 1etik 2ra, 71.813 infekzio gehiago atzeman dituzte. Eta tarte horretan 4.632 pertsona hil dira; gaitza hasi zenetik, guztira 51.450. Izurria ia planetako lurralde guztietara zabaldu da.

 

Herrialde batzuetan COVID-19 gaitzak apaltze zantzu batzuk eman dituen arren, AEBetan gero eta gehiago ari da hedatzen, eta ia milioi laurdenera iritsi dira positiboak. Apirilaren 2ra arte, ECDC Gaixotasunen Prebentzio eta Kontrolerako Europako Zentroaren arabera, 244.777 kasu diagnostikatu dituzte dagoeneko AEBetan: mundu osoko laurdenak, ia, eta Italiakoak halako bi baino gehiago (115.242). Eta gaitzak AEBetan hildakoak 5.925 dira guztira; ECDCk milatik gora heriotaz zenbatu zituen bezperan, eta azken 24 orduetan 915 izan dira.

Txinan izan zuen jatorria CODIV-19 gaitzak, baina han egoera egonkortuta dago aspaldian, eta 3.331 dira zenbatutako hilak; azken 24 orduetan, hamar hil besterik ez. Lau herrialdek aurrea hartu diote jada: Italiak (13.917 kasu eta 760 hildako berri), Espainiak (7.237 eta 635), AEBek (5.925 eta 915) eta Frantziak —Ipar Euskal Herria, Bretainia eta Korsika barne— (4.503 eta 471). Bada, Iran (3.160 eta 124) eta Erresuma Batua —Eskozia eta Ipar Irlanda barne— (2.880 eta 389), ageri dira hurrenak zerrendan. Erresuma Batuko Osasun Sailaren arabera, dena den, apirilaren 2an jada 3.605 ziren koronabirusaren testean positibo eman eta ospitalean hil zirenak.

 

Apirilaren 2ko datuen arabera, munduan heriotza gehien dituzten herrialdeen artean hamabigarrena izaten jarraitzen du Euskal Herriak, 555 hildakorekin. Zerrendan lehena Italia da (13.917 hil), eta hurrenak dira Espainia (7.237), AEBak (5.925), Frantzia (Korsika eta Bretainia barne, 4.503), Txina (3.331), Iran (3.160), Erresuma Batua (2.880), Katalunia (2.093), Herbehereak (1.339), Belgika (1.011) eta Alemania (872). Euskal Herriaren ondotik Suitza ageri da, 536 hildakorekin.

Koronabirusa egunez egun

Koronabirusaren krisiari buruzko buletin berezi honek azken 24 orduetan gertatutakoaren gakoak eskainiko dizkizu. Arratsaldero jasoko duzu.

Albiste gehiago

Osasungintzako langileak txaloka, Nafarroako Ospitalean, Iruñean. / ©Idoia Zabaleta, Foku

Datozen orduetan iritsiko dira Nafarroara Turkian atxiki zituzten arnasgailuak

Berria

10:00etan hasi dute Maria Txibite Nafarroako lehendakariak eta Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzakoak azken igandeetan, Espainiako beste autonomia erkidegoetako presidenteekin batera, Pedro Sanchezekin egin ohi duten bilera.

 ©IÑIGO URIZ / FOKU

Etxea ikasgela

Garikoitz Goikoetxea

Itxialdiak hankaz gora jarri du irakaskuntza: etxean ari dira ikasleak, irakasleak eta gurasoak. Pantaila edo telefono bidezkoa da irakasle-ikasleen arteko erlazio bakarra. Hezkuntzaren erronkak ageri-agerian geratu dira egunotan: adibidez, desberdintasun sozialak orekatu beharra. Etxealdian arriskuan egongo da hori.

 ©MARISOL RAMIREZ / FOKU
Nafarroako Unibertsitate Publikoko Iruñeko campusa, hutsik, alarma egoera ezarri eta gero. ©JESUS DIGES / EFE

Campusa, etxeko egongelan

Ion Orzaiz

Aurrez aurreko eskolak etenda, metodo telematikoak ezarri dituzte unibertsitatean. Oro har, ikasle eta irakasleak konforme dira, baina gabeziak ere antzeman dituzte.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

Informatzeak zenbat balio duen.

Izan zaitez BERRIAlaguna