Albistea entzun

Koronabirusaren azken datuak

COVID-19ak Euskal Herrian duen eragina azaltzen du grafiko eta mapa interaktibo sorta honek. Datuen hamalau eguneko batez bestekoak kalkulatuz, koronabirusaren joera zein den argiago erakusten dute.

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean.
Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. Andoni Lubaki / Foku Tamaina handiagoan ikusi

Berria -

2021eko apirilak 10

[Klikatu grafikoen gainean, kopuru zehatzak ikusteko]

Egun batetik besterako datuen konparaketek ez dute garbi erakusten zein den COVID-19aren bilakaera. BERRIAk azken hamalau egunetako datuak batu eta batez bestekoak kalkulatzen ditu, eta batez besteko horrek askoz garbiago erakusten du joera zein den. Grafiko hauek, horregatik, batez bestekoak erabiltzen dituzte gehienetan.

Lehen olatuan, 2020ko udaberrian, COVID-19a harrapatu zuten guztietatik %15 edo gutxiago detektatu zituzten. Bigarren olatuan, detekzioa hobea izan zen, %60-70 ingurukoa bolada batzuetan, baina gorabeherekin. Kutsatu guztiak testetik atzematen ez badira ere, birusa zenbateraino zabaltzen ari den neurtzeko datu esanguratsua dira positibo berriak. Horrekin batera, egindako PCR eta antigeno testetan positiboen portzentajea neurtzea ere adierazkorra da: %5 baino gehiago positibo izateak adierazten du gaitza ez dagoela kontrolpean. Eta adierazle hori ia ez da %5etik jaitsi abuztutik Hego Euskal Herrian. Gertatu diren heriotzak aintzat hartuta, egiaz zenbat kutsatu diren estimazio matematiko bat ere eskaintzen du BERRIAk.

COVID-19aren eraginez gaixo asko batera ospitaleratu behar izanez gero osasun zerbitzuak kolapsatu daitezke, eta, horregatik, ospitaleen egoera da kezka iturri nagusietako bat pandemiaren hasieratik. Hurrengo grafiko sortak erakusten du zein den Osakidetzako eta Osasunbideko ospitaleen momentuko egoera. Egunero ospitaleratzen dituzten paziente berrien datua esanguratsua da, izurriaren olatua zein momentutan dagoen erakusten duelako. ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan ere lan karga handia pilatzen da, eta egoeraren adierazle da ZIUetan dauden erien datua.

Lehen olatuan, ospitaleak eta ZIUak azkar bete ziren, gainezka egin ez bazuten ere. Azkar samar hustu ziren, baita ere; bigarren olatuan baino azkarrago behinik behin. 2020ko udatik aurrera, ZIUak eta ospitaleak ez dira iritsi martxo-apiriletako egoerara, ez dituzte hainbeste paziente eduki aldi berean, baina presioa jarraituagoa eta iraunkorragoa da. Adibide gisa balio du datuak: uztailean ia ez zegoen COVID-19a zuen gaixorik ZIUetan, baina urriaren 22tik aurrera, ia ez dira jaitsi 100 pazientetik.

Ez dago Ipar Euskal Herriko datu ofizialik COVID-19ari buruz. BERRIAk egin dituen datu eskari guztiei ezezkoa eman diete. Baina, ospitaleei buruz, bederen jakin da 2020ko martxoaren 1etik urriaren 14ra 326 eri egon zirela Baionako ospitalean koronabirusarengatik. Barnealdeko eri asko Paueko ospitaleetara eramaten dituzte, ordea. Ipar Euskal Herriko ospitaleek, dena den, Hegoaldekoek baino presio txikiagoa izan dute lehen olatuan eta bigarren olatuaren hasieran.

Koronabirusaren lehen kolpea Euskal Herrian: 2.152 hildako lau hilabetean

Bigarren olatua: astez aste, handiagoa

Inoiz ez da 2020an bezainbat heriotza izan urte bakarrean

Europako herrialde gehienetan 2020ko abenduaren 27an hasi zen txertatze kanpaina, eta Euskal Herrian ere bai. Lehen fasea mantsoa izango zela ezagun zen, txertoen produkzioa motela delako oraindik, eta eskaria handia. Lehendabizi, arrisku handieneko taldeak txertatzeko helburua jarri zuten: zahar etxeetan bizi direnak, haietako langileak eta osasun arloko langileak. Hegoaldeko txertatze kanpainaren bilakaera erakusten du hurrengo grafikoak, jasotako txertoak, jarritakoak, eta bi dosiak edo txertatze pauta osoa egin dutenen kopuruak eta portzentajeak erakutsiz.

Batez beste, kutsatu eta handik hiru astera gertatzen dira COVID-19aren ondoriozko heriotzak. Datu hori da koronabirusaren estatistiketako adierazlerik gordinena. Abuztuan, Jaurlaritza hasi zen bereizten koronabirusarekin hildakoak eta koronabirusarengatik hildakoak, eta datua astean behin ematen ari da geroztik. Serie estatistikoa ez aldatzeko, koronabirusarekin hildakoen datuak biltzen jarraitzen du BERRIAk azpiko grafiko hauetan. Gainera, kopuru hori da urteko gehiegizko heriotzetatik gertuen dagoena.

Bestalde, Jaurlaritzak etenik gabe aztertu eta aldatzen ditu egunez egun hildakoen estatistikak. Horregatik, grafiko hauetan aldaketak egon litezke aste batetik bestera. Nafarroako Gobernuak egunero ematen du heriotzen datua, eta ez du serie historikoa errebisatzen. Ipar Euskal Herrian, berriz, gutxienez hemezortzi gaixo hil ziren 2020ko martxoaren 1etik urriaren 14ra. Suprefetak orduan eman zuen heriotzen datua azkenekoz, baina urteko heriotza guztien estatistikak erakusten du azarotik aurrera hasi zirela heriotzak ugaritzen Ipar Euskal Herrian. Grafiko hauek urriaren 14 arteko Iparraldeko heriotzak jasotzen dituzte.

COVID-19aren olatu bakoitzak oso eragin diferentea izan du herrialde bakoitzean. Lehen olatua, batez ere, Nafarroan eta Araban sentitu zuten, eta Bizkaian apalxeago. Gipuzkoan, Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan, berriz, apenas nabaritu zuten eragina. Bigarren olatuak, berriz, Gipuzkoan eta Nafarroan izan zuen eragin handiena; Ipar Euskal Herriko hiru probintzietako herrietan ere orduan sentitu zuten gehien COVID-19aren eragina. Hirugarren olatua, berriz, abendu bukaeratik aurrera, Bizkaian nabaritu dute gehien orain arte. Hegoaldeko probintzien udatik aurrerako bilakaera erakusten dute azpiko grafikoek, ez baita Ipar Euskal Herriko daturik.

Hurrengo mapa interaktiboek erakusten dute birusaren transmisioa zein herritan dagoen indartsuen eta ahulen. Hegoaldeko herrietan, hamalau egunez pilatutako kasu positiboen tasa erakusten du, 100.000 biztanleko. Ipar Euskal Herriko herrietan, azken zazpi egunetako kasu positiboen tasa agertzen du, baina herri bakoitzeko datu xeheak jakitea ezinezkoa da, Frantziako Osasun Ministerioak ez baititu publiko egin nahi, kasuak identifikatzea eta «estigmatizazioa» saihesteko. Hegoaldean, osasun eremuen datuak ere kontsulta litezke. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, bestalde, herri bakoitzean zenbat heriotza gertatu diren ere ikus liteke.

Koronabirusaren lehen kolpea Euskal Herrian: 2.152 hildako lau hilabetean

Bigarren olatua: astez aste, handiagoa

Inoiz ez da 2020an bezainbat heriotza izan urte bakarrean

Lehen olatuan zahar etxeetan min handia egin zuen COVID-19ak. Garai hartan haren erruz hildakoen %40 zahar etxeetako egoiliarrak ziren. Bigarren olatutik aurrera, apaldu egin da koronabirusaren eraginez hildako egoiliarren kopurua, baina, hala ere, koronabirusarengatik hildako guztien %25 inguru dira orain. Diputazioek ematen dituzte zentro horietako datuak, baina estatistika eta datuen serie historiko ofizialak ez dira publikoak. BERRIAk jasotako datuak dira hauek, eta izan litezke, beraz, azpiko grafikoan jasotakoak baino heriotza gehiago. Nafarroako Gobernuak, aldiz, astero eguneratzen ditu datuak. Honetarako ere ez dago Ipar Euskal Herriko daturik.

Bestalde, pandemiaren bilakaeraren adierazle esanguratsua da momentu bakoitzean kutsatzen ari direnen adina, hori baita heriotzan eragina duen aldagaietako bat: kutsatutako pertsona zenbat eta zaharragoa izan, orduan eta hiltzeko arrisku gehiago. Aldagai hori jarraitzeko, azkeneko hogeita hamar egunetan adin tarte bakoitzean zenbat pertsona kutsatu diren jasotzen dute grafikoek.

COVID-19ak utzi duen arrastoaren tamaina ematen du urteko heriotza guztien estatistikak: 34.854 heriotza izan ziren 2020an. Inoiz ez dira horrenbeste pertsona hil urte bakarrean Euskal Herrian. Hegoaldean, erregistro zibilek jasotzen dituzte heriotza aktak, eta INE Espainiako Estatistika Institutuak lantzen ditu datuak. Iparraldean, herriko etxeek igorritako datuekin osatzen du estatistika INSEE Frantziako Estatistika Institutuak. Datuek erakusten dute 2020ko heriotza kopuruak, urte hasieran, aurreko urteetakoak baino txikiagoak zirela. Martxoan hankaz gora irauli zen datu hori, eta udaberrian guztiz ezohikoa zen heriotza kopurua gertatu zen. Udan apaldu arren, abuztutik aurrera ere batez bestekoen gainetik jarraitu zuen heriotza kopuruak, eta udazkenean berriro koska bat gora egin zuen.

Probintzien artean aldeak handiak izan ziren, hala ere. Ipar Euskal Herrian, azarora arte ez zuten nabaritu heriotzetan igoera esanguratsurik. Araban, bigarren olatuak ez zuen apenas eraginik izan, eta Gipuzkoan, kontrara, lehen olatuan baino heriotza gehiago izan ziren bigarren olatuan. Azpiko grafikoek erakusten dituzte gorabehera horiek.

 

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Astra Zenecaren txerto dosiak. ©LESZEK SZYMANSKI / EFE
Lazkaoko (Gipuzkoa) baheketako irudi bat, martxoaren amaierakoa. ©Jon Urbe / Foku

Gero eta paziente gehiago daude ZIUetan

Berria

Otsailaren 23tik COVID-19aren ondorioz ZIUetan dagoen paziente kopururik handiena erregistratu dute: 158 lagun. Beste 967 positibo atzeman dituzte Hegoaldean.

Txertatze bat, Sarajevon. / ©FEHIM DEMIR, EFE

Zenbait gako, 'AstraZeneca auziari' neurria hartzeko

Ion Orzaiz

EMAk «balizko lotura bat» antzeman du AstraZenecaren txertoaren eta Europan azaleratutako odolbildu kasu ezohikoen artean. Horren ostean, baina, «uste oker asko» zabaldu direla uste du Ana Galarraga adituak.

<b>Txertaketa guneak.</b> Martxoaren 31n txertoa jartzeko gune bilakatu zuten Bilboko Casilla. ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

Txertaketa prozesuan norabide argirik ez

Oihana Teyseyre Koskarat - Irati Urdalleta Lete - Uxue Rey Gorraiz

AstraZenecaren lehen dosia jaso dutenak Pfizerrekin edo Modernarekin txertatuko dituzte Ipar Euskal Herrian. Arrisku handia duten pertsonak txertatzen hasiko dira Hegoaldean

Koronabirusa egunez egun

Koronabirusaren krisiari buruzko buletin berezi honek azken 24 orduetan gertatutakoaren gakoak eskainiko dizkizu. Arratsaldero jasoko duzu.

Izan zaitez BERRIAlaguna

Informatzeak zenbat balio duen.

Izan zaitez BERRIAlaguna