Albistea entzun

Koronabirusaren azken datuak

COVID-19ak Euskal Herrian duen eragina azaltzen du grafiko eta mapa interaktibo sorta honek. Datuen hamalau eguneko batez bestekoak kalkulatuz, koronabirusaren joera zein den argiago erakusten dute.

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean.
Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. Andoni Lubaki / Foku Tamaina handiagoan ikusi

Berria -

2021eko irailak 20 09:19

[Klikatu grafikoen gainean, kopuru zehatzak ikusteko]

Egun batetik besterako datuen konparaketek ez dute garbi erakusten zein den COVID-19aren bilakaera. BERRIAk azken hamalau egunetako datuak batu eta batez bestekoak kalkulatzen ditu, eta batez besteko horrek askoz garbiago erakusten du momentuko joera zein den. Grafiko hauek, horregatik, batez bestekoak erabiltzen dituzte gehienetan, eguneko azken datuak emateaz gainera.

Lehen olatuan, 2020ko udaberrian, COVID-19a harrapatu zuten guztietatik %15 edo gutxiago detektatu zituzten. Bigarren olatuaren hasieran, 2020ko udazkenean, detekzioa hobea izan zen, %60-70 ingurukoa bolada batzuetan, baina gorabeherekin. Kutsatu guztiak testekin atzematen ez badira ere, birusa zenbateraino zabaltzen ari den neurtzeko datu esanguratsua dira positibo berriak. Horrekin batera, egindako PCR eta antigeno testetan positiboen portzentajea neurtzea ere adierazkorra da: %5 baino gehiago positibo izateak adierazten du gaitza ez dagoela kontrolpean.

COVID-19aren eraginez gaixo asko batera ospitaleratu behar izanez gero osasun zerbitzuak kolapsatu daitezke, eta, horregatik, ospitaleen egoera da kezka iturri nagusietako bat pandemiaren hasieratik. Hurrengo grafiko sortak erakusten du zein den Osakidetzako eta Osasunbideko ospitaleen momentuko egoera. Egunero ospitaleratzen dituzten paziente berrien datua esanguratsua da, izurriaren olatu bakoitzaren ondorioak erakusten dituelako. ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan ere lan karga handia pilatzen da, eta egoeraren adierazle da ZIUetan dauden erien datua.

Lehen olatuan, ospitaleak eta ZIUak azkar bete ziren, eta gainezka egiteko zorian egon ziren. 2020ko udatik aurrera, ZIUak eta ospitaleak ez dira iritsi martxo-apiriletako egoerara, ez dituzte hainbeste paziente eduki aldi berean, baina presioa jarraituagoa eta iraunkorragoa izan da. 2021eko apirilean, Alfa aldaerak eraginda azkar bete ziren ZIUak ostera, Gipuzkoan batez ere.

Ez dago Ipar Euskal Herriko datu ofizialik COVID-19ari buruz. BERRIAk egin dituen datu eskari guztiei ezezkoa eman diete. Baina, ospitaleei buruz, bederen jakin da 2020ko martxoaren 1etik urriaren 14ra 326 eri egon zirela Baionako ospitalean koronabirusarengatik. Barnealdeko eri asko Paueko ospitaleetara eramaten dituzte, ordea. Ipar Euskal Herriko ospitaleek, dena den, Hegoaldekoek baino presio txikiagoa izan dute denbora gehienean. Lehen olatuaren eragina askoz txikiagoa izan da han.

Koronabirusaren lehen kolpea Euskal Herrian: 2.152 hildako lau hilabetean

Bigarren olatua: astez aste, handiagoa

Inoiz ez da 2020an bezainbat heriotza izan urte bakarrean

Europako herrialde gehienetan 2020ko abenduaren 27an hasi zen txertatze kanpaina, eta Euskal Herrian ere bai. Lehen fasea mantsoa izan zen, txertoen produkzioa motela zelako, eta eskaria handia. Lehendabizi, arrisku handieneko taldeak txertatu zituzten: zahar etxeetan bizi direnak, haietako langileak eta osasun arloko langileak. Hortik aurrera, talde ahulenak eta, adinaren arabera, zaharrenetatik gazteenetara joan dira txertoak jartzen. Hegoaldeko txertatzen kanpainaren egoera erakusten du hurrengo grafikoak. Proiekzio bat ere egiten du BERRIAk, azkeneko asteko txertatze erritmoaren arabera (astelehenetik astelehenera) herritarren %70ek lehen dosia noiz jasoko duten kalkulatzeko. Txertatze kanpainaren bilakaera egunez egunekoa ere erakusten du beste grafiko batek, iritsitako txertoak, jarritakoak, eta txertatze pauta osoa egin dutenen kopuruak eta portzentajeak bilduz.

Batez beste, kutsatu eta handik hiru astera gertatzen dira COVID-19aren ondoriozko heriotzak. Datu hori da koronabirusaren estatistiketako adierazlerik gordinena. Abuztuan, Jaurlaritza hasi zen bereizten koronabirusarekin hildakoak eta koronabirusarengatik hildakoak, eta datua astean behin ematen ari da geroztik. Serie estatistikoa ez aldatzeko, koronabirusarekin hildakoen datuak biltzen jarraitzen du BERRIAk azpiko grafiko hauetan. Gainera, kopuru hori da urteko gehiegizko heriotzetatik gertuen dagoena.

Bestalde, Jaurlaritzak etenik gabe aztertu eta aldatzen ditu egunez egun hildakoen estatistikak. Horregatik, grafiko hauetan aldaketak egon litezke aste batetik bestera. Nafarroako Gobernuak egunero ematen du heriotzen datua, eta ez du serie historikoa errebisatzen. Ipar Euskal Herrian, berriz, gutxienez hemezortzi gaixo hil ziren 2020ko martxoaren 1etik urriaren 14ra —zifra horiek jasota daude grafikootan—. Bigarren olatuan heriotzen hazkunde bat igarri zen Ipar Euskal Herrian, baina da ez da horren datu ofizialik.

COVID-19aren olatu bakoitzak oso eragin diferentea izan du herrialde bakoitzean. Lehen olatua, batez ere, Nafarroan eta Araban sentitu zuten, eta Bizkaian apalxeago. Gipuzkoan, Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan, berriz, apenas nabaritu zuten eragina. Bigarren olatuak, berriz, Gipuzkoan eta Nafarroan izan zuen eragin handiena; Ipar Euskal Herriko hiru probintzietako herrietan ere orduan sentitu zuten gehien COVID-19aren eragina. Hirugarren olatua modu orekatuagoa zabaldu zen probintzia guztietan, Nafarroan gutxixeago. Laugarren olatuak, berriz, Gipuzkoan utzi zuen arrasto handiena, 2021eko apirilean. Bosgarren olatua Delta aldaerarekin hasi zen, 2021eko ekain bukaeran, ziztu batean zabalduz. Hegoaldeko probintzietako 2020ko udatik aurrerako bilakaera erakusten dute azpiko grafikoek, ez baita Ipar Euskal Herriko daturik.

Hurrengo mapa interaktiboek erakusten dute birusaren transmisioa zein herritan dagoen indartsuen eta ahulen. Hegoaldeko herrietan, hamalau egunez pilatutako kasu positiboen tasa erakusten du, 100.000 biztanleko. Ipar Euskal Herriko herrietan, azken zazpi egunetako kasu positiboen tasa agertzen du, baina herri bakoitzeko datu xeheak jakitea ezinezkoa da, Frantziako Osasun Ministerioak ez baititu publiko egin nahi, kasuak identifikatzea eta «estigmatizazioa» saihesteko. Hegoaldean, osasun eremuen datuak ere kontsulta litezke. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, bestalde, herri bakoitzean zenbat heriotza gertatu diren ere ikus liteke.

Koronabirusaren lehen kolpea Euskal Herrian: 2.152 hildako lau hilabetean

Bigarren olatua: astez aste, handiagoa

Inoiz ez da 2020an bezainbat heriotza izan urte bakarrean

Lehen olatuan zahar etxeetan min handia egin zuen COVID-19ak. Garai hartan haren erruz hildakoen %40 zahar etxeetako egoiliarrak ziren. Bigarren olatutik aurrera, apaldu egin da koronabirusaren eraginez hildako egoiliarren kopurua, baina, hala ere, koronabirusarengatik hildako guztien %25 inguru izan dira, txertatze kanpainak abiadura hartu duenean jaitsi da heriotzen kopurua zahar etxeetan: 2021eko martxotik aurrera, hilean heriotza bat edo bi bakarrik zenbatu dituzte koronabirusak eragindakoak.

COVID-19ak utzi duen arrastoaren tamaina ematen du, bestalde, urteko heriotza guztien estatistikak: 34.854 heriotza izan ziren 2020an. Inoiz ez dira horrenbeste pertsona hil urte bakarrean Euskal Herrian. Hegoaldean, erregistro zibilek jasotzen dituzte heriotza aktak, eta INE Espainiako Estatistika Institutuak lantzen ditu datuak. Iparraldean, herriko etxeek igorritako datuekin osatzen du estatistika INSEE Frantziako Estatistika Institutuak. Datuek erakusten dute 2020ko heriotza kopuruak, urte hasieran, aurreko urteetakoak baino txikiagoak zirela. Martxoan hankaz gora irauli zen datu hori, eta udaberrian guztiz ezohikoa zen heriotza kopurua gertatu zen. Udan apaldu arren, abuztutik aurrera ere batez bestekoen gainetik jarraitu zuen heriotza kopuruak, eta udazkenean berriro koska bat gora egin zuen.

Probintzien artean aldeak handiak izan ziren, hala ere, 2020an. Ipar Euskal Herrian, azarora arte ez zuten nabaritu heriotzetan igoera esanguratsurik. Araban, bigarren olatuak ez zuen apenas eraginik izan, eta Gipuzkoan, kontrara, lehen olatuan baino heriotza gehiago izan ziren bigarren olatuan. Azpiko grafikoek erakusten dituzte gorabehera horiek. 2021 hasieratik, ordea, ez da nabaritu heriotzen hazkunde ezohikorik: azkeneko urteetako batez bestekoen barruan daude gertatzen ari diren heriotza kopuruak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Albiste gehiago

Herritarrak paseoan, Hernaniko (Gipuzkoa) kale batean. ©JON URBE / FOKU

Intzidentzia tasa ehundik beherakoa da Hego Euskal Herriko lau lurraldeetan

Uxue Rey Gorraiz

Beste 133 kasu detektatu dira Hegoaldean. EHUk, MUk eta Deustuk aurrez aurre emanen dituzte eskola denak urri erdialdetik aurrera

Maria Txibite lehendakaria, artxiboko irudi batean. ©IDOIA ZABALETA / FOKU

Neurriak arintzeko asmoa du Txibitek, «helmuga gertu dagoela» iritzita

Ion Orzaiz

Nafarroako Osasun Departamentuak berretsi du datu epidemiologikoak «oso positiboak» direla, baina ZIUen egoeraz ere ohartarazi du

Iruñeko Udaletxe plaza, txupinazo egun batean. ©Iñigo Uriz, FOKU

2022an sanferminak ospatzearen alde azaldu da Iruñeko Udala

Uxue Rey Gorraiz

Festak bertan behera utzi dira azken bi urteetan. Datorrenari begira, udalak bestelako jarrera bat agertu du: «apustu sendoa» eginen du horiek antolatzeko. Aurrekontu ekonomikoa handituko dela iragarri dute.

Koronabirusa egunez egun

Koronabirusaren krisiari buruzko buletin berezi honek azken 24 orduetan gertatutakoaren gakoak eskainiko dizkizu. Arratsaldero jasoko duzu.