Albistea entzun

AEB

AEBetako Auzitegi Gorenak abortatzeko eskubidea indargabetu du

Epaileek baliogabetu egin dute Roe v. Wade deitzen dioten epai historikoa. Aurrerantzean, estatu bakoitzak izanen du auziaren gainean zer legedia zehaztu erabakitzeko eskumena; hiruk dagoeneko debekatu dute eskubidea.

Abortatzeko eskubidearen aldeko protesta Washingtonen, Auzitegi Gorenaren parean, atzo.
Abortatzeko eskubidearen aldeko protesta Washingtonen, Auzitegi Gorenaren parean, atzo. MICHAEL REYNOLDS/EFE Tamaina handiagoan ikusi

Uxue Rey Gorraiz -

2022ko ekainak 24

Haurdunaldia eteteko eskubide konstituzionala bertan behera da Amerikako Estatu Batuetan. Azken asteotan zabalduak ziren zurrumurru eta susmoak baieztatu egin dira azkenik: Auzitegi Gorenak hala erabakita, indargabetu eginen dute eskubidea. Aurrerantzean, estatu bakoitzak izanen du auziaren gainean erabakitzeko eskumena.

Maiatz hasieran, zenbait hedabidek zabaldu zuten AEBetako Auzitegi Konstituzionaleko magistratu gehienak haurdunaldia eteteko eskubidea baliogabetzearen alde zirela. Bada, egin dute bozka, eta horien iritzia izan da garaile: eskubidea bertan behera uztearen aldeko sei boto; hiru kontrako.

Ikusi gehiago: AEBetako Senatuak ez du onartu abortu eskubidea bermatzeko lege proiektua

Edonola ere, epaileen erabakiak ez du esan nahi abortatzea estatu guztietan denik legez kanpokoa. Bakoitzak erabakiko du legezkoa izango den, eta zer egoeratan. Hala eta guztiz ere, alarmak piztuak dira: susmoa dago 50 estatuetatik 26tan eginen dutela eskubidea indargabetzearen alde. Hau da, estatuen erdiek isunak edo bestelako zigorrak ezartzeko asmoa dute, haurdunaldia eteteko urratsak egin nahi dituztenei kontra egiteko.

Are, hiru estatuk dagoeneko eman dute pausoa, eta debekatu egin dute abortatzeko eskubidea: Kentuckyk, Louisianak eta Hego Dakotak. Hiru horien kasuan, debekuari bide emateko legeak lehendik zeuden onartuta, eta, beraz, Auzitegi Gorenaren erabakiarekin batera ezarri da aldaketa legedian. Halaber, Idaho, Tennnessee eta Texas estatuetan ere bertan behera geldituko da eskubidea, baieztatu dutenez. Ordea, debekua hemendik 30 egunera sartuko da indarrean.

Arinduak eta minak

Erabakia hartu bezain laster hasi dira, errenkadan, erreakzioak ozentzen. Esate baterako, Ordezkarien Ganberako errepublikanoen lider Kevin McCarthyren esanetan, Gorenaren erabakiak «ezin konta ahala bizitza errugabe salbatuko ditu».

Kontrara, abortatzeko eskubidearen aldeko borrokan lan egiten duen Guttmacher institutuak gogor kritikatu du epaileek harturiko erabakia. Argitaratu dutenez, «eskubidea indargabetzeak ziurgabetasuna eta mina dakarkie beren gorputzaren gainean erabakitzeko oinarrizko eskubidea baliatu baizik egin nahi ez dutenei».

AEBetako fiskal nagusi Merrick B. Garlandek ere gaitzetsi egin du auzitegiaren erabakia. «Sekulako kolpea da ugaltzeko askatasunarentzat AEBetan». Garlandek nabarmendu du ebazpenak eskubideak urratzen dizkiela emakumeei, eta eten egin duela auzitegiek aurrekariak errespetatzeko orain arte ezarri duten printzipioa. Gaineratu du Justizia Departamenduak osasun langileak eta herritarrak babestuko dituela kliniken inguruetan jazarpena egiten badiete abortua legezkoa den estatuetan.

Hain zuzen, azken hilabeteotan milaka lagunek hartu dute parte abortatzeko eskubidea defendatzeko mobilizazioetan. Protesta horietako batean izan zen BERRIAko kolaboratzaile Urtzi Urrutikoetxea kazetaria. Ikusi orduan ondutako bideoa, hemen:

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Ukrainako Zaporizhia zentral nuklearra, atzo ateratako argazki batean ©EFE

Errusiak baimena eman die ikuskatzaileei Ukrainiako Zaporizhia zentral nuklearrera sartzeko

Zuriñe Iglesias Sarasola

Antonio Guterresek ohartarazi du instalazio nuklear baten aurkako edozein oldarraldi «eraso suizida bat» dela. Kievek eta Moskuk elkarri egotzi diete zentral nuklearra erasotzea.

Samir Zaqout, Al Mezaneko zuzendaria. / ©BERRIA

«Zenbat aldiz bonbardatu behar dute Gaza nazioarteak zerbait egin dezan?»

Arantxa Elizegi Egilegor

Leherketak eten badira ere, Gazako palestinarren egoera larria da oraindik. Ez dute edateko urik, ezta argindarrik ere, eta Israelek eten egin die erregai hornidura. Al Mezan gobernuz kanpoko erakundeko zuzendariak salatu du hiltzen utzi dituztela.

AEBetako presidenteorde Kamala Harris, Senatuko bozketa egin berritan. / ©MICHAEL REYNOLDS, EFE

AEBetako Senatuak klima larrialdiaren aurkako lege proiektua onartu du

Lide Iraola

Testuan jasotako neurri guztiak betetzen badira, %40 gutxituko lirateke isuriak 2030erako. Ordezkarien Ganberan azken baiezkoa jasotzea espero da, Joe Bidenek lege egin ahal izateko.

Gustavo Petro eta MariJose Pizarro, atzo gauean, Petrok karguari zin egin berritan. ©Mauricio Dueñas Castañeda

Kolonbiak «bigarren aukera» duela esanez hartu du presidentetza Petrok

Hodei Iruretagoiena

Mari Jose Pizarrok jantzi dio soinean banda presidentziala, M-19 gerrillan Petroren kide izan eta presidentegai zenean hil zuten Carlos Pizarroren alabak. Petrorekin batera, Francia Marquezek ere hartu du presidenteorde kargua.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...