Nola geratu Donald Trump? Galdera horri erantzuteko bildu ziren ostegun gauean Europako Batasuneko buruzagiak. Oraingoz —eta soilik oraingoz—, badirudi izkin egin diotela AEBek Groenlandia indarrez hartzeko aukerari, baina Trumpek Davosen egindako hitzaldiak ameskerietatik esnatu ditu batzuk, eta Etxe Zuriko ugazabaren hurrengo purrustadarako prest egon beharko dute. Etorri, etorriko baita.
Arma komertzialak zorroztea da aukera bat, noski, baina bada azken asteetan berriro plazara atera den beste bat: AEBetako finantza aktiboak saltzea. Ingelesez, Sell America (AEBak saldu) formula sinplearekin bataiatu dute. Hitz batean, AEBak finantzatzeari uztea. Arma arriskutsua da hori, ordea, erabiliko balute europarrei beraiei ere kalte handia egingo lieke eta, baina aipatze hutsak atezuan jarri ditu Washingtongo agintariak. «Hori eginez gero, sekulako erantzuna emango genuke, eta karta guztiak guk ditugu», mehatxu egin du Trumpek berak.
Hitzak hitz, AEBetako presidenteak aurretik ere agertu du zor merkatuen erreakzio txarren beldur dela. Apirilean, iragarri zuenean ezker-eskuin muga zergak handituko zituela, merkatuek urduri erantzun zuten, eta AEBetako presidenteak atea ireki zien negoziazioei.
Kontua da AEBetako ekonomia boteretsuak ahulgune handi bat duela: maileguan bizi da. Defizit bikiak deitutakoak ditu: defizit publikoa eta kontu korronteko defizita. Hau da, estatuak gastatzen duena askoz gehiago da kutxetan sartzen duena baino, eta ondasun eta zerbitzu gehiago inportatzen ditu esportatu baino. Bi defizit horiek munduko beste txokoetatik finantzatzen dituzte, dela AEBetako enpresen akzioak erosiz, dela AEBetako Altxorraren zor bonuak erosiz.
Erosleen artean pisu handia dute europarrek. Urtero, haien aurrezkiaren parte batek Atlantikoa zeharkatzen du, merkatu horren neurria eta likidezia oso erakargarriak baitira inbertsioak kudeatu behar dituztenentzat. Hain zuzen ere, aurrezki hori EBn geratzea eta sektore estrategikoak finantzatzeko baliatzea da Mario Draghik EBren lehiakortasuna handitzeko proposatu dituen neurrietako bat.
Gaur egun, Europako Batasuneko estatuek, inbertsio funtsek, enpresek eta norbanakoek hamar bilioi dolarren inbertsioak dituzte AEBetako akzioetan, zor bonuetan eta beste finantza produktuetan; beste inork baino gehiago, alegia.
Deustche Banken oharra
Kapital hori guztia arma bilaka daitekeela onartu du George Saravelos Deutsche Bankeko dibisetako estratega nagusiak. Hau da, aktibo horiek salduko balituzte, Washingtonek gehiago pagatu beharko lieke inbertitzaileei zorra eros diezaioten. Ondorioz, AEBetako herritarrei maileguak garestituko litzaizkieke, eta doi-doi kontrakoa egin nahi du Trumpek, AEBetako herritarrei sinetsarazi nahi baitie bera tartean izanik ekonomia ongi doala.
Davosen, Scott Bessent AEBetako Altxorreko idazkariak garrantzia kendu dio bere herrialdeko aktiboak saltzeko aukerari, eta azaldu du Deutsche Bankeko buruak berak esan ziola banku horrek ez duela asmorik Saravelosen proposamenarekin bat egiteko.
Ia ezinezkoa izan arren EBk bat-batean AEBetako kapital merkatuak uztea, horrek ez du esan nahi mugimendu motelagorik gertatuko ez denik edo, zehatzago esateko, gertatzen ari ez denik
Eta egia da ez dela espero salmenta masiborik, hainbat arrazoirengatik. Batetik, aktiboen parterik handiena ez dago gobernuen esku, milaka aseguru konpainia, pentsio plan, banku eta norbanakoren esku baizik. Haiei presio egiteko aukera dute EBko gobernuek, baina nekez behartu ditzakete haien interes ekonomikoen aurkako neurriak hartzera.
Bestetik, salerosketa bat izan dadin, saltzailea ez ezik eroslea ere behar da, eta ez dago inor europarrek utziko luketen lekua betetzeko gai denik. AEBetako kapitalak berak eros ditzake aktibo batzuk, baina prezio ona lortuz gero soilik egingo luke, eta horrek sekulako zuloa eragingo luke Europako funtsen kontuetan.
Gainera, diru mordo bat Europara itzultzeak euroa indartuko luke, eta horrek kalte egingo lioke EBren esportazio ekonomiari, eta, ia ziur, atzeraldi bat eragin. Horrek azaltzen du Txinak zergatik ez duen arma hori erabili AEBekin duen lehian.
Eskandinaviako funtsen ihesa
Baina praktikan ia ezinezkoa izan arren EBk bat-batean AEBetako kapital merkatuak uztea, horrek ez du esan nahi mugimendu motelagorik gertatuko ez denik edo, zehatzago esateko, gertatzen ari ez denik. Danimarkako Akademiker Pension pentsio funtsak oraintsu iragarri du bere kutxetan dituen AEBetako Altxorreko ehun milioi dolarren bonuak salduko dituela hilabete honetan. Arrazoi nagusia ekonomikoa dela azaldu du Danimarkako funtsak —«AEBetako Gobernuaren finantzak ez dira jasangarriak epe luzean»—, baina aitortu du Groenlandiaren inguruko aferak erraztu egin duela erabakia hartzea.
Ez da bakarra izan. Suediako pentsio funts batek ere gainetik kenduko ditu 8.000 milioi euroren bonuak, Dagens industri egunkariak zabaldu duenez.
Kopuru horiek txiki uzten ditu Pimcorenek; 1,9 bilioi euroren zor bonuak kudeatzen ditu, munduan beste inork baino gehiago, eta iragan astean jakinarazi zuen AEBekiko menpekotasuna txikitu egingo zuela, Trumpen politika «iragarrezinen» ondorioz.
Hain zuzen ere, salmenta oldea ez, bazik eta Pimco eta beste inbertitzaile askok AEBen zorra erruz erosteari uztea da gaur egun arriskurik handiena AEBentzat. Trumpen politika oldarkorrak eta haren etengabeko mehatxuek nabarmen ahuldu dute AEBenganako konfiantza, eta horrek dirua uxatuko du.
Berez, dagoeneko gertatzen ari da: azken egunotan, AEBetako aktiboak saltzeari buruzko zurrunbiloak eragina izan du merkatuetan. Gora egin du zorraren interesak, eta balio gehiago galdu dolarrak, inbertitzaile batzuek urrea eta eurotan salerosten diren aktiboak hobetsi dituztelako dolarretan daudenen aurretik. Trump Etxe Zurira itzuli zenetik, dolarrak balioaren %12 galdu du euroarekin alderatuz.
30 bilioi dolarreko zorra
AEBetako kontu publikoak gero eta okerrago daude. Azken bi urteetan BPGaren %6 inguruko defizit publikoa izan dute, eta, horren ondorioz, zor publikoa puzten ari da: 2025eko zerga urtearen amaieran, 2025eko irailaren 30ean, AEBek 30 bilioi dolarreko zorra zuten, beren BPGaren %125,5. Horrek esan nahi du aurrekontuaren gero eta zati handiagoa baliatzen dela urtero zor hori ordaintzeko: diru sarreren %18,4 izan ziren iaz (BPGaren %3,2) baina, horrela jarraituz gero, %22,2 izango dira 2035ean.
Beste ondorio bat ere badu zor handi horrek: finantza merkatuak gero eta interes handiagoa eskatzen ari dira AEBetako zorraren truke. Hamar urteko bonuen truke %4,3ko interesa eskatzen ari dira, EBko kide zorpetuenei baino gehiago: %3,5ekoa du Frantziak, %3,4koa Italiak eta Greziak, %3,2koa Espainiak...
Interes horiek erakargarriak dira atzerriko inbertitzaileentzat, baina kaltegarriak AEBentzat. Ez da soilik gobernuak gehiago ordaindu behar duela bere burua finantzatzeko, baizik eta interes handi horiek herritarrek eta enpresek ordaintzen dituzten maileguetara ere igarotzen direla. AEBetan, hipoteketan ordaintzen duten batez besteko interesa %6tik gorakoa da, euroguneko batezbestekoa halako bi.
