Esaerak dio izena duenak izana duela. Hala bada, Hekoa gaur jaio da, Hego Euskal Herri osorako tokiko diru bakarra izan nahi duena. Gabonetatik aurrera erabil gai izango da Baztanen (Nafarroa) eta Oiartzualdean (Gipuzkoa), baina bi proba pilotu horien ondoren, asmoa da urratsez urrats interesa azaltzen duten Hegoaldeko beste eskualdeetara hedatzea eta, bigarren fase batean eta juridikoki posible bada, Ipar Euskal Herriko euskoarekin uztartzea.
Hekoaren bataioa Elizondoko Arizkunenea jauregian izan da. Han bildu dira proiektuaren bultzatzaileak —tartean Eusko Monetaren arduradunak—, eta tokiko dirua babestea erabaki duten erakunde batzuetako kideak. Norbanakoez gain, AEK, ikastolen elkartea, Bilgune Feminista, EHKOlektiboa, LAB, Olatukoop, Talaios kooperatiba, Berria eta beste erakunde batzuk dira Hekoren bazkide. Gainera, babes ekonomikoa eman dute Nafarroako Gobernuak, Gipuzkoako Foru Aldundiak, Udalbiltzak, eta Baztan, Errenteria, Lezo, Oiartzun eta Pasaiako udalek.
Erakundearen batzarra egin ondoren, Baztanen eta Oiartzualdean erabil gai izango diren billeteak erakutsi nahi zituzten, baina diseinurako ehunka proposamen jaso dituzte, eta denbora gehiago beharko dute guztiak prozesatu eta azken diseinua erabakitzeko. Hori bai, diseinatzaileen taldeko Angel Petxorenak azaldu du irudi «arras minimalistak» hautatu dituztela, euskoak dituenen antzekoak, eta argazkien beharrean, grabatuak egitea hobetsi dutela.
Billete guztien irudia ez, baina lehen zirriborro batena bai iritsi da garaiz Elizondora. Heko bateko billetearen alde batean bertsolari baten grabatua ageriko da Oartzualdeko diruan eta, artzain txakur bat, berriz, Baztangoan. Beste aldean irudi bera izango dute eta ezaugarri hori bera egingo dute beste bost billeteetan —bi, bost, hamar, hogei eta 50 hekoetan—. Hurrengo asteetan aurkeztuko dituzte, diseinua amaitu ahala.
Luix Intxauspe proiektuaren sustatzaileetako batek azaldu duenez, sei segurtasun neurri txertatu dituzte billeteetan, faltsutzeak eragozte aldera.
Hekoaren helburu nagusia da barne ekonomia sustatzea, sortutako aberastasuna bertan geratzea eta bertako ekoizleei eta merkatariei laguntzea. Euskoa da, berez, Europan gehien erabiltzen den tokiko dirua. 2013an zabaldu zen euskoa Ipar Euskal Herriko 158 herrietara. Gaur egun, 1.500 erabiltzaile profesional eta 4.500 erabiltzaile partikular ditu. Bost milioi euro daude zirkulazioan.
Diru fisikoa ez ezik, digitala ere izango da. Ondorengo egunotan bukatuko dute Hekoren aplikazioa eta telefonoaren bitartez ordainketak egin ahal izan dira haren bitartez. Oraingoz bi eskualdeetako 40ren bat saltoki eta beste establezimenduk emango dute Hekoa erabiltzeko aukera.
Heko izena, Zergatik?
Ipar Euskal Herrian euskoa dirua kudeatzen dutenekin elkarlanean garatu dute Hegoalderako diru propioa. Baina hasieratik erabaki zuten ezin zutela izen bera erabili, oraingoz bederen bi proiektu desberdin direlako. Gauzak horrela, heko izena bururatu zaie, bultzatzaileen iritziz, «proiektuaren DNAn txertatutako kontzeptu askorekin lotutako izena» delako: H
egoaldeko, herritarren ekonomia, herriz herriko ekonomia, ekologia...
[Informazioa lantzen ari gara]
