Bizkaiko Aldundiak iragan astean ezagutzera eman zuen «berrikuspen fiskalak» hautsak harrotu ditu, eta aldeko zein aurkako iritziak agertu dira dagoeneko. Aldekoen atalean kokatu du bere burua Mikel Jauregi Eusko Jaurlaritzako Industria sailburua. Oso aldeko esatea zehatzagoa litzateke, txalotu egin baititu. Bultzatzaileak «animoso batzuk» direla goratu du eta haien jarrera maite duela. Are gehiago, Araba eta Gipuzkoa antzeko neurriak hartzera gonbidatu ditu.
Gonbite hori izango da hurrengo hilabeteetan egongo den ekonomia eztabaida nagusietako bat, eta soka luzea ekarriko du. Elixabete Etxanobe Bizkaiko ahaldun nagusia, baina, ez da eztabaidaren beldur eta iragarri zuen proiektua aurrera eramateko asmoa duela eta ez ziola erreparatuko Arabarekin eta Gipuzkoarekin modu harmonizatuan egiten den ala ez. Argi utzi zuen egitasmoa Bizkaiarena dela momentuz.
Erlazionatuta
Etxanobek, ordea, lehenbizi etxeko lanak egin behar ditu. Aurkezturikoa momentuz egitasmo hutsa da eta batzar nagusietako ibilbide, iradokizun eta zuzenketa fase osoa igaro behar du. Bilera horietan neurri fiskalak nola garatu eta aplikatuko diren erabaki behar da. Hor oposizioaren proposamenak entzungo ditu, baina baita PSE-EE bere gobernukidearenak ere.
Izan ere, Mikel Torres Eusko Jaurlaritzako lehendakariorde eta PSE-EEren Bizkaiko buru denak argitu zuen neurri horiek ez dituztela haiekin onartu, «ezta eztabaidatu ere». Hori ez da sozialisten haserrearen arrazoi bakarra, Torresek nabarmendu baitzuen bere alderdia Arabaren, Bizkairen eta Gipuzkoaren arteko «harmonizazio fiskala» haustearen aurkakoa dela.
Neurri horien aurkezpenak 2025 erreforma fiskalaren onarpenaren aurrekaria ekarri zuen gogora. Ordukoan, Bizkaian, EAJ eta PSEren aldeko bozarekin onartu ziren. Torres kexu agertu arren, urteak dira tankera horretako eztabaidak hedabideetan ematen direna, baina gero, bozkatzeko garaian, gobernu akordioa errespetatu izan dute sozialistek.
Horren harira Leixuri Arrizabalaga Bizkaiko Aldundiko bozeramaileak gaur esan du ez zuela ulertzen PSEren «ezinegona» eta ez dagoela «inolako gatazkarik» bi alderdien artean. PSEri gogoratu dio gobernu akordioa adostu zutenean horrelako neurriak hartzea hitzartu zutela, neurri horien diseinua urtebeteko lana izan dela eta prozesu osoa partekatu dutela gobernuko bazkideekin.
Ezberdina da egoera Araban eta Gipuzkoan, PSEk eta EAJk ez baitute gehiengorik lurralde horietako batzar nagusietan. Beste alderdi bat behar dute gutxienez neurriak onartu eta Jauregiren nahia asetzeko. 2025ean Elkarrekin Podemos izan zen hirugarren hanka hori. Orduko erreformak, baina, egungoak baino gizarte kutsu nabarmenagoa zuen eta zaila dirudi ezkerreko alderdi batek egungoak eskaintzen dituen kenkari sorta onartzea.
PPri begira, EH Bildu aurka
Gauzak horrela, begirada guztiek PPrengana jo dute, eta Gipuzkoan behintzat gandorra erakutsi du. Herenegun gaia hartu zuen hizpide batzar nagusietan, eta ziurtatu zuen egungo berrikuspenaren neurrietako asko aurkeztu zituela berak 2025ean, eta orduan ez zirela onartu. Kritika doinuan egin arren, jarrerak gertu egon daitezkeela ulertu daiteke.
Kritika gogorragoa egin du EH Bilduk, Iker Casanova Bizkaiko Batzar Nagusietako batzarkidearen ahotan. «Bizkaia Madrilgo dumping fiskalaren bidetik eramaten ari dira», salatu du. Haren iritziz, neurri horiek «politika fiskal erregresiboen abangoardian» kokatuko dute Bizkaia. «EAJk eta Etxanobek fiskalitate erregresibo baten alde egin dute, errenta eta ondare handienen mesedetan. Helburua lurraldeen arteko desarmonizazioa sustatzea da, edo gainerako herrialdeak dinamika berera erakartzea», gaineratu du.
ELA sindikatuak ere aztertu ditu neurriak, eta kritika zorrotza egin die. Mitxel Lakuntzaren ustez, erreforma honek Isabel Diaz Ayuso Madrilgo presidentearen «eskuliburuarekin» bat dator.
Erreformak, besteak beste, kenkariak eskaintzen ditu enpresen transmisioan lorturiko gainbalioentzat eta hobari handiak Bizkaira lekualdatzen diten «talentudun» langileentzat. Hurrengo hilabeteetako eztabaidetan zehaztu beharko da zeintzuk diren langile horiek, baina Etxanobek zehaztu zuen goi mailako lanbide heziketakoak ere zaku horretan sartzen direla.
