Kontularitza eta fiskalitate gaiak ez dira oso apetatsuak izaten sarritan, are gutxiago ostegun arratsalde batean. Datuak aldekoak izateak, ordea, zertxobait arindu ohi du horien ardura dutenen trantzea. Kontsolamendu horrekin elkartu da, hain justu ere, Finantzen Euskal Kontseilua gaur, Gasteizen, iazko zerga bilketaren kontuak ixteko. Bilera laburra izan da, lasaia, garai bateko giro ozpinetik urrun, ogasunek espero baino kopuru handiagoak jarri baitituzte mahai gainean. Foru aldundiek inoiz baino gehiago bildu baitzuten iaz zergen bitartez: 20.324 milioi euro denera. Halere, oro ez da urre, enpresek mozkinengatik ordaintzen duten zergaren ekarpena amildu egin baita (-%17,3), azken urteetako apalena izateraino.
Agintariek ez dute kezka hori ezkutatu, baina adierazi dute jaitsiera hori ezohikoa izan dela, eta ez duela testuinguru ekonomikoarekin lotura zuzenik. Izan ere, sozietate zerga hiru lurraldeetan jaitsi den arren, arrazoiak desberdinak izan dira batean eta bestean. Bizkaian jaitsi da gehien: %25 egin du behera. Elixabete Etxanobe diputatu nagusiak aitortu du jaitsiera «oso handia» dela, baina azpimarratu du ez datorrela bat enpresa gehientsuenen errealitatearekin. Haren hitzetan, enpresa handi batzuen likidazioak eragin baitu balantze negatibo hori, eta adierazi du aurten ez litzatekeela errepikatu beharko.
Gipuzkoan ere %9 apaldu da enpresen irabazien gaineko zerga hori, baina Eider Mendoza ahaldun nagusiak zehaztu du BGAE borondatezko gizarte aurreikuspenerako erakundeen ezohiko itzulketek eragin dutela jaitsiera hori bereziki. Mendozaren arabera, 100 milioi euroko eragin negatiboa izan dute itzulketek, halere, datorren urtean itzulketa eragina zertxobait txikiagoa izango dela erantsi du. Edozein kasutan, «zuhurtzia» eskatu du, nazioarteko egoera «nahasia» delako oraindik.
«Euskadik ez du soilik erresistentzia gaitasuna, irmotasunez aurrera egiten duen herrialdea gara»
NOEL D'ANJOU Eusko Jaurlaritzako Ogasun eta Finantza sailburua
Araban ere behera egin du sozietate zergaren bilketak: %7,5. «Datu adierazgarria da, eta ezin da ezikusiarena egin», esan du Ramiro Gonzalezek. Adierazi zuenez, lurraldea bereziki esportatzailea da, eta horrek eragin nabarmena du bertako enpresen jardunean. Autogintza sufritzen ari da, esaterako, eta bezero nagusi diren Frantzia eta Alemania ezinean aritzeak ez du laguntzen. Ameriketako Estatu Batuek ezarritako muga zergek ere kolpe handia eragin dute, Tubos Reunidosen egoerak agerian utzi duenez. Hori dela eta, adierazi du enpresei laguntzeko garaia dela hau: «Gure enpresek inoiz baino gehiago behar gaituzte».
Ekonomiaren egoerarekin lotura handiena duen zerga da enpresen irabaziei ezartzen zaiena, eta, beraz, ez da harritzekoa jaitsiera hori motelaldi baten zantzuak gero eta agerikoak diren honetan gertatu izana. Ez alferrik, apaldu egin da zerga horrek bilketa osoan duen pisua: %7 baino ez da egun. Azken urteetan haren pisua zertxobait handitu den arren, oraindik oso urrun dago Atzeraldi Handiaren aurreko urteetan egiten zuen ekarpenetik: 2.000 milioi eurotik gora biltzen ziren zerga horren bidez; egun, 1.400 milioi.
«Irmotasunez aurrera»
Nolanahi ere, erakundeetako ordezkariek lasaitasun mezua igorri zuten, eta EAEko ehun ekonomikoarekiko «konfiantza» erakutsi. Izan ere, zerga bilketa oparoa izan da. Hiru aldundiek 2024an baino %11 gehiago bildu baitzuten zergen bitartez iaz. Dirutan, 2.015 milioi euro gehiago dira, eta urrian kalkulatu baino 232 milioi gehiago. Datu horiei ñabardura bat egin behar zaie, halere, iaz mutualistei egindako ekarpenek galgatu zutelako bilketa. Aldagai hori kontuan hartu gabe, %3,5 ingurukoa izango litzateke igoera. Irakurketa baikorra egin du Noel D’Anjou Eusko Jaurlaritzako Ogasun eta Finantza sailburuak: «Euskadik ez du soilik erresistentzia gaitasuna, irmotasunez aurrera egiten duen herrialdea gara».
Nagusiki, enplegu datu onek eta barne kontsumoa areagotzeak eragin dute bilketa handitu izana. Errenta zergaren bidez bildutakoa %14,2 handitu da, eta %13,3 handitu da BEZ zergaren bidez bildutakoa. Gora egin dute beste zerga batzuek ere: fabrikazioren gaineko zerga bereziak eta plastikozko ontziei ezarritakoak %9,1 egin du gora, eta %11,8 handitu da hidrokarburoaren gaineko zergaren bidez jasotakoa.
Bilketa hiru lurraldeetan handitu da: Araban, %11,5 egin du gora; Bizkaian, %11; eta, Gipuzkoan, %10,8. Hala, estatuari ordaindu beharreko kupoa zenbatu ondoren, 13.770,7 milioi euro jasoko ditu Jaurlaritzak; aurrekontuetan aurreikusi baino 570 milioi gehiago dira. Ohi bezala, Bizkaiak jarriko du diru gehien (ia 7.000 milioi). Egokitzapenerako funtsetik 75 milioi.
EUDELEK ONTZAT JO DU tASA turisitkoa
Eudelek ontzat jo ditu zerga bilketaren emaitzak, eta nabarmendu du diru sarrerak handitu izanak baliabide gehiago emango dizkiela tokiko erakundeei «kalitatezko» zerbitzu publikoei eusteko. Alta, «tentuz» jokatzeko eta gastuetan «zorrotzak» izateko eskatu die udalei. Esther Apraiz Eudeleko presidenteak bere hitzartzea baliatu du tasa turistikoari ere aipamena egiteko, eta adierazi du batzar nagusietan uda aurretik onartzea litzatekeela onena, udalek beren udalerrietara egokitu beharko baitute gero —udalek bilduko dute baitute tasa horren dirua—. Aldundiek aurreko astean aurkeztu zituzten tasa turistikoaren foru arauaren aurreproiektuak, eta hiru lurraldeetan bera izatea eskatu du Apraizek.
