Aisialdi eredu euskaldun eta feminista baten kontrako erasoa. Horrela definitu dute Euskal Udalekuetako antolatzaileek Arabako Foru Aldundiak hartutako azken erabakia. Izan ere, Sarrea elkartea zigortzea aski ez, eta Bernedoko udalekuak egitea debekatu dio aldundiak Dorrekoa kultur elkarteari ere. Joan den ortziralean eman zuen horren berri Ana del Val aldundiko Kultur diputatuak. Zigor «desproportzionala» dela adierazi dute bertan hezitzaile izandako Garazi Mujikak (Beasain, Gipuzkoa, 2006) eta Ane Nazabalek (Beasain, Gipuzkoa, 2006).
Arabako Foru Aldundiak espediente zigortzailea zabaldu zion azaroan Sarrea Euskal Udalekua elkarteari, eta dagoeneko ezarri diote zigorra. Zer balorazio egiten duzue?
GARAZI MUJIKA: Erabaki guztiz politikoa eta bidegabea izan dela iruditzen zaigu. Arabako Foru Aldundiak udalekuak ixteko erabakia hartu zuen hasieratik, eta hori egiteko edozein bide hartzeko prest zegoen, legeen gainetik pasatuta. Gainera, salatu nahi dugu ebazpena sinatu aurretik prentsan filtratu zela.
Orain arte isilik egon gara tartean adin txikikoak zeudelako, eta egoerak erantzukizuna eta ardura eskatzen dituelako, gure helburu nagusia horiek babestea izan baita, hasiera-hasieratik. Eta orain iruditzen zaigu gure kontakizuna egiteko garaia iritsi dela. Izan ere, ikasturte hau guretzat ez da erraza izan, erasoak jasan ditugu, baina, hala ere, buru-belarri aritu gara lanean, eta tentu handiz kudeatu dugu gai hau, hedabideek informazioa edonola erabiltzen dutelako, desitxuratzeraino.
Bide judizialetik erraza zen udalekuak ixtea, kautelazko neurriekin, baina administratibora jotzea erabaki dute.
ANE NAZABAL: Bide administratibo hori hartu izanak zer pentsatua ematen digu, aitzakia burokratiko bat hartu dutelako gure udalekua debekatzeko. Bide administratibo hori gure jarduna ez jakinarazteagatik ireki digute, ezkutuko jardunean aritzea egotzita. 50 urteko proiektu bat da hau, inoiz ez digute jakinarazteko eskatu; badakigu, gainera, beste elkarte batzuek ere ez dutela jakinarazten. Horrez gain, jakin badakigu aldundiak gure jardunaren berri zuela: haien tutoretzapean zeuden hainbat haur izan ditugu udalekuetan, eta gure elkarteek haien diru laguntzak jaso dituzte; beraz, jardunaren berri bazuten.
Kasualitatea da zigor hau orain eman izana? Eta, gainera, balio transfeministak eta euskaltzaleak dituen udaleku bati?
MUJIKA: Argi dugu gure proiektua oztopatzeko estrategia bat izan dela; kontu politiko eta ideologikoa da, nabarmen. Hasiera-hasieratik gure kontra egituratutako eraso bat izan da: akats administratibo batetik abiatuta, paper bat ez entregatzetik, gure balioei eta egiteko moduei eraso egiteko estrategia bat izan da.
«Orain arte isilik egon gara tartean adin txikikoak zeudelako, eta egoerak erantzukizuna eta ardura eskatzen dituelako, gure helburu nagusia horiek babestea izan baita, hasiera-hasieratik»
GARAZI MUJIKA Euskal Udalekuak
Sarreari zigorra ezarriko ziotela jakinda, maiatzaren 21ean Dorrekoa kultur elkarteak komunikazio bat aurkeztu zion aldundiari, Bernedoko udalekuen ardura hartuko zutela erranez. Baimen hori ere ukatu dute, argudiatuta «lege iruzurra egiteko saiakera bat» dela. Zer deritzozue zuek?
NAZABAL: Dorrekoa kultur elkarteak egin zuena ez da baimen eskaera bat, udalekua aurrera ateratzeko eskatutako guztia betetzen duela esaten duen jakinarazpen bat baizik. Baldintza horiek bete arren, Bernedoko lehenengo txanda debekatu digute, eta beste txanda guztiak notifikatu ditugu, baina aurreikusten dugu bide iguala hartuko dutela. Hala bada, Bernedoko udalekuak ezingo dira urtero bezala egin.
Sarreari ezarritako zigorra akats burokratiko baten ondorio izan da; ez da bestelako arrazoirik egon. Dorrekoak ez du akatsik egin, dena legez egin du. Lege iruzurra litzatekeela argudiatu dute, baina hori epaile batek esan beharko luke, eta ez administrazioak.
Auzi honek bi bide ditu: administratiboa eta judiziala. Biak nahasten ari dela erranen zenukete?
MUJIKA: Zenbait hedabide dena nahasten saiatu dira une oro: hasierako ustezko salaketak oraingo debekuarekin lotu dituzte. Difamazio kanpaina baten eta Euskal Udalekuen kriminalizazio kanpaina baten parte dira mugimendu horiek. Hori dela eta, sare honi eutsi dioten talde eta kide guztiei eskerrak eman nahi dizkiegu.
Bide administratiboa itxi dute, baina zertan da judiziala?
NAZABAL: Dutxaren funtzionamenduari lotutako salaketak jaso, eta ikerketa abiatu zuen instrukzio epaile batek. Ez dugu inolako jakinarazpen formalik prozesu honetan ikertuak izaten ari garela esaten duena. Halere, azpimarratu nahi dugu guretzat garrantzitsua dela prozesu honetan izandako salaketen berri izatea, inolako erasorik izan bada gu garelako horren berri izan nahi duten lehenengoak, horren inguruko lanketa prozesu bat abiarazteko.
Hiru bidetatik saiatu gara prozesu horren berri izaten, eta bost eskaera egin ditugu guztira: hiru epaitegiei, bat administrazioari eta bat Ertzaintzari. Behin bakarrik erantzun digute.
«Guretzat garrantzitsua da prozesu honetan izandako salaketen berri izatea, inolako erasorik izan bada gu garelako horren berri izan nahi duten lehenengoak, horren inguruko lanketa prozesu bat abiarazteko»
ANE NAZABAL Euskal Udalekuak
MUJIKA: Dena den, bide juridikoari buruzko datu batzuk lortu ditugu. Hedabideek behin eta berriz errepikatu dute hogei familiak salaketa jarri dutela, baina hori gezurra da. Dakigunez, salatzaile horien artean Vox, Abogados Cristianos, Hazte Oir eta Gipuzkoako Foru Aldundia daude, besteak beste. Nahiko nabarmena da ideologia politiko jakin bateko taldeak daudela salaketaren atzean.
Zer gertatuko da aurtengo udalekuetan izena eman duten 200 familia horiekin?
MUJIKA: Alternatiba berriak eraiki beharko ditugu, eta horiek planteatzen ari gara orain. Eskuragarri ditugun tresna guztiak erabiliko ditugu uda honetan ere haur horiek Euskal Udalekuetan gozatzeko aukera izan dezaten, baina dena ez dago gure esku. Familiekin ere elkartu gara, eta argi azaldu diegu zer gertatu den. Guk lanean jarraituko dugu.
Eusko Jaurlaritzak eta hiru foru aldundiek koordinazio mahai bat eratu zuten iazko urrian, «sisteman akatsik izan den aztertzeko», eta hortik etorri dira EAEko Gazteriaren Legea aldatzeko premiazko prozedura eta udalekuak arautzen dituen dekretua berritzeko proposamena. Funtsean, «babes eta kontrol handiagoa» ezarri nahi dute, aisialdi jarduerak antolatzen dituzten elkarteen betekizunak areagotuz, arau hauste berriak txertatuz eta zigorrak nabarmen gogortuz. Zer ekarriko dute aldaketa horiek zuendako?
MUJIKA: Antolakuntza eta proiektu txikiak ito egingo ditu. Urteak pasatu ahala mekanismoak zorroztuz joan dira, eta beti aritu gara lanean horietara egokitzeko; baditugu baliabideak eskatutako eskakizun guztiak betetzeko. Aurtengo ikasturtean, bereziki, buru-belarri aritu gara txandak legez eta gogoz antolatzen, formakuntzak egin ditugu, eta babes profilak sortu ditugu ahalik eta seguruena izateko. Guk neurri guztiak betetzen ditugu. Halere, oraingoan epeei dagokienez oso azkar dabiltza hau guztia gestionatzen, eta proiektu txikiak itotzeko mekanismo bat dela iruditzen zaigu.
