Carlos Garaikoetxearen heriotzak erreakzio soka luzea ekarri du. Eusko Alkartasuna izan da lehenbizikoa doluminak ematen, EAJrekin hautsi ostean sortu zuen alderdia, hain zuzen ere. X sare sozialean argitaratu du mezua. «Lehendakaria» hitza nabarmendu du, letra larriz, eta honako esaldi hau erantsi dio: «Eskerrik asko emandako guztiagatik. Adiorik ez». Bideo bat ere argitaratu du alderdiak, haren ibilbideko une azpimarragarrienak erakusten dituena.
Ikusteko dago Ajuriaenean jarriko ote duten haren hilkapera. Hala egin zuten, hain justu ere, Jose Antonio Ardanza lehendakaria hil zenean, duela bi urte. Nolanahi ere, ekitaldi horien atariko, Imanol Pradales Eusko Jaurlaritzako lehendakariak adierazpen instituzional bat irakurriko du bihar goizean.
Imanol Pradales: «Euskal autogobernuaren eta ongizatearen arkitektoa»
Eusko Jaurlaritzako lehendakari Imanol Pradalesek eskerrak eman dizkio Garaikoetxeari mezu baten bidez, «herriaren eta askatasunaren alde onena emateagatik eta utzitako ikasbideengatik». Honela definitu du Pradalesek frankismoaren osteko lehen lehendakaria: «Nafarra, euskalduna eta abertzalea, demokrata, giza eskubide guztien eta justizia sozialaren defendatzaile sutsua, pragmatikoa eta ameslaria, zentzuduna eta ausarta, karismatikoa eta talde gizona». Pradalesen iritziz, Garaikoetxea «euskal autogobernuaren eta ongizatearen arkitektoa» izan zen, eta garai zailetan «ezina ekinez» gainditu zuen; «ohorea izan da zu ezagutzea; ez dizugu hutsik egingo».
EAJ: «Autogobernauren oinarriak jarri zituen»
EAJk ere bere atsekabea adierazi du. «Euzkadiren alde une oso erabakiorretan lan egin» zuela adierazi du. Eta nabarmendu du bere gidaritzapeko Eusko Jaurlaritzak, autogobernuaren eta erakundeen «oinarriak» jarri zituela. Geroa Bai koalizioak, berriz, «bere lurraldearekin konprometitutako abertzale nafar» gisa oroitu du Garaikoetxea. «Bere konpromisoak eta ikuspegiak arrasto sakona utzi dute. Goian bego», adierazi dute. Joseba Diez Antxustegi jeltzaleek Eusko Legebiltzarrean duten bozeramaileak ere «autogobernua defendatu eta erakundeak martxan jarri izana» eskertu dio.
Juan Joxe Ibarretxe Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohiak ere sare sozialen bidez eman ditu doluminak: «Garaikoetxea lehendakaria, demokrata, abertzale eta gure herriaren 'eraikitzailea', Agur eta Ohore».
Sabino Arana fundazioak, bestalde, gogora ekarri du esker ona adierazi nahi izan ziotela 2004an eta Sabino Arana saria jaso zuela Garaikoetxeak, «1980an sortutako Eusko Jaurlaritzako lehendakari zereginetan EAJren eskutik egindako lanagatik». Fundazioak nabarmendu duenez, diktadura luzearen ostean, «burujetasunaren bideari ekin zion lan taldearen buruzagi» izan zen, eta haren lehen gobernu hark «erakundeak eta zerbitzuak abiarazi zituen».
EH Bildu: «Instituziogintza modernoaren aktore nagusia»
EH Bilduk ere sare sozialean argitaratu du dolumin mezua, eta haren profila nabarmendu du. «Nafarra, abertzalea eta Euskal Herriaren semea» izan zela adierazi du, eta «instituziogintza modernoaren aktore nagusietako bat eta burujabetzaren bidean indarrak batzeko konpromisoaren eredu» izan zela azpimarratu. Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak ere sare sozialetan eman ditu doluminak: «Eskerrik asko gure aberriaren askatasunaren eta burujabetzaren alde egindako lan izugarriagatik eta uzten diguzun ondare politikoagatik».
EH Baik ere «urte luzaz Euskal Herriaren eraikuntzan eta autodeterminazioa zein abertzaletasunaren alde» egindako lana aitortu dio Garaikoetxeari. Eta doluminak eman dizkie haren senideei eta gertukoei.
PSE-EE: «Errespestua, lurralde honi eskaini zion dedikazioagatik»
PSE-EEk ere Garaikoetxearen familiari eta lagunei helarazi die mezua, eta doluminak eman. «Hainbatetan banandu gintuen desadostasun politikotik errespestua adierazi nahi diot bere zeregin instituzionalagatik eta lurralde honi eskaini zion dedikazioagatik», esan du Eneko Andueza sozialisten idazkari nagusiak. Doluminak eman dizkie haren senide eta lagunei, baita Eusko Alkartasunako kideei ere.
Patxi Lopez lehendakari ohi eta PSOEko diputatuak ere atsekabea agertu du Garaikoetxearen heriotzagatik. Gernikako Estatutuaren bultzatzaile nagusietako bat izan zela nabarmendu du, eta, horrekin batera, gaur egungo «Euskadiren zati handi baten egile» dela azpimarratu: «Haren figura errespetu instituzionalaren eta pentsamendu eraikitzailearen sinonimoa zen».
Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakariak ere azpimarratu du «Euskadi demokratikorako trantsizioa kudeatzen jakin zuen nafarra» izan zela Garaikoetxea, eta azpimarratu du Nafarroarekiko konpromiso politikoari «amaierara arte» eutsi ziola.
PP: «Lehenbiziko lehendakaria. Agur eta ohore»
PPk, aldiz, euskaraz eman dio azken agurra Garaikoetxeari: «Agur eta ohore». Sare sozialetan zabaldu dute mezua: «Gernikako Estatutuaren lehenbiziko lehendakaria izan zen, goian bego».
Euskal Herritik kanpora ere izan dira Garaikoetxearen heriotzaren inguruko erreakzioak. Carles Puigdemont JxC Junts Per Catalunyako buruzagia eta Kataluniako Generalitateko presidente ohia izan da horietako bat. «Abertzale bat, erreferente bat» izan zela esan du. «Doluminak eman nahi dizkiet haren senideei, kideei eta lagunei. Eta Euskal Herriari, zeina hain ohoretsu zerbitzatu baitzuen. Goian bego». Oriol Junqueras ERC Esquerra Republicana de Catalunyako buruak ere bere atsekabea adierazi du, eta ERCren eta EH Bilduren arteko anaikidetza politikoa gogora ekarri du.
Espainiako Gobernuaren izenean, Marisol Garmendia helarazi du dolumin mezua; «Euskal autogobernuaren eraikuntzaren erreferente eztabaidaezina» izan zela adierazi du. Angel Victor Torres Espainiako Gobernuko Lurralde Politika eta Memoria Demokratikoko ministroak, aldiz, azpimarratu du EAEko autogobernua eraikitzeko orduan «giltzarri» izan zela Garaikoetxea: «Askotariko Espainia demokratikoaren historiaren parte da bere ibilbidea».
Beste zenbaitek ere adierazi dute samina. Euskal Herriko Unibertsitatea da horietako bat: «Euskal unibertsitate publikoa zorretan dago berarekin». Hain justu, Garaikoetxeak unibertsitate publikoa sortzeko izan zuen erabakimena ekarri dute gogora eta esan urrezko domina aitortu ziotela, «bere ibilbide politikoan islatutako herri honekiko konpromisoaren erakusgarri». Bide beretik egin ditu adierazpenak Joxerramon Bengoetxea EHUko errektoreak ere: «Gure autogobernuaren arkitekto nagusia izan zen. Garaikoetxeak Euskal Herri libre eta bateratu baten aldeko lana eta borroka egin zuen irmoki eta beti biolentzia mota guztien kontra egin ere. Zorretan gaude EHUn berarekin».
Sare Herritarrak ere egin ditu adierazpenak. «Sareren sorreratik, gure ondoan egon da euskal preso, iheslari eta deportatuen eskubideen defentsan. 2023ko urrian, Konponbiderako Giltzak manifestuaren sinatzaileetako bat izan zen», adierazi du sare sozialetan argitaratutako mezuan, eta besarkada bat igorri die Garaikoetxearen senide eta lagunei.
Athleticek ere mezu bat zabaldu du sare sozialetan, eta gogorarazi du Eusko Jaurlaritzako lehendakaria zela zuri gorriek azkeneko bi ligak irabazi zituztenena. «Besarkada handia» igorri die senide eta lagunei. Bere atsekabea azaldu dute Alavesek eta Baskonia taldeek ere.
