Eusko Jaurlaritzak 2027rako prestatu duen aurrekontu proiektuaren barruan, zeresana eman du Lehendakaritzarenak. Ez da sail bat, baina aurrekontu bat du esleituta, haren menpe baitaude Emakunde nahiz Kanpo Harremanetarako Idazkaritza. Datorren urtean, 101.627.000 euroko partida izango du, 2026an baino %0,7 gehiago. Ordea, oposizioak kritikatu du kooperazioari bideratutako partida murriztu egin duela, eta ez duela Eusko Legebiltzarrak ezarritako helburua betetzen.
Mikel Iriondo Lehendakaritzako idazkari orokorrak xehetu ditu Lehendakaritzako aurrekontuak. Azpimarratu du beraien helburua izan dela, besteak beste, «etorkizuneko Euskadiren irudia indartzea eta plangintza sustatzea», baita Emakunderen bitartez «berdintasun politikei beste bultzada bat» ematea ere. Bere ondoan izan dira Ander Caballero Kanpo Harremanetarako idazkari nagusia, Ion Muñoa Komunikazio eta Berrikuntza Sozialaren idazkari nagusia eta Jose Maria Bilbao Euskadi Berriaren komisionatu berria.
Ez dira mahaiaren bueltan izan Francisco Javier Cortes Kooperazioaren arduraduna, ez eta Miren Elgarresta Emakundeko zuzendaria ere; hain zuzen, bi gai horiek eman dute zeresan gehien batzordean. Izan ere, apenas igoko den Emakunderen aurrekontua (%1,1), eta zertxobait murriztuko da nazioarteko kooperaziora bideratutako partida: 2026. urtean 56,3 milioi euro bideratu ziren, eta 2027an 55,7 milioi bideratuko dira.
Diana Urrea EH Bilduko legebiltzarkidearen esanetan, «lotsagarria» da hori, iritzi baitio aurrekontuaren partida berdin mantentzeak «jaitsiera» esan nahi duela. Are, azpimarratu du azken hogei urteetako diru partidarik txikiena bideratuko dela nazioarteko kooperaziora. Eta salatu du kopuru hori ez datorrela bat Eusko Legebiltzarrak 2024an onartutako Kooperazio Legeak ezarritako helburuekin. Haren arabera, aurrekontuaren %0,7 bideratu behar baita kooperaziora; datorren urtean, ordea, %0,31 bideratuko luke. «Legea urratzea da hori», esan du Urreak.
Emakunde: igoera apala
Emakunderen aurrekontuak ere eman du zeresana: 8.280.200 euroko aurrekontua izango du datorren urtean, eta Iriondoren esanetan, jarraipena eman nahi izan zaie berdintasunarekin lotutako proiektu estrategikoei. Berritasun modura, 2027an diru kopuru bat bideratuko dute udal txikietan berdintasun politikak sustatzera, haien tamainak eta baliabide teknikoek ez dezaten baldintzatu. Oposizioarentzat ez da nahikoa, ordea.
Bestalde, Berdur Barik programara 135.000 euro bideratu dituzte, eta 400.000 euro mantendu dituzte indarkeria matxistaren aurkako programen partida orokorrerako. Gela Morea ekintza indartuko dute prebentziorako: 102.194 euro bideratuko dituzte horra. Gizonduz programak 300.000 euro izango ditu, eta Berdintasun Eskolak, berriz, 220.000 euro. Iriondok azpimarratu duenez, tresna horiek aukera emango dute «gizonekin eta maskulinitateekin egiten den lana indartzeko, prestakuntza eskaintza zabaltzeko eta berdintasunaren aurkako diskurtsoei heltzeko, bereziki gazteen sozializazio guneetan».
Kanpo harremanetako gaiei buruz, Eusko Jaurlaritzak iaz iragarri zuen delegazio bat jarri nahi zuen Asian. Baina EH Bilduko Igor Zulaikak adierazi du aurrekontuak ez duela horren inguruko informaziorik jasotzen. Hura finantzatzeko moduak galdegin ditu Zulaikak, eta zertan den kontua galdetu. Caballerok erantzun dio prozesua abian dutela: delegazioa non eta nola jarri pentsatzen ari dira.
Lehendakaritzako estruktura eta babesa izan da gehien igo den partida (%8). Mikel Iriondo Bilbao Koordinazioaren eta Proiektu Estrategikoen idazkari nagusiak argudituatu du Ajurianea ondare babesa duen 30 urteko eraikin bat dela, lau solairukoa. Bilbaok lehen aldiz hartu du parte batzorde batean, eta bere lana erronka demografikoaren bueltakoa izango dela azaldu du ––erronka demografikoa Lehendakaritzaren barruan kokatu du Pradalesek, berez sail propio bat duen arren––: ugalkortasun tasa baxua iraultzen, adimen artifizialaren aferari heltzen eta talentua sustatzen arituko da.
