Hileta elizkizunaren aitzinetik, azken agur bat. Lorez apainduta dago Ajuriaenea, eta zabaldu berri ditu ateak Carlos Garaikoetxearen hil kaperarako. 09:30. Sagrario Mina emaztea eta hiru semeak iritsi dira atarira, eta Imanol Pradales Eusko Jaurlaritzako lehendakariak egin die lehen harrera. Haien gibeletik ailegatu da hilkutxa, eta sei ertzainen artean sartu dute jauregi barrenera, ikurrina batekin zintzilik. Txistulariek EAEko ereserkia jo dute, eta Pradales eta familia bertzerik ez dira sartu lehen unean barrenera.
Segidan hasi dira sailburuak eta Eusko Legebiltzarreko Mahaiko kideak sartzen, eta banan-banan agurtu dituzte senideak. Haien ondotik, bertzeak bertze, Jon Insausti Donostiako alkatea joanen da aretora, eta ireki dira ateak gainerako herritarrentzat ere.
Ordezkaritza politiko eta instituzional handia espero da gaur Ajuriaenean, eta dagoeneko ari dira horietako batzuk ailegatzen. Han dira, erraterako, Maiorga Ramirez eta Pello Urizar Eusko Alkartasunako kideak, baita Andoni Ortuzar eta Eba Blanco EAko idazkari nagusia ere. Blancok, gainera, Garaikoetxearen legatua goresteko parada hartu du, eta erran du «suntsituta» zegoen herrian «ilusioa» piztu zuela.
EH Bilduko ordezkaritza izan da gero, hala nola Arnaldo Otegi, Pello Otxandiano, Joseba Asiron, Nagore Alkorta eta Jon Iraola. Aretotik atera denean adierazpen gutxi batzuk egin ditu Otegik, haren soslaia nabarmentzeko. Bertzeak bertze, nafarra izanik Eusko Jaurlaritzako lehendakari izana azpimarratu du. «Indarrak batzearen alde» egindako apustua eskertu dio, baita EH Bilduren proiektu politikoa babestu izana ere.
Eta haiekin bateratsu, lehendakari izandako bertze hiru kide agertu dira jauregira: Juan Jose Ibarretxe, Iñigo Urkullu eta Patxi Lopez, eta hiruek egin dute solas. Halaxe eman dio agurra Ibarretxek: «Niretzat erreferentea, inspirazioa, laguna izan da. Eta euskal gizartearentzat herria berreskuratzeko pasioa, bisioa, eta ilusioa». Urkulluk ere ohoratu du Goikoetxearen figura, eta «lehendakari handia» izan zela azaldu du. «Euskal senaren adierazlerik nagusienetakoa izan zen». Eta, Lopezek, EAEren zimenduak ekarri ditu gogora: «Hark jarri zituen, eta hari zor diogu gaur egun dugunaren zati handi bat». Garaikoetxearen printzipio demokratikoak azpimarratu eta politika egiteko modua goretsi ditu: «Eredu handi bat izan zen; faltan botako dugu». Horrenbertzez, bizirik diren lau lehendakariak izan dira hil kaperan.
Goizak aitzinera egin ahala Garaikoetxearen gobernukide bat agertu da herritarren artean: Pedro Miguel Etxenike. Hunkituta agurtu dute elkar Mina emazteak eta biek. Eneko Goia Donostiako alkate ohia eta Arantxa Tapia sailburu ohia izan dira hurrenak lehendakari ohia agurtzen, eta Mikel Manzisidor Euskal Autonomia Erkidegoko arartekoa gero. Batzuekin gehiago eta bertzeekin guxiago, baina denekin egin du gutxieneko hartu-eman bat familiak.
11:30. Bigarren jende oldea. Uxue Barkos Nafarroako parlamentaria lehenik, eta ordezkaritza sozialista jarraian. Bertze batzuen artean, Eneko Andueza burua, Mikel Torres, Denis Itxaso eta Maider Etxebarria. Eta, gibeletik, sailburu eta herritar gehiago.
Euskadi aretotik atera eta eskailerak jaitsi aitzinetik liburuxka bat utzi dute irekita, nahi duenak doluminak edo azken agur hitzak idatzita uzteko bertan. Bide batez, goiz erdialdean denkantsu txiki bat egin dute senideek, eta jende andana pilatu da eraikinaren kanpoaldean.
Ajuriaeneako bigarrena
14:00etara arte izanen da Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohiari azken agur instituzionala emateko aukera, eta Iruñera eramanen dute gero; hileta elizkizuna 19:30ean hasiko da, San Frantzisko Xabierkoa elizan.
Gaurkoa bigarren aldia da Ajuriaenean hil kapera bat jartzen dena. Estreinako aldia ere Eusko Jaurlaritzako lehendakari baten agurra izan zen, Jose Antonio Ardanzarena, 2024ko apirilan. Eta bada bigarren aldia Garaikoetxearen hil kapera jartzen dutena ere: atzo egin zuten lehena, Iruñeko San Alberto beilatokian, jaioterrian.
Astelehenean hil zen Carlos Garaikoetxea, eta Eusko Jaurlaritzak hiru eguneko dolua ezarri zuen egunean bertan. Biharamunean adierazpen instituzionala egin zuen Pradalesek, eta erran zuen Euskal Herriak «euskal nortasuna eta ongizatea berpiztu zituzten eragile nagusietako bat» galdu zuela. Frankismo ondorengo lehen lehendakaria izan zen Garaikoetxea, eta egungo lehendakariak azpimarratu zuen «autogobernuaren arkitekto nagusia» izan zela, hari egokitu baitzitzaion Gernikako Estatutua negoziatzea eta martxan jartzea, kasurako. «Ahalegin horri zor diogu gaurko Euskadi modernoa, guztion harrotasuna pizten duena».
