Afariak emateko baimena eman diezaieten erregutzen ari dira KAS Kaleko Afari Solidarioak ekinaldiko boluntarioak, baina, aldi berean, taldea desagerraraztea nahi dute. Hori gertatuko balitz, herritar guztiek eskubideak bermatuta izanen lituzketen seinale izanen litzatekeelako; izan gizarte zerbitzuek «dagokien» lana egiten dutelako, edo inor ez delako kale gorrian bizi. Baina hori ez da Donostiak bizi duen egoera.
Taldeko kideek agerraldi bat egin dute gaur Donostian, udaletxearen atarian, erantzun bat emateko udalari berari: «Zuen alternatibak, integrala izan behar badu, ezin ditu pertsonak kanpoan utzi». Gibelagotik dator kontua, Jon Insausti Donostiako alkateak hitzeman baitzuen alternatiba bat bilatuko zuela kaleko afari solidarioak debekatu ondotik; alegia, «zerbait» egingo zuela otordurik gabe geratuko zirenekin. «Baina oraindik ez dakigu ezer. Ez noiz etorriko den alternatiba, ezta inoiz etorriko den ere», esplikatu dute KASekoek.
«Egun hauetan asko hitz egin da zifrez, baliabideez eta ustezko alternatiba integral batez», jarraitu dute kontatzen. Eta galdera bat bota airera: «Udalaren alternatiba horrek zer baliabide bermatzen die orain arte egunero afari bero baten bila KASera joaten ziren pertsonei?». Bertze modu batera erranda: afariak debekatzeak ez duela erran nahi afaltzeko beharra desagertu denik.
Sei urte daramatza KASek «urteko 365 egunetan» afariak banatzen, udaleko hainbat baliabiderekiko paraleloan. Gaueko Aterpea harrera zerbitzuak, udalarenak, 22 plaza ditu gosarietarako eta afarietarako, eta txandaka antolatzen dituzte plazak. Harrera Sozialerako Udal Zentroak, berriz, 30 toki ditu eta gosaria, bazkaria eta afaria eskaintzen ditu, baina erabiltzaileak hiru hilean behin egon daitezke bakarrik, eta gehienez ere bortz egunez. Eman dituzte bertze adibide batzuk: «Aukerak programak hirurogei gosari eta afari hartzen ditu, Villa Saliak astean berrogei poltsa eskaintzen ditu elikagai hotzekin, eta Otorduak programak bazkaltzeko 65 plaza eskaintzen ditu egunean».
Hemen doa kontua: «Baliabide horiek ez direla elkarren baliokideak, eta ez dietela kalean bizi diren pertsonei elikadura osoa eta egonkorra bermatzen». Hau da, orain arte KASera joaten ziren pertsonek ez dutela afaririk bermatuta. «Udalak gure afarietara etortzen ziren pertsonei arreta emateko baliabide nahikoak, irisgarriak eta egokiak sortuko balitu, haiek ez lukete afarien beharrik izango, eta KAS desagertu egingo litzateke». KAS desagertu ahal izateko, baina, ez da aski izanen afariak debekatzea. Existitzea beharrezko egin zuten arrazoien desagerpena exijitu dute, eta modu bakarra ikusten dute hori lortzeko: «Eskubideak bermatzea».
Alternatiba, eskas
Udalak, arazo horren aitzinean, alternatiba bat proposatu du: Otorduak 2.0 programa. Aukera berri horrek ehun plaza gehiago eskainiko lituzke, baina badago tranpa txiki bat: Otorduak programaren itxaron zerrendan ehun pertsona inguru daude, eta urtebete darama zerrendak itxita. Beraz, Otorduak 2.0 programak ehun plaza gehiago eskainita ere, KASen afaltzen zutenek afaririk gabe jarraituko lukete.
«Eredu berri horrek, gainera, ostalaritza establezimenduetan janaria banatzea dakar», kontatu dute, eta salatu hori ez dela «eredu integral bat» aurkeztea. «Muturreko zaurgarritasunean dagoen pertsona batek ez du soilik janaria behar. Entzuna izan nahi du, konfiantzazko harremanak sortu, eta orientazioa eta dagozkion baliabide eta eskubideak jaso behar ditu».
Bidenabar, ekinaldiak salatu du udalak «behin eta berriz» jarri duela zalantzan KASen lan eredua, eta ibilbide pertsonalizaturik ez egitea aurpegiratu diela. «Gure lanaren zein ezagutzarekin egiten du udalak baieztapen hori?», galdetu dute kideek. Eta alkatearen erranak gezurtatu: «Sei urte hauetan pertsonei laguntzen aritu gara, izapideekin lagunduz, entzunez, orientatuz, eta gure lana erakunde eta zerbitzu sozialekin koordinatuz». Erran dute, gainera, KASen asmoa «sekula» ez dela izan gizarte zerbitzuak ordezkatzea. Izan ere, hain ustez, akonpainamendu komunitarioak ez du zerbitzu publikoen esku hartze profesionala ordezkatzen; aitzitik, «osatu egiten du».
Udalaren «hutsuneak»
Bada alkateak berak ekinaldi boluntarioari aurpegiratzen dion bertze kontu bat: elkartasuna «desegoki» kudeatzea. Horri bidegabekeria deritzo KASek, sei urtez «ehunka» boluntario janaria prestatzen, antolatzen, garraiatzen eta laguntzen aritu direlako, eta, gainera, haien asmoa ez delako izan «udalaren lana egitea». «Udala estaltzen ari ez zen behar bati erantzun diogu», ez bertzerik.
Uztailaren 30ean Insausti alkatearekin bildu ziren KASeko kideak, eta elkarlana proposatu zioten, «elkarrekin lan egiteko eta irtenbideak bilatzeko». Alkateak ez zuen horretarako borondaterik erakutsi, eta ezezkoa eman zien bueltan: «Ez zen elkarrizketa prozesurik izan gure eredua hobetzeko. Afariak debekatzeko aldebakarreko erabakia egon zen, eta gero polizia etorri zen».
Azkenik, salatu dute «bereziki larria» iruditzen zaiela afariak delinkuentziarekin lotzea, udalak erran ondotik bi gai horien artean «lotura zuzena» dagoela. «Udalak esan nahi du KASen borondatez parte hartu dugunak delitugileak garela jarduera hori egiteagatik?». Hirian bizikidetza arazoak daudela erran zuen Insaustik, horregatik debekatuko zituela afariak, eta orain KASeko kideek erran diote hel diezaiola arazo horiei «politika publiko egokietatik», eta ez leporatzeko errurik «bazterketa egoeran dauden pertsonei».
