Gasteizko hotel apartamentu batean hilda aurkitu zuten Maialen Mazon 2023ko maiatzean, indarkeria zantzuekin. Haurdun zegoen, eta gorpuaren ondoan aurkitu zuten Mazonen 3 urteko haurra. Haren bikotekidea biharamunean atxilotu zuten, Zaragozan (Espainia). Gaur hasiko da epaiketa, eta hilaren 15era arte iraunen du.
Gizonak urruntze agindua zuen, eta Ertzaintzak bazekien urratzen ari zela. Hain zuzen, urte hartako urtarriletik zekien hori Ertzaintzak, baita Herrialde Katalanetako epaitegi batek «muturreko arriskuko» babesa ezarria ziola ere. Hala ere, gizona ez zuten atxilotu, ezta emakumea babesteko neurri berezirik hartu ere, indarkeria matxistaren kontrako protokoloek ezartzen duten moduan.
Ordu hartan Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburu zen Josu Erkorekak erran zuenez, Ertzaintza emaztekiaren, Guardia Zibilaren eta Espainiako Poliziaren bertsioak «kontrastatzeko lanak» egiten ari zen. Izan ere, Erkorekaren arabera, emakumeak poliziei adierazi zien ez zuela bere burua «arriskuan» ikusten. Horiek hala, Ertzaintzak erabaki zuen emakumearen aurkako indarkeriaren epaitegira atestatu bat bidaltzea, horren berri emateko.
Hilketa matxista hark eztabaidak eragin zituen hala bortizkeria matxista jasaten duten emakumeendako babes neurrien inguruan nola horien gaineko arriskua neurtzeak duen garrantziaren inguruan. Eta urte hartako ekainean bertan urruntze aginduak betetzen ez dituztenen kontrako protokoloa gogortu zuen Ertzaintzak Araban: agindua betetzen ez dutenak atxilotu hartuko dituzte, nahiz eta biktimak urratzeko baimena eman.
Bada, neurri hori bera adostu zuen Espainiako Fiskaltzak 2023ko urtarrilean: kontrol telematikoa indartu zuen, eta adierazi urruntze agindua urratzen zuten erasotzaileak atxilotu behar zituztela, biktimak urratzeko baimena eman arren. Maialen Mazonen hilketaren ondotik, Arabako Fiskaltzak erran zuen ez zutela argibiderik eman erasotzaileak ez atxilotzeko, eta adierazi udaltzainek bai, udaltzainek atxilotzen zituztela urruntze aginduak urratzen zituztenak. Bien bitartean, Ertzaintzaren sindikatuetako iturriek onartu zuten azkenaldian Araban «lasaitasunez» jokatu zutela horrelako kasuetan.
ITAIA: «INSTITUZIOEK MARTXAN JARTZEN DITUZTEN NEURRIEK MUGA ARGIAK DITUZTE»
«Instituzioak indarkeria matxistaren kudeaketa hutsera mugatzen dira, eta martxan jartzen dituzten babes neurriak ez dute emakumeon segurtasuna bermatzen. Baina ez hori bakarrik, ez dute inolako bideorririk indarkeria matxistarekin amaitzeko». Maialen Mazonen hilketaren lehenbiziko egunean ohar bidez egin ditu adierazpenak Gasteizko Itaiak. Gogoratu dute «muturreko arriskuko» egoera ezarria ziotela emakumeari Espainiako Barne Ministerioak duen Viogen sisteman, baina Gasteizera itzultzean Ertzaintzak «arrisku baxuko trataera» eman ziola kasuari. «Emakumea babestu behar zuten instituzioen koordinazio falta agerikoa zen», erran dute.
Instituzioek martxan jartzen dituzten neurriek «muga argiak» dituztela erran dute, eta nabarmendu aurten, Gasteizen, gutxienez 33 aldiz urratu dituztela urruntze aginduak. «Eta urruntze-agindua duten gizonek jantzi beharreko eskumuturrekoetan akatsak ere antzeman izan dira, eta Gasteizen, adibidez, erasotzaile bat biktimaren portalean agertu zen azken irailean». Salatu dute, halaber, neurri horiek emakumearengan jartzen dutela ardura osoa, horiek direlako bizilekua eta ohiturak aldatu behar dituztenak, edo gizona hurbil dagoenean abisua eman edo ihes egin behar dutenak. «Erasotzailearen kontrolerako balio omen duen neurriak, egoera guztiz zaurgarri batean dagoen pertsona jartzen du erabakiak eta babes neurriak hartzeko eginbeharrean», borobildu dute.
Aurten lau hilketa matxista izan direla ere erran dute, eta bi hilketa saiakera, azkena joan den asteburuan, Donostian. Horien guztien aitzinean, matxismoaren kontrako «konpromiso eta jarrera aktiboa zabaltzea» ezinbertzekotzat jo dute, «matxismoari aurre egingo dion mugimendu indartsua eraikiz».
