Seaskako ikasleek desobedientziara joko dute aurtengo baxoko azterketan. Prentsaurrekoa egin dute Bernat Etxepare lizeoan, eta Leheneko ikasleek iragarri dute matematikako proba euskaraz erantzunen dutela. Ikasleen artean hartu duten «erabaki kolektiboa» dela erran dute: «Etxepare lizeoko komunitate osoaren, hau da, guraso, irakasle eta langileen babesa dugu». Ekainaren 12an izanen da azterketa.
Aspaldiko aldarrikapena da baxoko azterketak euskaraz egin ahal izatea. Frantziako Estatu mailako azterketa izanik, frantsesez erantzutera behartuak dira ikasleak, baina historikoki salbuespen bat onartu izan diete: Historia-Geografiako ikasgaia euskaraz pasa dute hainbat belaunaldik. 2012tik aitzina matematiketako proba ere euskaraz pasatzeko aukera izan zuten hala nahi zuten ikasleek. Baina 2019an lizeoaren eta baxoaren erreforma onartu zituzten Parisen, eta azterketaren eredua osoki aldatu zuten, urte osoan ateratako notei garrantzia handiagoa emanez. Ordutik, frantses hutsean pasatzen dituzte baxoko azterketak ikasleek.
Aurten, azterketa bat gehitzea erabaki du Frantziako Gobernuak: Leheneko ikasleek matematiketako proba aurreratua pasa beharko dute aurrerantzean. Seaskak eta gainerateko hezkuntza eragileek ere behin eta berriz eskatu dute proba berri hori euskaraz pasatzeko eskubidea, Ipar Euskal Herriko parlamentariek ere babestu dute eskaera, baina Parisek errefusarekin erantzun die oraingoz.
Hori onartezina zaiela adierazi dute ikasleek: «Beste gibelatze bat inposatu nahi digute gure hizkuntza eskubidea oraino gehiago urratuz: matematikako baxoa lehen euskaraz pasa zitekeena, frantsesez egitera behartu nahi gaituzte orain», adierazi dute. «Gure argudioak aski ezagunak eta partekatuak dira Euskal Herrian: euskaraz ikasten dugu eta euskaraz pasa nahi ditugu azterketak».
Injustiziari aurre
Irmo adierazi dute ikasleek prentsaren aitzinean irakurri duten manifestuan: ez dute «injustizia berri hau» onartuko, eta Etxepare lizeoko ikasleek Leheneko matematikako baxoa euskara hutsez erantzunen dute. Lizeoko 150 bat ikasle dira azterketa pasatzera deituak. Ez dute zehaztu zenbatek parte hartuko duten desobedientzia ekintzan, baina baieztatu dute guztien babesa dutela. «Erabaki honek suposatzen duenaren jakitun gara. Horregatik ikasleen artean ezinen dute denek bururaino joan, baina jakin ezazue Etxepareko ikasleok batera hartu dugun erabakia dela, eta erabaki kolektibo bat den heinean ikasle guztion sostengua dugula».
Desobedientziaren bidea ez da berria: azken urteetan behin baino gehiagotan erabaki dute hainbat ikaslek eta irakaslek Frantziako Estatuaren debekuei aurre egitea. Erantzun izan dute brebetako azterketa euskaraz, eta zuzenketa alternatiboa antolatu; eskaini izan diete ikasleei baxoko ahozko handia euskaraz aurkezteko aukera; eta 2021ean Etxepareko 40 bat ikaslek filosofiako proba euskaraz erantzun zuten protesta gisara.
Gogotsu agertu dira ikasleak desobedientzia ekintzarekin: «Etsituta nahi gaituzte baina geroz eta motibatuagoak gaude, indarrez eta burua argi», adierazi dute. «Galtzen den borroka uzten den borroka dela entzun izan dugu. Belaunaldiz belaunaldi iritsi zaigu lekuko hau, eta guk arduraz eta harrotasunez heldu diogu. Eta argiki erraten dugu ez diogula lekuko hori heldu den belaunaldiari pasatu nahi. Azterketa ofizial guztiak euskaraz lortuko ditugu hemen eta orain!»
Azkenik, euskal herritarrei ere dei egin diete babesa adieraz dezaten. Igande honetan izanen da lehen hitzordua, Herri Urratsen, eta gerora ere mobilizazio gehiago izanen direla erran dute.
