Margolari batek koadro baten aurrean lan egiten duenean, une batean pintzela jaitsi eta distantzia hartu behar izaten du. Gertutik ikusita, trazu bakoitzak bere protagonismoa hartzen du. Kolore batek bestea estaltzen du. Xehetasun batek arreta guztia bereganatzen du.
Baina urrundu ezean ezinezkoa da obra osoa ikustea.
Eta batzuetan, hain zuzen ere, atzerapauso horri esker ikusten da pieza bakoitzak zer zentzu hartzen duen osotasunean.
Duela aste pare bat Loiuko aireportuan Flotillako kideen harreraren inguruan gertatutakoa ulertzeko, agian, ez dugu irudi gehiago behar.
Ez dugu bideo gehiago behar.
Ikusi nahi ez dugunari ere begiratzeko borondate handiagoa baizik.
Flotillako kideak etxera itzuli dira. Hainbat herrialdetatik igaro dira. Hainbat aireportutara heldu dira. Hainbat hiritan egin zaizkie harrerak. Hunkiduraz, emozioz, txaloz eta besarkadaz beteriko harrerak. Eta, hala ere, antzeko irudiak ikusi diren leku guztien artean, batean bakarrik hautsi da normaltasuna.
Batean bakarrik agertu dira tentsioa eta liskarra.
Hemen. Gurean.
Eta hor hasten da benetako galdera. Bingen Zupiria Segurtasun sailburuak mahai gainean jarri duen galdera.
Zergatik hemen?
Azalpen errazena beti da erakargarriena. Sare sozialetako epaiketek ez dute frogarik behar. Ezta testuingururik ere. Nahikoa da segundo gutxiko bideo batzuk partekatzea eta erruduna berehala aukeratzea. Frogarik gabe. Testuingururik gabe. Kasu honetan ere hala gertatu da. Askorentzat erantzuna berehalakoa izan da: Ertzaintza.
Baina azalpen errazek askotan ezkutatzen dute benetako galdera.
Zergatik hemen?
Izan ere, arazoa Ertzaintza bera balitz, zaila litzateke ulertzea zergatik ez diren antzeko egoerak etengabe gertatzen. Milaka ekitaldi, manifestazio, ospakizun, mobilizazio eta agerraldi kudeatzen ditu urtero euskal poliziak. Gehienak isilean amaitzen dira. Inork ez ditu gogoratzen.
Oraingoan, ordea, dena bihurtu da albiste.
Eta berriro dator galdera bera.
Zergatik hemen?
Agian erantzuna ez dago egun hartako minutu gutxi haietan. Agian erantzuna askoz lehenagotik dator.
Gertutik ikusita, Loiun gertatutakoak egun bateko liskarra zirudien. Urrunduta, ordea, beste zerbait ikusten da: eztabaida ez dela egun hartan gertatu zenari buruzkoa bakarrik, batzuek oraindik onartu nahi ez duten normaltasun bati buruzkoa baizik
Herrialde honetan bada Ertzaintzarekin inoiz bakeak egin ez dituen sektore bat. Ez da gaurkoa. Ez da atzokoa. Hamarkadetan luzatu den fenomenoa da. Euskal erakunde askok zilegitasuna irabazi dute denborarekin. Beste batzuek ere bai. Baina Ertzaintzak beti izan du aurrean bestelako begirada bat.
Susmoarena.
Mesfidantzarena.
Batzuetan gorrotoarena ere bai.
Beste inork jasan behar izan ez duen neurriraino.
Ertzaintza ez da inoiz izan erakunde huts bat zenbaitentzat. Hori dela eta, haren inguruan sortzen diren erreakzio batzuk ezin dira egun bateko gertakariekin bakarrik azaldu.
Horregatik deigarria da gertatutakoaren kontakizunetan elementu bat ia erabat desagertu izana. Zer gertatu zen poliziaren jarduketaren aurretik? Zer giro sortu zen? Zer jarrera izan ziren? Zergatik bihurtu zen harrera bat tentsio gune?
Galdera horiek ere merezi dute erantzuna.
Izan ere, badirudi batzuentzat arazoa Ertzaintzaren presentzia bera dela. Ez haren jarduna. Ez haren erabakiak. Ez haren protokoloak.
Bere existentzia bera.
Eta hori ez da egun bateko arazoa.
Memoria luzea duen herri batean bizi gara. Ezagunak dira urte luzez ertzainek entzun behar izan dituzten irainak, seinalatzeak eta mespretxuak. Zenbat aldiz ukatu zaien beste edozein zerbitzu publikori aitortzen zaion zilegitasun demokratikoa.
Horregatik, agian, galdera ez da zergatik esku hartu zuen Ertzaintzak.
Galdera da zergatik sortu zen giro hori hemen eta ez beste inon.
Zergatik aireportu honetan eta ez beste batean.
Zergatik harrera honetan eta ez besteetan.
Eta galdera horren erantzuna bilatzen hasten garenean, beharbada ohartzen gara eztabaida ez dela Flotillari buruzkoa.
Ezta aireportu bati buruzkoa ere.
Agian eztabaida benetan beste hau da: oraindik ere badaudelako Ertzaintza euskal gizartearen zerbitzuko erakunde demokratiko gisa onartu nahi ez dutenak.
Eta agian horregatik gertatu zen hemen, eta ez beste inon.
Eta agian horregatik komeni da margolariak bezala atzerapauso bat ematea. Gertutik ikusita, Loiun gertatutakoak egun bateko liskarra zirudien. Urrunduta, ordea, beste zerbait ikusten da: eztabaida ez dela egun hartan gertatu zenari buruzkoa bakarrik, batzuek oraindik onartu nahi ez duten normaltasun bati buruzkoa baizik.
