Osasun arloko ikerketa publikoa gure ongizate estatuaren funtsezko zutabeetako bat da, eta haren garrantzia ez du inork zalantzan jartzen. Horri esker, gaixotasunen ezagutzan aurrera egiten dugu, prebentzioa hobetzen dugu, tratamendu eraginkorragoak garatzen ditugu eta gure osasun sistema indartzen dugu. Ikerketa ez da osasun laguntzaren luxua, ezta osagarria ere: ezinbesteko baldintza da haren kalitatea, jasangarritasuna eta egungo eta etorkizuneko erronkei erantzuteko gaitasuna bermatzeko.
Hala ere, bada kontraesan bat, sektoreak urteak daramatzana salatzen. Erakundeak, arduradun politikoak eta gizarte eragileak bat datoz osasun arloko ikerketa publikoaren balio estrategikoa azpimarratzeko orduan, baina hori aurrera eramaten dutenek prekaritateak, behin-behinekotasunak eta ziurgabetasunak markatutako baldintzetan jarraitzen dute lanean. Proiektuei lotutako kontratuak, gutxi definitutako lanbide karrerak, lan desberdintasunak eta gutxieneko egonkortasuna bermatzeko zailtasunak, oraindik ere, ikerketan diharduten pertsona askoren eguneroko errealitatearen parte dira.
Egoera honek ez die profesionalei bakarrik eragiten. Gizarte osoarentzat ere baditu ondorioak. Lan baldintza duinak eskaintzen ez dituen sistema batek talentua galtzeko arriskua du, ondo baino hobeto prestatutako ikertzaileek beste sektore edo herrialde batzuetara aukera bila joateko arriskua, eta baita ere bereziki garrantzitsuak diren erronkei (biztanleriaren zahartzea, gaixotasun kronikoak, minbizia, osasun mentaleko arazoak, antibiotikoei aurre egitea eta etorkizuneko osasun larrialdiak) aurre egiteko gaitasun zientifikoa ahultzekoa.
Lan baldintza duinak eskaintzen ez dituen sistema batek talentua galtzeko arriskua du, ondo baino hobeto prestatutako ikertzaileek beste sektore edo herrialde batzuetara aukera bila joateko arriskua
Horregatik, hain zuzen ere, oraingo aukera ez litzateke alferrik galdu behar. 2022ko Zientziaren Legea helburu argi batekin jaio zen: ikerketa sistemaren gabezia historikoak zuzentzea, prekaritatea murriztea eta eredu egonkorrago, profesionalizatuago eta erakargarriago baterantz aurrera egitea arlo horretan lan egiten dutenentzat. Araudia badago. Norabidea argia da. Orain, printzipio horiek errealitate bihurtu behar dira.
Helburu hori betetzeko hiru urte daramatzagu lanean Miguel Servet-Navarrabiomed Fundazioan. Negoziazio prozesu luze baten ondoren, langileen batzordeak eta zuzendaritzak akordio bat lortu dugu, lehen aldiz langileei hitzarmen kolektibo bat emateko, lan baldintzak arautzeko, egonkortasuna emateko eta osasun ikerketaren arloan lan egiten dutenenei lanbide karrera sendoagoa osatzen laguntzeko.
Elkarrizketaren, negoziazioaren eta adostasunaren emaitza da akordio hau. Bat dator Zientziaren Legearen espirituarekin eta ikertzaileen lan baldintzak duintzeko beharrarekin. Hurrengo urratsa Nafarroako aurrekontu orokorretan hornidura ekonomikoa ematea da, behar bezala ezarri ahal izateko.
Denek onartzen dute osasun arloko ikerketa publikoak merezi duela lan baldintzak modu eraginkorrean parekatzea. Horregatik da zilegi galdera erraz bat egitea: ia mundu guztia bat badator arazoa diagnostikatzeari eta konpondu beharrari dagokionez, zergatik jarraitzen dugu behin betiko urratsik egin gabe?
Erantzuna ezin da izan babes adierazpen hutsak, ezta hitz politak ere. Sektoreak ekintzak behar ditu. Erabaki zehatzak eta borondate politikoa behar ditugu, eta borondate hori jendaurrean aitortzea, aurrekontuetan konpromisoak hartuta. Izan ere, osasun arloko ikerketa publikoa duintzeko, apustu ausarta eta iraunkorra egin behar da.
Miguel Servet-Navarrabiomed Fundazioko langileen batzordean uste dugu elkarrekin lan egiteko garaia iritsi dela. Administrazioek, zuzendaritzek, sindikatuek, ikertzaileek eta inplikatutako eragile guztiek helburu bera dugu: osasunaren arloko ikerketa publikoa indartzea, profesionalek baldintza justu eta egonkorretan lan egingo dutela bermatzea, eta baldintza horiek bat etortzea haien lanaren garrantziarekin.
Kontua ez da soilik lan baldintzak hobetzea. Gizartearentzat eta osasun sistemarentzat berarentzat estrategikoa den aktibo bat babesteaz ari gara. Talentua erakartzeaz eta atxikitzeaz ari gara, gure sistema publikoaren gaitasun zientifikoa indartzeaz, eta segurtatzeaz ikerketak ezagutza, berrikuntza eta osasun emaitza hobeak sortzen jarraituko duela herritar guztientzat.
Gaur aukera paregabea dugu konpromiso hori ekintzen bidez adierazteko. Miguel Servet-Navarrabiomed Fundazioaren hitzarmen kolektiboa ezartzeak argi erakutsiko luke osasun arloko ikerketa publikoaren aldeko apustua diskurtsoetatik harago doala. Izan ere, zientziari, berrikuntzari eta osasunari dagokienez, hitzak garrantzitsuak dira, bai, baina benetako aurrerapenak erabakiak hartu eta baliabideak jartzen direnean bakarrik iristen dira.
Hitzetatik ekintzetara igarotzeko garaia iritsi da.
