Gaur egun, ez da beharrezkoa azaltzea kazetaritza eta informatzeko modua erabat aldatu direla XXI. mendearen hasieratik. Funtsezko galdera da zer egin dezakegun egiazkotasuna eta pentsamendu kritikoa uztartuko dituzten informazio- eta eztabaida-sistema berriak eraikitzeko. Eta gure kasuan, nola egin dezakegun hori nazio txikietan, non ezin garen lehiatu informazio-enpresa multinazional handiekin beren eremuan. Nire ustez, erantzuna ez dago hainbeste formatu digital berriak asmatzearekin lotuta, baizik eta historikoki funtzionatu duten ereduak berrasmatzean.
Beti galdetu izan diot neure buruari zer gertatuko litzatekeen euskal komunikabideen proposamenen aniztasunak indarrak batuko balitu Euskal Herrian sustraiturik egongo litzatekeen eta bokazio globala izango lukeen komunikabide berri bat sortzeko. Txikiak gara, baina EITB, BERRIA, Noticias Taldea, Gara, Argia eta beste hainbat ekimen batuz gero, mundu mailan eragina duen The Guardian bezalako proiektuen antzeko komunikazio-azpiegitura eraiki genezake. Ekimen bakoitzak bere proiektua garatzen jarraitu lezake Euskal Herrian, baina elkarrekin plataforma transmedia bat eskain genezake, nazioartean interes handia sor lezakeena.
Egiazko informazioa eta errealitatearen ikuspegi kritikoa eskaintzen saiatzen diren komunikabideen funtsezko arazoa sinesgarritasuna, tamaina (giza baliabideak eta teknologikoak) eta negozio-eredu iraunkorra uztartzea da. Plataforma teknologiko handiek komunikabideen espazio tradizionala okupatu dute kontsumo azkarreko informazioarekin, baina hutsune handia utzi dute egiazko informazioa eta, batez ere, ikuspegi kritikoa eskuratu nahi duten pertsonentzat. Testuinguru horretan, sinesgarritasuna eta ikuspegi kritikoa duten herrialde eta erakundeei lotutako komunikazio-proiektu berriek espazio hori bete dezakete, beharrezko tamaina eta negozio-eredu iraunkorra badituzte.
Posizionamenduari eta sinesgarritasunari dagokienez, Euskal Herriak oso pertzepzio positiboa du kanpoan. Nahiz eta ez garen konturatzen, desberdintasun-maila handirik sortu gabe erabat eraldatu den herrialde txiki batekin identifikatzen gaituzte. Eta euskaldun gisa, gure nortasunari eutsi diogu estatu eta enpresa multinazional handien aurrean. Kanpotik, kritikoa eta eraldaketa sozialerako bokazioa duen herrialde gisa ikusten gaituzte. Errealitatea hain positiboa ez dela jakinda, posizionamendu hori aprobetxatu beharko genuke.
Txikiak gara, baina EITB, BERRIA, Noticias Taldea, 'Gara', 'Argia' eta beste hainbat ekimen batuz gero, mundu mailan eragina duen 'The Guardian' bezalako proiektuen antzeko komunikazio-azpiegitura eraiki genezake
Bolumenari eta iraunkortasunari dagokienez, euskal komunikabideek, elkarrekin, badute dimentsio hori, baina bakoitzak, bere aldetik, gero eta zailagoa den testuinguru batean bizirautea bilatzen du. Inbertsio nagusia administrazio publikoetatik badator ere, ez dugu lortu ikuspegi estrategiko bateratua izatea, errealitatearen hainbat ikuspegi uztartzea ahalbidetuko duena funtsezko gaiei buruzko ikuspegi partekatuarekin, hala nola klima-larrialdia, desberdintasunaren aurkako borroka edo neofaxismoaren aurkako borroka.
Erronkarik garrantzitsuena informazioa aztertzeko prozedurak txertatzea izango litzateke, The New York Times eta BBC bezalako hedabideek garatzen dituztenak bezain zorrotzak. Informazio guztiak hainbat iturrirekin alderatzea, pieza guztietan ildo editorialetik kanpoko iritziak txertatzea, eta argitaratu aurretik informazio batean agertzen diren datu guztiak egiaztatzen dituzten taldeak izatea zera da, gaur egungo lan egiteko moduaren aldean erabat desberdina den jardun bat. Horren paradoxa da ez dela ezer berria, Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultatean irakasten dena da, eta Euskal Herrian aspaldian ia inork egin izan ezin duena.
Jakina, askoz zailagoa da horrela lan egitea; alta, gero eta nabarmenagoa dirudi desinformazioaren eta polarizazio sozialaren olatu honek nortasuna, sinesgarritasuna eta eraldaketa-bokazioa duten komunikazio-proiektu berrien eskaria sortu duela.
