Badirudi uda honetan ez dugula atsedenik hartu Odisea-rekin. Hilabeteotan alde guztietatik agertu zaigu: Homeroren poema berriz irakurri dugu, Ulisesen bidaiari begiratu diogu beste behin, eta Christopher Nolanen filmak are gehiago ekarri du gure egunerokotasunera. Ez da harritzekoa: The Odyssey mundu osoko zinema-aretoetan sekulako arrakasta izaten ari da, eta Universal Picturesen historiako filmik ikusiena bihurtu da.
Nik ere badut, ordea, nire Odisea. Edo, hobeto esanda, haren pertsonaia batek lagundu nau urteetan. Ez da Ulises, nahiz eta bera izan bidaiaren protagonista. Nausikaa da. Eta azkenaldian, Nolanen filmean agertzen ez dela ikusita, berriro etorri zait gogora. Batez ere, bizitzan hartu ez ditugun bideez eta izan zitezkeen bizitzez pentsatzen ari naizelako.
Horregatik itzuli naiz Nausikaara.
Nietzsche-ren ideia batek bizitza osoan lagundu dit. Ongiaz eta gaizkiaz haratago liburuan dio bizitzari agur eman behar diogula Ulisesek Nausikaari agur esan zion bezala: maiteminez baino, esker onez.
Luzaroan, heriotzari aurre egiteko barruko lelo modura ulertu izan dut: bizitzatik esker onez bereizten ikastea, hari etsipenez heldu beharrean. Nolanen Odisea-ren azken zinema-bertsioan Nausikaa ez da agertzen; faltan bota dut.
Odisea-n, naufragioaren ondoren, Ulises feaziarren lurraldera iristen da, erabat hondatuta. Nausikaak ibaian aurkitzen du, bere neskameekin batera. Neskek ihes egiten dute; bera, ordea, bertan geratzen da. Ulisesek ezin du jada indarraz edo armez baliatu. Hitza besterik ez zaio geratzen. Zuhur hitz egiten du, eta Nausikaaren konfiantza lortzen du, Atenea jainkosaren laguntza ikusezin baina zehatzarekin.
Nausikaak arropa eta janaria ematen dizkio, eta gurasoen jauregira nola iritsi azaltzen dio. Han abegikortasunez hartuko dute eta, azkenean, feaziarrek Itakara eramango dute.
Nausikaak zeregin berezia betetzen du: lagundu egiten du, harrera egiten du, besteari duintasuna itzultzen dio. Baina ez du atxiki nahi. Ez du bere laguntza eskakizun bihurtzen, ezta Ulises bereganatzen saiatzen ere. Bidea erakusten dio eta, aldi berean, bere bidea aukeratzeko askatasuna uzten dio.
Baina topaketa horretan badago beste zerbait. Nausikaa ez da Ulisesen itzulerarako zubia bakarrik. Beste bizimodu baten aukera ere bada. Ulises harrera onez hartua eta miretsia da; bertan geratu eta Nausikaaren senar bihurtzeko aukera ere badu. Hainbeste urteko gerra, arrisku eta sufrimenduren ondoren, beste era batera has liteke bere bizitza, lurralde abegikor batean eta bere ahultasun-une gorenean ezagutu duen emakume baten ondoan.
Baina Ulisesek alde egiten du.
Eta agur hori bihurtzen du Nietzschek gure bizitzari egiten diogun agurraren irudi: bizitakoa eskertzea eta hartatik bereiztea, hari atxiki gabe. Ez du zerikusirik etsipenarekin, esker onarekin baizik.
Hala ere, Nausikaaz berriro pentsatzen dudanean, eszena horrek beste galdera bat ekartzen dit gogora: zer utzi zuen Ulisesek atzean?
Ez zuen emakume bat bakarrik utzi. Beste aukera zabalago bat ere utzi zuen, beste bizimodu berri batena.
Baina Ulises Itakara itzultzen da. Hori da bere bidaia Odisea bihurtzen duen erabakia. Eta Homerok, ia bazterrean, beste istorio posible bat uzten digu: zer gertatuko zen Ulises Nausikaarekin geratu izan balitz?
Ez dago galdera horri erantzun beharrik. Beharbada, nahikoa da irudikatzea. Nausikaa ertzean geratzen da, Ulisesek bere bidaiari jarraitzen dion bitartean. Eta bien artean, betiko, izan ez zen bizitza baten aukera geratzen da zintzilik.
Agian horregatik gure bizitza ez dago soilik aukeratu dugun bideak eginda. Hartu ez ditugunek ere osatzen dute. Ez dakigu zer gertatuko zen haietatik abiatu izan bagina; hori da, hain zuzen, haien misterioa. Baina bizi gabe geratu ziren bideek ere uzten dute arrastoa. Bizi izan dugunaz gain, izan zitekeenak ere garena egiten gaituelako.
