Ameriketako Estatu Batuek Venezuelari eraso egin eta Nicolas Maduro presidentea preso eraman zutenetik hiru egunera, afera hori da oraindik nagusi AEBetako egunkari nagusietako editorialetan. The New York Times, The Washington Post eta Boston Globe kazeten editorialen laburpena da hemengo hau.
The New York Times: «Legez kanpokoa eta arduragabea da»
The New York Times egunkariaren editorialak gogor kritikatu du AEBek Venezuelan egindako erasoa, eta adierazi du operazioa «legez kanpokoa eta arduragabea» izan dela. Egunkariaren arabera, Washingtonek Kongresuaren baimenik gabe erabili du indar militarra, eta horrek AEBetako Konstituzioa eta nazioarteko zuzenbidea urratzen ditu.
Kazetak argitaratu du Nicolas Maduro Venezuelako presidenteak «autoritarismoarekin» eta giza eskubideen urraketarekin lotutako erantzukizun politiko argiak dituela, baina azpimarratu du horrek ez duela justifikatzen beste estatu baten aurkako esku hartze militar zuzena egitea. The New York Times-en ustez, azken hamarkadetako esperientziek erakutsi dute kanpotik bultzatutako erregimen aldaketek —Iraken, Libian eta Afganistanen, esaterako— ez dutela egonkortasuna ekarri, eta sarritan ondorio larriagoak sortu dituztela. Halaber, energia eta elikaduran merkatuetan izan ditzakeen ondorioez ohartarazi du, baita migrazio fluxuak handituko direla ere.
The New York Times egunkariaren editorialak ohartarazi du azken hamarkadetako esperientziek erakutsi dutela kanpotik bultzatutako erregimen aldaketek— Iraken, Libian eta Afganistanen, esaterako— ez dutela egonkortasunik bermatu, eta sarritan ondorio larriagoak sortu dituztela
Egunkariak zalantzan jarri du, halaber, AEBetako Gobernuak erabilitako argudio nagusietako bat, hau da, operazioa narkotrafikoaren aurkako borroka gisa aurkeztea. Kazetaren arabera, Venezuelak ez du eginkizun nagusirik AEBetan dagoen droga krisian, eta diskurtso hori interbentzioa justifikatzeko aitzakia politikoa dela dio. Gainera, ohartarazi du AEBek hartutako bideak «aurrekari arriskutsua» ezar dezakeela nazioarteko sisteman, eta beste potentzia batzuei ere antzeko erasoak justifikatzeko aukera eman diezaiekeela. Horren ondorioz, estatuen arteko harremanak arautzen dituzten oinarrizko printzipioak ahuldu litezkeela uste du egunkariak.
Azkenik, The New York Times-ek azpimarratu du Maduro boteretik kentzeak, berez, ez duela bermatzen Venezuelaren demokratizazioa, eta ohartarazi litekeena dela herrialdean «ezegonkortasun politiko eta sozial» handiagoa izatea orain. Egunkariaren arabera, AEBek «legezkotasunean, diplomazian eta nazioarteko lankidetzan» oinarritutako estrategia bat beharko lukete, indar militarraren ordez.
The Washington Post: Galdera gehiago erantzunak baino
The Washington Post egunkariaren editorialak adierazi du Maduroren agintaldia amaitu ondoren hasi den aroak galdera gehiago sortzen dituela erantzunak baino. AEBek Venezuelan esku hartu ostean, Donald Trump presidenteak Marco Rubio Estatu idazkariari eman dio herrialdearen etorkizuna gidatzeko ardura nagusia, baina erronkak «larriak eta konplexuak» direla azpimarratu du egunkariak. Izan ere, gogorarazi duenez, Rubiok argi esan du bere lehentasuna zera dela, Venezuelak AEBen interesekin bat egitea, hau da, droga trafikoa etetea, talde armatuak desegitea eta Washingtonen aurkako aliantzak apurtzea, eta horretarako, AEBek Delcy Rodriguezekin negoziatu nahi dute. Hala ere, The Washington Post-ek zalantzan jarri du Rodriguezek benetan elkarlanerako borondaterik izango ote duten.
Ikusi gehiago
Editorialak gogorarazi duenez, boterea ez dago pertsona bakarraren esku, kontrara, Diosdado Cabello Barne ministroak eta Vladimir Padrino Lopez Defentsa ministroak estatuaren aparatua eta armada kontrolatzen dituzte oraindik, eta Maduro preso hartu ondoren, pieza horiek nola berrantolatuko diren da orain erronka nagusia.
The Washington Post-en arabera, ez da baztertu behar Maria Corina Machadok gobernua osatzea; izan ere, 2024ko bozak irabazi zituen eta herritarren babesa du
Oposizioarekin zer gertatuko den ere zalantzazkoa dela dio egunkariak. Trumpek Maria Corina Machado gutxietsi badu ere, egunkariak dio Machado ez dela baztertzekoa; izan ere, 2024ko hauteskundeak irabazi zituen alderdiaren buru da eta herritarren babesa du. Hauteskundeak egingo balira, garaile izateko aukera handiak izango lituzkeela iritzi dio kazetak.
The Washington Post-ek ohartarazi du venezuelarrek ez dutela luze onartuko AEBen «politika anbiguorik». Maduro boteretik kentzeak «itxaropena» piztu du, baina litekeena da sentipen hori zapuztea Washingtoni egozten badiote erregimen zaharrari eustea eta petrolioaren ustiapena lehenestea. Editorialaren ondorio nagusia argia da: AEBek Venezuelako herritarren alde egin beharko lukete etengabe, askatasun ekonomikoa eta demokrazia helburu hartuta.
Boston Globe: Trumpen estrategia argirik eza
Boston Globe egunkariaren arabera, Maduro kargutik kendu eta preso hartu izanak poza eragin du munduko hainbat lekutan, bereziki urte luzez «errepresioa eta miseria» pairatu duten venezuelarren artean. Hala ere, egunkariak ohartarazi du Trumpen gobernuak ez duela estrategia argirik Maduroren osteko garairako, eta horrek «arrisku politiko eta militarrak» areagotzen dituela.
Editorialak dioenez, AEBetako presidenteak iragarri du AEBek Venezuelako Gobernua gidatuko dutela beharrezko trantsizioa gauzatu arte, baina ez du zehaztu nork, nola eta zenbat denboraz gobernatuko duen herrialdea. Egunkariaren arabera, «harrigarria» da jarrera hori, kontuan hartuta Trumpek aurretik kritikatu egin izan dituela Iraken eta Afganistanen egindako okupazio militarrak.
Halaber, azpimarratu du AEBen estrategiak ez duela bere baitan hartzen Venezuelako «oposizio demokratikoa», alegia, Maria Corina Machadok eta Edmundo Gonzalezek gidatutako oposizioa. Hala ere, Trumpek publikoki adierazi du Machadok ez duela herrialdearen babesik, eta horrek, egunkariaren arabera, zera esan nahi du, AEBen estrategia dela boterea Maduroren gobernuaren esku uztea, eta horrek, bere iritziz, trantsizioa oztopatzeko gaitasuna izango luke.
Editorialak galdera nagusi batzuk planteatzen ditu: nola espero du AEBetako Gobernuak Venezuelako estatu aparatua kontrolatzea soldadu eta funtzionario estatubatuar ugari bidali gabe? Nola berreraiki daiteke petrolio azpiegitura hondatua egonkortasun politikorik gabe? Eta ea benetan baden Maduroren osteko planik, edo presidentearen adierazpenak inprobisazioaren ondorio diren.
Azkenik, editorialak aitortu du operazio militarra «ikusgarria eta azkarra» izan dela, eta Maduroren erregimenak sortutako «sufrimenduak» nazioarteko gaitzespen zabala duela. Hala ere, ohartarazi du indar militarra ez dela nahikoa herrialde baten etorkizuna bermatzeko, eta ezinbestekoak direla «diplomazia, administrazio zibila eta oposizio demokratikoaren» parte hartzea. Bestela, egunkariaren arabera, Venezuelak arriskua du liderra galdu arren bizirik dirauen erregimen berari eusteko.
