Iranek ez dauka AEBekin negoziatzeko asmorik. Hori adierazi du gaur goizaldean Ali Larijanik, Segurtasun Nazionaleko Kontseilu Goreneko idazkariak. Donald Trumpi erantzun dio, beraz. Izan ere, AEBetako presidenteak atzo esan zuen prest legokeela Teheranekin gerraren amaieraz hitz egiteko.
Teheranen iritziz, gainera, AEBak ari dira Israelen esanetara. «Trumpek traizio egin dio Amerika aurrena-ri, eta bere egin du Israel aurrena», idatzi du Larijanik mezu batean, X sare sozialean. «Trumpen ilusioek beharrezkoa ez zen gerra batera bultzatu dute eskualde osoa, eta orain, biktima estatubatuar gehiago egongo ote diren, arrazoiz dago kezkatuta». Pentagonoak jakinarazi zuen atzo AEBetako hiru soldadu hil dituztela larunbataz geroztik, AEBek eta Israelek Iranen kontrako erasoaldia hasi zutenetik. Ez zuen zehaztu, ordea, ez nola, ez non hil diren. Teheranek erantzun du bai Israel, bai AEBek eskualdean dituzten basei militarrak bonbardatuz: Arabiar Emirerri Batuetan, Bahrainen, Jordanian, Kuwaiten, Qatarren eta Saudi Arabian.
Ali Khamenei azken lau hamarkadetan Irango lider gorena izandakoaren aholkularietako bat zen Larijani. Khamenei larunbatean hil zuten bonbardaketa batean, eta hura, behin-behinean, hiruko batek ordezkatuko du, konstituzioak jasotzen duenari jarraituz: Masud Pezexkian herrialdeko presidenteak, Botere Judizialaren buru Gholamhossein Mohseni Ejeik, eta Alireza Arifi juristak, Konstituzioaren Zaintzaileen Kontseiluko kideak.
Zubilana egiteko
Larijani ez dago horien artean, baina hari dagokion estatu indarren eta esfera politikoaren artean zubilana egitea. Irango hainbat iturri aipatuz The New York Times-ek kaleratu duenez, Khameneik eskatu zion, urtarril amaieran, AEBen kontrako balizko gerra bat hasiz gero, hura gainbegiratu zezala.
The Atlantic aldizkariak Trump elkarrizketatu zuen atzo, eta finean, ez du negoziazio bat planteatzen; Iranek amore ematea baizik: «Armak uzten baldin badituzue, erabateko immunitatea edukiko duzue; bestela, hil egingo zarete, ziur». Eta adierazpen horien berri eduki ondoren, Larijanik azpimarratu du «tristea» dela egoera, Trump ari delako estatubatuarren «odola sakrifikatzen», Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroaren «asmo espantsionisten» mesedetan.
Aintzat hartu behar da Netanyahu eta Trump Etxe Zurian bildu zirela iazko abenduaren 29an, eta egun hartan Israelgo gobernuburuak mahai gainean jarri zuela Irani eraso egiteko aukera. Iazko ekainean, jada, Israelek eraso egin zion Irani, eta AEBek ere parte hartu zuten pare bat aste iraun zuen aireko erasoaldi hartan. Orduan, Iran arma nuklearrak garatzen aritzea zen erasoa egiteko arrazoia —ez dute frogarik erakutsi—; eta orain, aldiz, aiatolen sistema politikoa eroraraztea.
Eta orduan bezala, orain ere programa nuklearraz eta horri ezarri beharrezko mugez negoziatzen ari ziren AEBak eta Iran. Duela aste batzuk zeharkako elkarrizketak hasi zituzten berriro —Oman ari da bitartekari—, eta ostegunean eduki zuten azken saioa, Genevan. Teheranek esan zuen akordio bat «berehala» egiteko moduan zirela, auzi nagusia arma nuklearrena bada. Trumpek atzo azaldu zuenez, Iran «hurbiltzen» zen AEBek eskatutakora —besteak beste, misil balistikoen programa mugatzea—, eta gero, berriro, «atzera» egiten zuten. «Iruditu zitzaidan, hortaz, egiazki ez zutela akordiorik nahi».
