Abbas Araghtxi Irango atzerri ministroak gaur Irango diplomazialarien aurrean egindako agerraldi batean adierazi du ostiralean abiatuko direla Iranen eta AEB Ameriketako Estatu Batuen arteko elkarrizketak, «bake akordioa» lortzeko bidean. Egun horretan bertan dira bien artean adostutako memorandumaren sinadura ekitaldia egitekoak, Suitzan —ez dute zehaztu non izango den—, eta AEBetako presidente Donald Trumpek bart azaldu duenez, horren ostean emango dituzte argitara itunaren gaineko xehetasunak.
Bitartean, Ormuzko itsasartean jarri du arreta nazioarteak, AEBek eta Iranek ituna egin dutela iragarri eta hurrengo orduetan. AEBetako presidenteorde JD Vancek gaur goizaldean azpimarratu du Iranek ez duela diru saririk ezarriko negoziatzeko elkarri eman dizkioten 60 egunetan, eta Trumpek esan du ostiraletik aurrera irekiko dutela «guztiz» pasabidea.
Hala ere, dagoeneko gurutzatu dute Ormuzko pasabidea ontzi gutxi batzuek. Irango Press TV kateak zabaldu duenez, hiru petroliontzik eta behar-beharrezko produktuak garraiatzen zituzten beste bi ontzik igaro dute pasabidea azken orduetan, AEBek Irango portuetan ezarritako blokeoa kendu ostean.
Vancek hainbat elkarrizketa eman ditu gaur goizaldean, AEBetako zenbait hedabidetan. Horietan, azaldu du Iranekin egindako ituna «oso orokorra» dela, eta nabarmendu du xehetasun asko landu gabe daudenez, elkarrizketa teknikoak edukitzeko elkarri emandako epean landu beharko dituztela. Hala ere, argi mintzatu da Ormuzko pasabidearen auziaren gainean, eta azpimarratu du Iranekin hitzartu dutena zera dela: «Bake akordioa lortzeko negoziaketek irauten duten bitartean doakoa izatea Ormuzko pasabidea igarotzea».
Irango Fars albiste agentziak atzo jakinarazi zuen Ormuztik igarotzen diren ontziei diru saria ordainarazteko asmoa daukala Iranek, behin elkarrizketak amaitu ostean. Eta gaineratu zuen pasabidearen etorkizuna Iranek eta Omanek erabakiko dutela. «Oso argi dago irandarrek jasoko dituzten onura batzuk puzten saiatuko direla Irango elementu batzuk, AEBek jasotzen dutena gutxietsiz», esan du Vancek auzi horri buruz, NBC News telebista katean.
24.000Irani itzuliko lizkioketen aktiboak, milioitan. 'Haaretz' egunkariak Pakistango iturri ofizialak aipatuz zabaldu duenez, AEBek Irani blokeatutako 24 mila milioi dolar —20.676 milioi euro— itzuliko dizkio hainbat fasetan. Iturri horren arabera, soilik Washingtonek ezarritako eskakizunak betez gero jasoko du diru hori Teheranek; besteak beste, Ormuzko pasabidea diru saririk ezarri gabe irekitzen badu, edota programa nuklearraren gaineko konpromisoak hartzen baditu.
X sare sozialean ere bideo bat zabaldu du Vancek, eta bertan ere eman ditu akordioaren gaineko azalpenak. AEBentzat onuragarria izango dela azpimarratu du (ingelesezko win-win terminoa erabili du, esan nahian irabazle aterako direla), eta argi mintzatu da Iranen etorkizunaren inguruan, arreta haien programa nuklearrean jarriz: «Irandarrek epe luzerako konpromisoa hartzen badute bere programa nuklearra ez berreraikitzeko, ongi etorriak izango dira mundu mailako ekonomiara. Konpromiso horiek urratzen badituzte, berriz, ez dute inoiz horretarako baliabiderik edukiko».
Vance Suitzan egongo da ostiralean, AEBen ordezkari moduan, baina oraindik ez dute iragarri Trump joatekoa den edo ez —Vancek atzo Fox News hedabidean egindako elkarrizketa batean adierazi zuen ez zuela baztertzen—. Irango Atzerri Ministerioak, berriz, gaur jakinarazi du Irango Parlamentuko presidente Mohammad Bagher Ghalibaf izango dela Teheranen ordezkaria Suitzan.
Bestalde, Irango Marinelen Merkataritza Sindikatuko buru Saman Rezaeik Al Jazeera hedabidearekin hitz egin du gaur, Ormuzko igarobidearen etorkizunaren gainean. Bertan, azaldu du auzia edonola bukatzen dela ere, uste duela Ormuzko itsasarteko nabigazio sistema ez dela inoiz gerra aurreko egoerara itzuliko. «Hainbat mendetan itsasartea babesleku segurua izan da merkataritzarako, baina gerra honek ordena eta lehengo egitura suntsitu ditu», adierazi du. Hala ere, gogorarazi du milaka marinel egon direla harrapatuta Ormuzen azken lau hilabeteetan, eta azpimarratu du lehentasuna marinel horiek bertatik ateratzea dela, «berehala eta modu seguru batean».
Hildako bat Libanon
Israelek muzin egin zion atzo AEBen eta Iranen arteko itunari. Hala lehen ministro Benjamin Netanyahuk, nola Defentsa ministro Israel Katzek, adierazi zuten Israel ez dela akordioaren parte, eta aurrera egingo dutela Libano hegoaldean egiten ari diren inbasioarekin. Bada, Libanoko iturri ofizialek zabaldu dutenez, atzo ere erasoak egin zituen Israelgo armadak Libano hegoaldean, eta pertsona bat hil zuten, bera zihoan autoa drone batekin jo ostean.
Horren harira, Araghtxik gaur egindako agerraldian esan du gerraren amaiera atzo deklaratu zela, eta nabarmendu du Israelek Libano okupatzen jarraitzea AEBekin hitzartutako «memoranduma urratzea» dela. Gaineratu duenez, Iranek ez du onartuko Israelen beste erasorik Libanon.
Esmail Qaani Irango Guardia Iraultzaileko brigada jeneralak, berriz, azpimarratu du Ekialde Hurbileko gerrak sona kendu diela AEBei, eta agerian utzi duela «Israelgo erregimen kriminalaren kolapsoa». Izan ere, nabarmendu du Irango Guardia Iraultzailearen sendotasunak arerioak ikaratu dituela.
