Martin Ugalde Foroa. Jatorri anitzeko biolentzien biktimak

«Enpatia» ariketa bat

ETAren, GALen eta BVEren lau biktima elkartu dira Martin Ugalde Foroan. Elkarri entzuteko eta egia eta justizia izateko beharra nabarmendu dute Jauregik, Zamarreñok, Etxeberriak eta Otegik. Bideoa, albistearen amaieran.

Enekoitz Esnaola, Nagore Otegi, Naiara Zamarreño, Eneko Etxeberria eta Maria Jauregi, atzo, Martin Ugalde Foroan.
Enekoitz Esnaola, Nagore Otegi, Naiara Zamarreño, Eneko Etxeberria eta Maria Jauregi, atzo, Martin Ugalde Foroan. JON URBE / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jon O. Urain -

2020ko otsailak 7

«Gorrotoak» jan beharrean, «enpatia»; bestearen azalean jartzeko beharra. Indarkeriaren lau biktima batu ziren atzo Andoaingo Martin Ugalde kultur parkean (Gipuzkoa), Martin Ugalde Foroak Foro Sozial Iraunkorrarekin elkarlanean antolatuta, Jatorri anitzeko biolentzien biktimak izenburupean: Naiara Zamarreño eta Maria Jauregi, ETAk hildako Manuel Zamarreño PPko zinegotziaren eta Juan Mari Jauregi Espainiako gobernadore zibil ohiaren alabak, Eneko Etxeberria Batallon Vasco Españolek desagerrarazitako Jose Miguel Etxeberria Naparra-ren anaia eta Nagore Otegi GALek hildako Juan Mari Otegiren alaba. Enekoitz Esnaola BERRIAko kazetariak gidatu zuen solasaldia, eta laurek esandakoak entzuteko elkartu ziren dozenaka lagun: tartean, ordezkaritza politiko eta instituzional zabal bat.

Mintzatu ziren elkarbizitzaz, gorrotoaz, egiaz. Gertatutakoaren transmisioaz. Laurek ez zuten elkar ezagutzen. Urte luzez, Jauregik ez du izan harremanik beste biktima batzuekin, eta, Otegirentzat, gisa horretako lehen saioa zen atzokoa. Baita Etxeberriarentzat ere. Ez Zamarreñorentzat, baina aitortu zuen «zaila» egiten zaiola oraindik.

Izan ere, kosta izan zaie plazara irteteko pausoa ematea. «Ni isiltasunean bizi izan naiz. Beldurra zen nire oztoporik handiena; jendeak jakitea nor nintzen, seinalatua izatea», azaldu zuen Zama- rreñok: «Zama txiki hori kentzea garrantzitsua da; askoz askeago sentitzen nintzen, eta izugarri lagundu zidan». Baita Jauregiri ere: «Aberasgarria da; garrantzitsua da jende ezberdina entzutea». Ohituago dago Etxeberria, haren anaiaren auziak zabalik baitago oraindik ere: «Garaiak aldatu dira. Euskal gizarteak barneratu du zerbait egin behar dela, aurrera egin behar dugula».

Nork bere bizipenetik osatu zuten laurek kontakizuna; besteak beste, azalduz maila pertsonalean nola kudeatu duten gertatutakoa euren seme-alabei transmititzea. Zamarreñorena da pasadizoa: «Gertatu zitzaidan logelan armairuak ordenatzen ari nintzela, semeari entzun nion esaten aitonari tiro egin ziotela. Hori ez zen horrela, eta alarma piztu zitzaidan; pentsatu nuen iritsi zela hitz egiteko momentua. Ez nekien nola jorratu, baina ikusi nuen informazioa zeukala».

Zamarreñok bi kezka zituen: «Gorrotoa ez izatea eta traumarik ez hartzea. Zortzi urte ditu. Beraz, modu sinple batean kontatu nion aitonari, desberdin pentsatzen zuelako, bonba bat jarri ziotela». «Denak hilko ditut» esan zuen umeak, baina amak ezetz erantzun: «Amak ez du inor gorroto eta ez dut nahi zuk inor gorrotatzea». Antzera mintzatu zen Jauregi, nahiz eta hark oraindik ez dien haurrei azaldu aitonari egin ziotena: «Gorrotoarekin erreakzionatzeak ez zaitu inora eramaten».

Aitortza

Lau hizlariek ahotan izan zuten aitortza hitza; indarkeriak eragindako oinazearena nahiz euren senideei gertatutakoarena; funtsean, egiarena. Otegi: «Jatorri ezberdineko biktimak gara, baina ondorio pertsonalak berdinak dira; sufrimendua bakoitzarena da, espezifikoa, baina antzeko egoera bat bizi izan dugunak hemen gaude. Bestearen sufrimendua aitortzeak eramango gaitu elkarbizitzara». Gordin jardun zuen Otegik, haren aitaren hilketa ez baitute argitu; egia falta du. «Kolektiboki ere garrantzitsua da. Itxaropenik ez dugu egia jakiteko, ezta justizia eta erreparazioa jasotzeko ere».

Manuel Zamarreñoren hilketagatik ere ez dute inor zigortu: «Egia hori behar dut nire zauria ixteko. Jakin nahiko nuke nork egin zuen, eta har dezala bere ardura. Nik niretzat eskatzen badut, gauza bera nahi dut besteentzat. Justizia behar dute». Justiziarik ez du Etxeberriak ere: gogorarazi zuen Genevara doala datorren astean, Nazio Batuen Erakundeko desagertze behartuen batzordearekin biltzera. Oraindik ere ez da agertu Naparraren gorpua, eta haren bila segituko duela adierazi zion NBEko Giza Eskubideen Goi Agintariak Eneko Etxeberriari abenduan.

Batzorde horrek auziari buruzko informazio gehiago eskatu zion Espainiako Gobernuari, baina hark erantzun zuen ez duela informaziorik. Madrilen jarrerarekin kritiko agertu zen Otegi ere: «Espainiako Estatuak ez du sentiberatasun izpirik. Diru laguntzak eskatu genituen biktima gisa; ezezkoa eman ziguten aita ETAko kidea zelako, eta gure aurkako atentatuagatik ere ez. Erantzunean, argudiatu zuten gure aurkakoa ez zela terrorismoa, egileak demokrazia defendatzen ari zirelako».

Zubiak

Aitzitik, «zubiak» eratu beharra aipatu zuen Zamarreñok: «Orain arte egon gara gure sufrimenduaz hitz egiten, jakinik ondokoak guk bezala pentsatzen zuela. Baina ariketa zaila da gaur egiten ari garena: deseroso sentitzen dituzun pertsonen sufrimendua zure egitea eta enpatia sentitzea».

Zubi horiek praktikatu egin zituen Jauregik, espetxe politikaz hitz egitean: «Gaur egungo sakabanaketa politikak ez du zentzurik, senideei jartzen ari zaizkie zigorra. Gizarteratzea nahi badugu lortu, hemendik mila kilometrotara zailagoa da». Bizikidetzari buruzko epilogoa eginez amaitu zuten solasaldia: elkarbizitza «errespetuarekin» lotu zuten Jauregik eta Zamarreñok: «Besteak entzunez, bestearen azalean jarriz, enpatia landu dezakezu», azaldu zuen aurrenekoak. Gauza bera Zamarreñok: «Gaur egiten ari garena elkarbizitzaren adibide bikaina da».

Solasaldia BERRIA TBn ikusi daiteke osorik.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Jendea paseoan Donostiako alde zaharreko kaleetan, atzo. ©Juan Carlos Ruiz/FOKU

510 kasu atzeman dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan

Berria

Bizkaian behera egin dute kasuek; Araban eta Gipuzkoan, aldiz, igo egin dira.

Salvador Illa Espainiako Osasun ministroa gaurko agerraldian. ©Chema Moya/EFE

Neurri zorrotzagoak iragarri ditu Espainiako Osasun ministroak

Berria

Diskotekak eta gaueko tabernak itxita egongo dira Hego Euskal Herrian. Gainerako taberna edo jatetxeek 01:00ean itxi beharko dute, eta gauerditik aurrera ezingo da bezero berririk sartu.

Rafael Bengoa, artxiboko irudi batean ©Gorka Rubio / Foku

«Mikrokonfinamenduak» ezartzearen alde dago Bengoa

Irati Urdalleta Lete

Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu ohiak aztarnari falta dagoela azpimarratu du. Uste du agerraldiak egotea herritarren portaeraren eta administrazioaren kudeaketaren ondorioa dela.

Bilboko Birjinetxe zentroa. Bertara eraman dituzte positibo eman diuten egoiliarrak. ©Raul Bogajo/FOKU

Gallartako zahar etxe batean 16 positibo atzeman dituzte

Berria

Hamaika egoiliar eta bost langile kutsatu dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna