Albistea entzun

Torturaren aurkako oihu zabala Iruñean

Ehunka lagunek torturaren aurka «ahotsa altxatzera» deitu dute, eta ez errepikatzeko bermeak jartzea galdegin. Sareak ontzat jo du kasu guztien ikerketa ofiziala abian jartzea
Manifestazio amaiera, atzo, Iruñeko Askatasun plazan.
Manifestazio amaiera, atzo, Iruñeko Askatasun plazan. ENDIKA PORTILLO / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Joxerra Senar -

2022ko ekainak 26 - Iruñea

Atzo, Torturaren Nazioarteko Egunaren bezperan, 1960tik 2012ra Nafarroan torturatuak izan ziren 829 pertsonaren izenak entzun ziren Iruñeko kaleetan barrena. Nafarroako Torturatuak Sareak deitutako manifestazioaren amaierako mezuan, Jorge Txokarro sareko eledunak adierazi zuen beharrezkoa dela torturaren errealitate lazgarria ezagutzea: «Gertatutakoa argitzea da praktika hau desagerrarazteko modurik eraginkorrena. Inori, inoiz, ez dakiola berriro gerta guri gertatu zitzaiguna». Mezu horrekin bat egin dute Nafarroako 150 eragilek. Torturaren aurkako aldarria zabaltzen ari da, eta oihu zabal horren isla izan zen atzoko manifestazioa.

Minutu gutxi berandu hasi zen autobus geltoki ondoko Bakearen plazan, Aitortza, erreparazioa, ez errepikatzeko bermea lelopean. Ehunka lagun elkartu ziren, eta, hasi aurretik, Jorge Txokarro sareko ordezkariak jasotako babes zabala eskertu zuen. Gogora ekarri zuen 150 eragile inguruk atxikimendua adierazi ziotela sarearen mezuari: zehazki bat egin zuten zortzi alderdik —tartean, EH Bilduk, Geroa Baik, Ahal Dugu-k, Ezker Batuak eta Batzarrek—, zortzi sindikatuk —besteak beste, ELA, LAB, CCOO, ESK, Steilas, Hiru— eta gizarte arloko ehundik gora elkartek. Manifestazioan izan zen Ana Ollo Erakundeekiko Harremanetako kontseilaria eta Unai Hualde Nafarroako Parlamentuko lehendakaria. Geroa Baiko eta EH Bilduko parlamentari batzuk ere bertan izan ziren.

Iruñea erdiguneko kaleak zeharkatuz, Askatasunaren plazarantz zuzendu zen manifestazioa. Une oro, bozgorailuetatik 1960tik 2012ra bitartean torturatuak izan direnen izenak entzuten ziren. Grabazio hori egiteak, torturatuen izenak irakurtzen, berriz, 25 minutu eman zituen Lohizune Amatria kazetariak. Izan ere, asko dira. Torturatuen Sareak epe horretan izandako tortura kasuen errolda bat egin du. Gaurdaino 829 lagunen testigantzak bildu dituzte, eta orotara mila kasu inguru zenbatu. Gehiago izango direla uste dute, baina.

Epe horretako ikerketa ofizialik ez da egin oraindik. Iragan legealdian, Uxue Barkosen gobernua ahalegindu zen, baina Nafarroako Auzitegi Nagusiak galarazi egin zuen. Soilik 1960tik 1978ra artekoak ikertzea baimendu zuen. Alta, orain dela aste gutxi gobernuak 1979tik aurrera izandako kasuak ikertzeko deialdi bat adjudikatu du EHUko Euskal Kriminologia Institutuaren alde.

«Zigor goserik gabe»

Manifestazioan, Jorge Txokarrok ontzat jo zuen ikerketa ofiziala abian jarri izana. Torturaren erreparazioa bizikidetzarako funtsezko ekarpena dela uste du. «Mendeku eta zigor goserik gabe, nafarren arteko bizikidetza beste balio batzuetatik eraiki nahi dugu, iragana ahaztu gabe etorkizun hobe bat egiteko».

Kultur eragileen izenean, Amaia Merino zinemagileak «torturaren lotsagabekeriaren aurka ahotsa altxatzeko» dei egin zion gizarteari. «Iraganean torturaren krudelkeria saihesteko gai izan ez baginen ere, mende erdi barru, ondorengo belaunaldiek ez dezatela galdetu beharrik izan nolatan ez genuen ahotsa altxatu».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Etxerat-ek antolatutako mobilizazio bat, Donostian. ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

Salbuespena desmuntatzen hasi den urtea

Iosu Alberdi

Euskal presoen %68,5 Euskal Herriko espetxeetan daude, eta gradu progresioak jasotzen hasi dira. Foro Sozialak uste du azken urtean «aurrerapauso sendoak» eman direla

 ©RAUL BOGAJO / @FOKU

«Gure ereduaren oinarrietako bat da printzipio komunitarioa»

Iosu Alberdi

Urtebete igaro da Espainiako Gobernuak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako kartzelen kontrola Eusko Jaurlaritzaren esku utzi zuenetik. Estrategia berria fintzen ari diren arduradun nagusietako bat da Artetxe.

Belaunaldi baten azkena

Julen Aperribai

Txillardegi, Albisu, Gantzarain, Benito del Valle eta beste zenbaitekin batera Ekinen sortzaile izandakoa hil da, 93 urterekin. EGIrekin erabat hautsi, eta ETAren eratze batzarra egin zuen belaunaldi hark, 1958an.
Iñaki Larramendi, gaztetako irudi batean. ©Berria

Iñaki Larramendi hil da, ETAren sortzaileetako bat

Julen Aperribai

Ekinen sorreran ibili zen, Bilbon, Txillardegi, Albisu, Gantzarain, Benito del Valle eta beste zenbaitekin batera. EGIrekin erabat hautsi, eta ETAren eratze batzarra egin zuten 1958an, Deban.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...