Hemeretzi ezezko eta hamasei aldeko, hiru botoren aldeagatik ez da aurrera atera. PSNk eta Zurekin Nafarroak bat egin dute PPrekin eta Vox-ekin gutxieneko soldata propioari buruzko lege proposamena atzera botatzeko. UPNk begi onez hartu du eztabaida; baina, ironikoki, atea itxi dio egitasmoari. EH Bildu eta Geroa Bai ekinaldiaren bultzatzaileen arabera, «aukera bat galdu» da, baina hain emaitza estuaren aurrean, uste dute «gero eta gehiagok» bat egingo dutela etorkizunean eskaerarekin.
Bost egun falta dira greba orokorrerako, eta azkenean gaiaz eztabaidatu ahal izan da Nafarroako Parlamentuan. Izan ere, joan den urtean betoa jarri zitzaion eztabaidaren lehen aukera bati: atzera bota zen ELA, LAB, Steilas, Hiru eta Etxaide sindikatuek aurkeztutako herri ekinaldi legegilea, nahiz eta 18.316 sinadura aurkeztu —legeak baimendutakoa halako hiru—.
«Langileen bizi baldintzak hobetzeko erreminta gehiago nahi ditugu? Erantzuna baiezkoa bada, botoa ere bai»
PABLO AZKONA Geroa Baiko eleduna
Sindikatuek hauspotuta, EH Bilduk eta Geroa Baik lege proposamena aurkeztu zuten, eta gaur eguerdiko osoko bilkuran azkenik parlamentu talde bakoitzak bere ikuspegia azaldu ahal izan du. Gonbidatuen harmailetan eserita, bertatik bertara entzun dituzte azalpenak Imanol Pascual ELAko Nafarroako koordinatzaileak eta Imanol Karrera LABeko arduradunak.
Funtsean proposamenak eskatzen zien Espainiako Gorteei langileen estatutuko 27. artikulua aldatzeko prozesuari ekiteko, autonomia erkidego bakoitzak bere errealitate sozioekonomikoari egokitutako lanbide arteko gutxieneko soldata finkatzeko ahalmena izan dezan. EH Bilduko Laura Aznalen arabera, aldarrikapena «erraza bezain bidezkoa» da. «Estatukoak baino prezio handiagoak ditugu. Salerosteko etxebizitza %26 garestiagoa da, eta alokairurako, %40 garestiagoa; erosteko saskiarekin ere antzera». Bere esanetan, supermerkatuetako prezioak %10 garestiagoak dira batez beste.
Nahiz eta azken zortzi urteetan gutxieneko soldata 736 eurotik 1.221 eurora igo den, Aznalek azpimarratu du Nafarroak erreminta hori izateak «baldintza prekarioenetan diren» 80.000 langileri egingo liekeela mesede, horietako gehienak gazteak, emakumeak eta migranteak.
Atzerriko adibideak
Aznalek gehitu du herrialde berean hainbat gutxieneko soldata izatea ohikoa dela Europan zein munduan. «Adibiderik argiena Suitza da, hainbat kantonamenduk bere soldata propioa baitute». Alemanian eztabaida ere mahai gainean dago, «ez dutelako egoera ekonomikoa bera Bavieran edo garai bateko Alemania ekialdean». Estatu Batuetan soldata federal bat dago, baina estatuek eta zenbait kasutan hiriek gutxieneko bat ezar dezakete. Antzeko adibideak daude Txinan, Kanadan, Brasilen eta Erresuma Batuan.
Aldez aurretik jakina zen proposamena ateratzea zail zegoela, baina Geroa Baiko Pablo Azkona ahalegindu da ezker-eskuin aliatuak bilatzen. UPNri eskatu dio «autogobernuaren alde» dagoela froga dezala; PSNri eta Zurekin Nafarroari, berriz, gizarte arloan urrats gehiago egiteko modua dela adierazi die. «Herritarrei eragiten dieten auzietan erabakitzeko Nafarroak ahalmen gehiago izatea nahi dugu? Langileen bizi baldintzak hobetzeko erreminta gehiago nahi ditugu? Erantzuna baiezkoa bada, botoa ere bai».
UPNren argudioa
UPNko Jose Javier Esparzak ez dio izkin egin eztabaidari, eta onartu du «pisu politiko handiko gaia» dela. Dena den, ez du uste eraginkorra denik langileen itxaropenekin jokatzea, «Espainiako Kongresuan estatutua aldatzeko gehiengorik ez dagoelako». Gaineratu duenez, «greba orokorrera deitzea ez da konponbidea, ehun ekonomikoa suntsitzen duelako». Bere irudiko, manifestazioak eta elkarretaratzeak dira bidea aldarrikapen horri bide emateko, «eta ez greba». «Irudipena dut sindikatuen zuzendaritzek ikusgarritasuna behar dutela eta haien interesei erantzuten diela deialdiak».
UPNren arabera, eskumenen banaketari eragiten dioenez, «eztabaida juridiko sakonagoa» eskatzen du. «Baina prest gaude hitz egiteko», erantsi du. «Ez dugu bat egiten guztiontzako kafesnea ona dela diotenekin. Zergatik? Lurralde bakoitzak bere errealitatea du eta logikoa da bakoitzak bere errealitate ekonomikora egokitu nahi izatea».
«Ez dugu bat egiten guztiontzako kafesnea ona dela diotenekin. Logikoa da bakoitzak bere errealitate ekonomikora egokitu nahi izatea»
JAVIER ESPARZA UPNko eleduna
Gutxieneko soldata 1.500 eurora igotzeko aukerari ere ez dio muzin egin, baina, bere ustez, faktura hori ez lukete enpresa txikiek eta autonomoek ordaindu behar. «2025ean zerga bidez aurreikusitako baino 432 milioi euro gehiago bildu dira. Hitz egin daiteke lan errenta apalenei zergak jaisteaz?», galdetu du. Bere esanetan «nahikoa marjina dago guztien artean esfortzu hori egiteko»
PSN eta ZN, kontra
PSN eta Zurekin Nafarroa, berriz, kontra azaldu dira, eta argudioetan euren ingurune ideologikoko sindikatuen oihartzuna antzeman zitekeen. PSNko Ana Biurrunen arabera, «Europarako soldatak baterantz» jo behar da eta «ez gutxieneko soldatak zatitzerantz». Gogora ekarri du Nafarroan langileen %92ri baldintzak sektoreko edo enpresako lan hitzarmenek arautzen dietela. «Negoziazio kolektiboa eta elkarrizketa soziala dira biderik eraginkorrenak lan baldintzak hobetzeko».
«Ez dugu nahi langile nafar bakar batek Espainiako batek baino egoera okerragoa izatea, baina ez dugu nahi ere langile espainiar batek nafar batek baino baldintza okerragoak izatea»
CARLOS GUZMAN Zurekin Nafarroako eleduna
Zurekin Nafarroako Carlos Guzmanen arabera, «oso sakoneko auzia» da, eta Espainiako sistema kapitalistaren analisi zorrotza egitea eskatzen du, «ez baita kasualitatea Nafarroak, EAEk eta Kataluniak pribilegio egoeran egotea». Bere ustez, egungo egoerak arrakala ugari eragiten ditu lurraldeen artean. «Ez dugu nahi langile nafar bakar batek Espainiako batek baino egoera okerragoa izatea, baina ez dugu nahi ere langile espainiar batek nafar batek baino baldintza okerragoak izatea».
Azkenik, PPko Irene Royoren irudiko, erkidego bakoitzak gutxieneko soldata propioa izateak «espainiarren arteko berdintasuna eta merkatu batasuna hautsiko lituzke».
PSN eta Zurekin Nafarroa kritikatu dituzte eLAk eta LABek
ELA eta LAB sindikatuek PSN eta Zurekin Nafarroaren jarrera kritikatu dituzte, «PPrekin eta Voxekin bat egin dutelako baldintza okerrenetan dauden langileen kaltetan». ELAko Imanol Pascualen iritziz, gutxieneko soldataren aldeko proposamena «oso borobila» da, «nafarren erabakitzeko eskubidearen alde egiten duelako eta solidarioa delako estatuko beste langileekiko». Bere ustez, PSNk eta Zurekin Nafarroak «UGT eta CCOOren menpeko» direla erakutsi dute. «Ez dugu amore emango, eta azkenean lortuko dugu soldata propioa izatea».
Ildo beretik, LABeko Imanol Karrerak salatu du Maria Txibite izango dela autogobernua zabaltzeko aukerari uko egiten dion lehen lehendakaria —«ulertezina eta larria da»—, eta ziurtatu du UGTk eta CCOOk bultzatu dituztela PSN eta ZN proposamenari ezezko ematera. «Haiek arrazoi identitarioa mahai gaineratzea leporatzen digute, baina gaur arrazoi identitarioekin uko egin diote aukera horri». Bere ustez, argudio zentralistak «onartezinak» dira.
