EAJk Aitor Esteban alderdiko buruzagiaren inguruan bildu ditu gaur Espainiako Gorteetarako zerrendetan izango diren hautagaiak. Maribel Vaquero (Gipuzkoa), Idoia Sagastizabal (Bizkaia) eta Gorka Urtaran (Araba) izango dira jeltzaleen zerrendaburuak azaroko Kongresurako hauteskundeetan. Hirurek adierazi dute «blokeen» dinamikatik ateratzeko beharra, eta «euskal agenda» lehenestea defendatu dute.
Vaquero jeltzaleen eleduna da Kongresuan, Estebanek berak alderdiaren lidergoa hartzeko ganbera hura utzi zuenetik. 2023an ere bera izan zen EAJren zerrendaburua Gipuzkoan, eta postu horri eutsiko dio. Jarraian, Eneko Goia Donostiako alkate ohia eta Olatz Peon legebiltzarkide eta Tolosako alkate ohia daude zerrendan. Hala, 2023ko emaitzak errepikatuko balitu, Vaquerok eta Goiak eserleku bana eskuratuko lituzkete.
Bizkaian, Sagastizabal zerrendako bigarrena izan zen duela hiru urte, Estebanen atzetik; oraingoan, baina, Bizkaiko hautagaitzaren lidergoa hartuko du. Zerrendako bigarrena, berriz, Igotz Lopez izango da; azken legealdian, senatari aritu da. Eta hirugarren posturako Nerea Renteria hautatu dute. Renteriak Esteban ordezkatu zuen iaz, Kongresua utzi zuenean. Azken hauteskundeetan, jeltzaleek bi eserleku lortu zituzten Bizkaiatik.
Gauzak horrela, hiru zerrendaburuen artean, Urtaran da Madrilerako bidea lehen aldiz hartuko lukeen bakarra. Gasteizko alkate ohia Arabako Foru Aldundiko Gizarte Politiketako diputatua da egun; beraz, EAJk 2023an eskuratutako eserlekua mantenduko balu, gobernuan aldaketak egitera behartuko luke Ramiro Gonzalez diputatu nagusia. Arabako zerrendan Ibone Santos eta Txerra Molinuevo ere badaude, baina oso zaila da alderdiren batek ordezkari bat baino gehiago lortzea lurralde hartan.
Nafarroari dagokionez, EAJ Geroa Baiko gainerako indarrekin aurkeztuko da, baina egin ditu zerrenda horretarako bere proposamenak ere: Javier Ollo EBBko kide eta Nafarroako parlamentaria, Aitana Duque eta Amaiur Guindeo. Azken bozetan, Geroa Baik ez zuen ordezkaritzarik lortu.
Senatura begira, berriz, Nerea Ahedo (Bizkaia) eta Luke Uribe-Etxeberria (Gipuzkoa) zerrendaburu izango dira; biak ere senatari aritu dira azken legealdian. Araban, berriz, Saray Zarate Foru Aldundiko Ekonomia Garapen eta Berrikuntza diputatua hautatu dute zerrendaburu izateko. Zerrendetako gainerakoak ondorengoak dira: Angel Marcos Perez de Arrliuzea, Arantza Yarza (Araba), Kepa Lanbarri, Maria Dolores Etxano (Bizkaia), Bittori Zabala, Xabier Insausti (Gipuzkoa), Anik Lujan, Juanjo Ausan eta Blanga Regulez (Nafarroa). 2023ko bozetan, jeltzaleek hiru ordezkari lortu zituzten Bizkaian, eta bat Gipuzkoan.
Geroa Bai, PSOE-Fronte Zabala akordioaz kexu
PSOEk eta Fronte Zabalak adierazi dute bat egingo dutela Senaturako zerrendak aurkezteko garaian. Geroa Baik, baina, «arduragabetzat» jo du erabakia, eta Nafarroako Gobernuko bere bazkideei leporatu die «bazterketa estrategia bat» baliatu eta «beste talde batzuk» kanpoan utzi izana. Izan ere, argudiatu dute UPN eta PP batera aurkeztuko direla Nafarroan, eta horiei aurre egiteko batasun zabalago bat behar dela.
Jeltzaleek urriaren 7an aurkeztu zituzten zerrendak osatzeko proposamenak. Orduan, alfabetikoki ageri ziren hautagaiak, baina barne prozesuak ordenean jarri ditu izen horiek. Estebanek azaldu duenez, Ezohiko Nazio Batzarrak «aho batez» adostu ditu horiek, Bilbon egindako bilkuran.
Blokeetatik ateratzeko nahia
Zerrenden berri ematetik harago, baina, azaroaren 29ko hitzorduaren garrantzia ere nabarmendu dute jeltzaleek. Estebanen esanetan, «asko dago jokoan» hauteskundeetan, eta egoera horretan «Euskadi zaintzeko pertsona onenak» aukeratu dituzte: «Esperientzia handia dute, administrazioan ezagutza handi, eta akordioetara iristeko gaitasun handia».
Horiek xede izango dute Madrilgo politikagintzan «herri ikuspegi batetik» lan egitea, Vaquerok azaldu duenez: «Euskal Herria, Euskadi, abiapuntu eta helmuga bezala hartuta». Eta gehitu du EAJ dela hala lan egiten duen bakarra, «Euskadiren zaintza egiten duen talde bakarra».
Horiek hala, «inbolizio demokratikoari» eta PP-Vox gobernu bati aurre egiteko «berme» gisa aurkeztu badira ere, egungo blokeen dinamikari aurre egiteko beharra azaldu dute, hirugarren bide bat aldarrikatuz. «Zentralitatea» hartzeaz hitz egin du Sagastizabalek, esanez blokeetatik at, «Euskadiren interesak» defendatzea dela haien xedea.
Izan ere, jeltzaleen esanetan, azken hauek ez dira urte errazak izan Espainiako Gorteetan, egoera «oso polarizatuta» baitago, eta hura ez baita EAJren politika egiteko eredua. Hala, Vaquerok eskatu du «Euskadi ez espainolizatzeko», eta blokeen dinamika horretatik ateratzeko. «Lubakiek ez dute ezer eraikitzen».
Agerraldian behin eta berriro errepikatu den ideia bat izan da hori. Esaterako, Estebanek esan du beharrezkoa dela euskal herritarrek «begirada propio bat» izatea Madrilen, «dena eskuin muturra geratzera» mugatu gabe. Urtaranek, berriz, «sinplistatzat» jo du eztabaida oro mugatzea «ezkerreko edo eskubiko» blokeen arteko eztabaidara, eta EAJren izaera «humanista» goraipatu du. Haren hitzetan, benetako antidotoa «autogobernu gehiago lortzea» da.
Esteban, Vaquero eta Sagastizabal, hirurak EAJren Kongresuko taldeko kide izan dira azken legealdi honetan, eta hirurek baliatu dute gaurko agerraldia legealdiaren balorazio bat egiteko. EBBko presidenteak gogoratu du EAJk eta PSOEk Pedro Sanchez gobernuburuaren inbestidurarako egindako akordioaren %75 baino gehiago bete dela.
«Ez da gutxi», esan du, eta jeltzaleen lorpenen adibide bezala jarri ditu euskal pilota federazioa bere lehen partida ofizialak jokatzen ari dela Argentinan, eta estatus politiko berriaren inguruko elkarrizketak martxan direla. Berak aitortu duen moduan, baina, azken horien emaitzak oraindik ez dira iritsi.
