Biologia-Geologia

Abortatzeko eskubidea, eskubide ziurgabea

Abortatzeko eskubidea, eskubide ziurgabea

Munduan, azken 25 urteetan, hobekuntzak egon dira abortatzeko eskubidean: Afrikan eman da aurrerapausorik handiena. Europa da andreen eskubideak gehien babesten dituena, eta legedi hori leuntzeko erdibidean geratu da Asia. Amerikan izan dira aldaketarik nabarienak: AEBetan, txarrera, eta Hego Amerikan, hobera.

Hegaluzeek non hibernatzen duten deskubritu dute

Hegaluzeek non hibernatzen duten deskubritu dute

Ozeano Atlantikoaren mendebaldean ematen dute negua, sakonera handiko uretan. Azti taldeko ikerlari batek marka elektroniko bat jarri zion hegaluze bati orain bi urte; hala, animaliaren migrazio ibilbidea osoki erregistratu dute estreinako aldiz.

Ekotopaketei buruzko saioarekin hasi du ibilbidea naturari eta klimari buruzko 'Kinka' podcastak

Ekotopaketei buruzko saioarekin hasi du ibilbidea naturari eta klimari buruzko 'Kinka' podcastak

‘Azken krisia, gure garaia' lelopean, Ekotopaketak izan dira Portugaleten (Bizkaia). Eta topaketa horiei buruzko saioarekin ekin dio BERRIAren ‘Kinka’ podcastak bere ibilbideari. Astearteetan argitaratuko da, hamabostean behin. Saio bakoitzean gai bati erreparatuko diote, erreportaje edo elkarrizketa baten bidez, eta askotariko gaiak jorratuko dituzte.

Kaka egitearen lotsa

Kaka egitearen lotsa

Kaka egitearen lotsari parkopresia deritzo. Emazteek gehiago pairatzen dute. Haurtzaroari hertsiki lotua da gaitz psikologiko hori, eta ondorio fisiologikoak dauzka, baina baditu aterabideak.

Asteroide bat tirokatzea lortu dute

Asteroide bat tirokatzea lortu dute

Dimorphos asteroidea izan da helburua. Ez dago Lurraren ibilbidean, eta ez dago hark planeta suntsitzeko arriskurik. Asteroidearen erdigunetik 17 metrora jo dute. Orain, kalkuluak egin beharko dituzte, jakiteko zenbat desbideratu den jotako objektuaren orbita. Zuzenean ikusi ahal izan da proba.

Ane Zabaleta: «Bada momentua pentsatzeko zeintzuk diren ur arazoei aurre egiteko alternatibak»

Ane Zabaleta: «Bada momentua pentsatzeko zeintzuk diren ur arazoei aurre egiteko alternatibak»

Ane Zabaleta Lopetegi (Zumaia, Gipuzkoa, 1978) geologo eta EHUko irakasleak dioenez, uraren zikloan oso garrantzitsua da lurraldearen kudeaketa, ura ez baita zuzenean pasatzen prezipitazioetatik hornidura sistemara: «Lurraldearen erabilera guztiek ez daukate eragin bera».

Xabier Alberdi: «Atzean itsas herri bat dagoelako lortu zuen Elkanok egindakoa»

Xabier Alberdi: «Atzean itsas herri bat dagoelako lortu zuen Elkanok egindakoa»

Elkano itsasoaren semea izan zela dio Xabier Alberdi Lonbidek (Zarautz, 1969), Euskal Itsas Museoko zuzendariak; haren garaiko Euskal Herria ere itsastarra izateagatik lortu zuela munduari bira ematea. Elkanoren bidaiari eta garaiari buruzkoak jaso ditu liburu batean: Nola egin zen posible lehen mundu bira.

Belarri musikatuak

Belarri musikatuak

Jexux Mari Irazu Muñoak (Larraul, Gipuzkoa, 1972) entzumenari eskainitako bertsoak dira ondokoak. Azken bertsoetan kantatzen duenez, «horra bertsotan akufenoen udako bertsio light-a…».

Irazuk 25 urtetik gora daramatza plazan, eta mila saiotik gora egina da. Bertsolari Txapelketa Nagusian bitan izan da finalista, eta 1997an laugarren gelditu zen. Gipuzkoako Txapelketan, lau aldiz izan da finalista, eta bitan txapeldunordea.

Abortua eta trauma, ebidentzien argira

Abortua eta trauma, ebidentzien argira

Elhuyar elkarteko kide Ana Galarragak abortuari buruzko uste zabaldu baten inguruko artikulua idatzi du: abortatzea esperientzia traumatikoa dela emakumeentzat. AEBetan eginiko ikerketa batek erakutsi duenez, ordea, abortatzeko aukera eduki ez duten emakumeek izan dute egoera are traumatikoagoa.