Kultura zientifikoa

Euskal Herriko anfibio espezieen erdiak mehatxatuta daude, eta %28, galzorian

Euskal Herriko anfibio espezieen erdiak mehatxatuta daude, eta %28, galzorian

Habitataren suntsiketa, espezie inbaditzaileak haien inguruetan askatzea eta gorabidean diren gaixotasunak zabaldu izana dira anfibioak arriskuan izatearen arrazoi nagusiak.

Nazioartean inoiz egindako azterketarik handiena egin du IUCN Natura Zaintzeko Nazioarteko Batasunak, eta haren datuek iragarri dute zer-nolako egoera larria bizi duten anfibioek. Aranzadi zientzia elkartea arduratu da Euskal Herri osoko datuak batzeaz.

Aterki bat zAApAArrAAdAAri

Aterki bat zAApAArrAAdAAri

Herritarren lana arindu dute adimen artifizialeko sistemek. Adituen iritziz, halere, sistema horiek arautu beharra dago, nahi gabeko lerratzerik gabeak eta «justuak» izan daitezen.

Zulo beltz masiboa Esne Bidean

Zulo beltz masiboa Esne Bidean

Oraingoz galaxiako izar zulo beltz handiena dena topatu dute: Eguzkiak baino 33 aldiz masa handiagoa du. Haren inguruan orbitatzen duen izarrari esker ikusi dute, eta Lurretik 2.000 argi urtera dago.

Judit Muñoz: «Matematikak bizi garen mundua azaltzen du: hizkuntza unibertsala da»

Judit Muñoz: «Matematikak bizi garen mundua azaltzen du: hizkuntza unibertsala da»

Algoritmoak baliatuz simulazioak egiten ditu Muñozek bere ordenagailuan. Ekuazioak garatzeko «sormen handia» behar dela esan du matematikariak.

Gazte ikerlarien artean dauden erronkei aurre egiteko European Mathematical Society Young Academy taldeko kide izendatu dute, eta hilabetero parte hartzen du antolatutako batzarretan.

Izotzean ezkutatutako altxorra

Izotzean ezkutatutako altxorra

Izotzean sortzen diren burbuila txikiak ikertzen dituzte Izotzalaben, Leioan. Han gordeta daude atmosferaren aztarnak. Burbuila fitxategi horri esker, ikertzaileek jakin dezakete nolakoa zen duela 800.000 urteko atmosfera, eta gerora zer bilakaera izan duen.

Ondorio argi bat atera dute: «Izotzean ikusten da nola gaur egun dugun berotzea orain arteko erregistroetan agertzen dena baino askoz handiagoa den».

Pedro Miguel Etxenike: «Ezagutzaren lorpenik handiena ezjakintasuna areagotzea da»

Pedro Miguel Etxenike: «Ezagutzaren lorpenik handiena ezjakintasuna areagotzea da»

Ibilbide luzea du zientzian Pedro Miguel Etxenikek (Izaba, Nafarroa, 1950). Zientzia, eta, batez ere, fisika «xarma» handiko arloa dela uste du. Nafarroako Ikastolen Federazioaren NIE saria jaso berri du.

Duela 2.100 urteko sarraski bat

Duela 2.100 urteko sarraski bat

Burdin Aroko Nafarroako aztarnategi nagusietako bat da La Custodia, Viana ondoan. Ikerketek agerian jarri dute Erromako soldaduek Sertorioren aginduetara han egin zuten sarraskia, eta erromatartzearen garaiko bizitzaren xehetasun asko.

Zergatik da pixa horia?

Zergatik da pixa horia?

Orain arte, misterio bat zen pixaren kolorea zerk eragiten duen. AEBetako ikertzaile talde baten arabera, ‘bilirubina reduktasa’ entziman dago kolore horiaren jatorria.

Entzima identifikatu dutenez, ikerlariak gai izango dira aztertzeko hesteetako bakterioek nola eragiten dioten zenbait gaixotasuni, besteak beste ikteriziari.

Zientzian topikoak apurtuz

Zientzian topikoak apurtuz

Emakumeak Zientzian egitasmoak 8. aldia izango du otsailean.

Zientzia «nesken kontua» ere badela zabaldu nahi dute sustatzaileek, eta ikerlarien inguruan dauden estereotipoak amaiarazi.