Nazioarteko lankidetzaren hizkeran, lagunarteko hitz horrek kubatarra eta sahararra uztartzen ditu, 70eko hamarkadaren amaieratik Kubako Isla de la Juventud uhartean bigarren aberria aurkitu zuten Mendebaldeko Saharako gazteak izendatzeko.
Espainia Saharatik atera eta Marokoren okupazioa hasi ondoren, saharar herriak Tindufeko errefuxiatuen kanpalekuetara ihes egin zuen. Testuinguru latz hartan, Kubak —historiako blokeorik luzeena eta krudelena bizi duenak— ez zuen zalantzarik izan eskua luzatzeko. Kubako Gobernuak saharar gazteak hartu zituen, mediku, irakasle, ingeniari eta erizain gisa prestatzeko. Gaur, 4.000 saharar inguru graduatu dira Kuban. Aldi berean, armak bidali beharrean, ezagutza bidali zuen. Simon Bolivar eskola sortu zuten kanpamentuetan, ume sahararrek gaztelania ikas zezaten, nahi izanez gero, Latinoamerikako herrialdeetan trebatzen jarraitu ahal izateko.
Kubaren eta Sahararen arteko harreman horren garrantziak elkartasun sinbolikoa gainditzen du: koherentzia erradikalekoa da. Kuba, planetako potentzia boteretsuenak blokeatuta eta zigortuta, 1976tik Kubako Medikuntza Brigada bat mantendu du Rabuniko Ospitale Nazionalean (Tinduf). Horixe da Kubako Iraultzaren handitasun isila: premia gehien duenari daukana ematea. Potentzia handiek osasuna merkantilizatzen duten bitartean, Kubak giza eskubide unibertsal gisa esportatzen du. Hori da balioetsi behar dugun elkartasuna. Ez da karitatea; internazionalismoa da, herrien arteko elkartasun erreala.
Paradoxa da, gaur egun, Kuban hezitako profesional saharar asko basamortuko kanpamentuetako osasun-zutabea direla, muturreko baldintzak duintasun ikaragarriarekin jasaten baitituzte. Baina, diasporagatik eta gatazkagatik ihes, beste herrialde batzuetako osasun-zentroetan lan egiten dutenak ere badira. Kubak elkartasunez formatu zituen pertsona horietako asko dira, gaur egun, Madrilen, Tolosan edo Donostian anbulatorio batzuetan artatzen dutenak.
Euskal Herritik, ezin dugu onartu Kuba eta Saharako Errepublika bakarrik ibiltzea nazioarteko axolagabekerian. Gaur, Kubaren blokeoa bere kapitulurik krudelenean da, populazio zibila itota, dagoeneko sei hamarkadatan jazarria. Eta Saharak inoiz iristen ez den erreferendum baten zain jarraitzen du, Espainiako Gobernu aurrerakoienak, berriz, utzikeria lotsagarria mantentzen du interes geopolitiko eta ekonomikoengatik, hotelengatik, aire-konpainiengatik, Marokorekiko aliantzengatik...
Euskal Herritik, ezin dugu onartu Kuba eta Saharako Errepublika bakarrik ibiltzea nazioarteko axolagabekerian. Gaur, Kubaren blokeoa bere kapitulurik krudelenean da, populazio zibila itota, dagoeneko sei hamarkadatan jazarria
Gure herri-mugimenduak, sindikatuek, udalek eta erakunde politikoek zubiak eraiki dituzte bi herriekin. Gaur konpromisoa areagotu behar da: blokeoaren aurkako mozio instituzionalak bultzatzea, Tindufeko kanpamentuekin senidetzea sustatzea, lankidetza, elkartasuna gauzatzea…
Kubaren adibidea da elkartasunak distantzia eta oztopo idiomatikoak ulertzen ez dituela erakusten duen adibiderik onena. Kuba bezalako herrialde setiatu batek brigadista medikoen programak mantendu ditu Aljerian, Haitin, Guatemalan, Sierra Leonan, Venezuelan, Italian, COVID-19aren pandemiarekin... Kubako Gobernuak 24.000 profesional mantentzen ditu 60 naziotan, Fidelek «bata zurien armada» izendatu zituena.
Kubak Saharan utzitako ondarea da begiratu beharreko ispilua. Ez ditzagun bakarrik utzi. Kubaren blokeoaren aurka ahotsa altxatzea eta Sahararen aitortza eta askatasuna eskatzea ez da aukera bat; koherentzia historikoa da.
Euskal herritarrok Historiaren alde egokian egon nahi badugu, izan gaitezen bozgorailu deserosoa kausa horiek ahanzturan lurperatu nahi dituztenentzat. Gora herriak!
