Joan den uztailean, Nafarroako Lurralde Antolamenduko zuzendaritzak baimena ukatu zion Artaxoan eta Mendigorrian proiektatutako 10 haize-errotaz osaturiko poligono eoliko bati, Oteitzako azpiestazioan konektatu nahi zuen Zirauki eta Bilatortako udalerriak zeharkatuz. Proiektu horren aurka alegazioak aurkeztu zituzten hainbat udalek (horien artean, eragin handiena jasango zuten bi udalerriek, Artaxoakoak eta Mendigorrikoak, hain zuzen ere), hainbat kolektibok eta elkartek, eta 800 pertsonak baino gehiagok.
Hala ere, enpresa sustatzaileak gora jotzeko errekurtsoa aurkeztu du, bere zuzendarietako batek sinatua: «Forbes 2025 zerrendako enpresaririk nabarmenetako bat». Eta, helegitea jartzeaz gain, enpresak, gainera, espresuki eskatu du proiektua ukatzen zuen foru agindua kautelaz bertan behera uztea. Argudioak, bilgarri juridikoa kenduta, hau dio: foru agindua bertan behera geratzen ez den bitartean, 23/2020 Errege Lege Dekretuaren epeak aurrera jarraitzen du, eta, epe hori etenik gabe betetzen bada, automatikoki iraungiko lirateke sare elektrikora sartzeko eta konektatzeko baimenak, eta enpresak dituen berme ekonomikoak exekutatuko lirateke. Beste era batera esanda: ez da besterik gabe dirurik irabaziko ez dutenik, baizik eta baimenak eta abala galtzeko arrisku oso zehatza dutela.
Eta hona hemen benetan harrigarria dena: Lurralde Kohesiotik argudioa onartu eta proiektua ukatu zuen foru agindua bertan behera geratu zen. Sailburuak berak justifikatu du, eskuzko arrazoibide batekin: bertan behera uzten ez bada eta geroago enpresaren helegiteak aurrera egiten badu, kaltea atzeraezina izango litzateke —baimenak galdu egingo lirateke—; aldiz, eteteak ez dio berehala kalte egiten interes orokorrari, ez baitu obrarik baimentzen, erlojua gelditu besterik ez. Hori guztia denbora errekorrean. Arreta bikaina enpresako erlojuarekin. Arreta bera zuhurtzia berarekin aplikatzen al da lasterka doan erlojua ekosistema batena denean?
Hori erabat kontrajartzen da kilometro gutxi batzuk harago, hilabete pare bat lehenago, gertatutakoarekin. Nafarroako 42 udalerritan (batez ere Lizarraldean) kobre meatzaritza ikertzeko lau baimen eman zirela eta, joan den apirilean Ekologistak Martxanek gora jotzeko errekurtsoa aurkeztu zuen Industria Sailean, hainbat ezohikotasun aipatuz, besteak beste, proiektuen iruzurrezko zatiketa. Errekurtso horren mamia oraindik ez da ebatzi, nahiz eta legeak ezartzen duen administrazioak hiru hilabeteko epean ebatzi behar duela; isiltasunak betebehar hori ez betetzea dakar. Gainera, edozein zuhurtziatik urrun, Sorladako udalerrian obrak eta zulaketak hasi dira, berriro ere, salatu diren legez kanpoko jarduerak burutuz. Hala nola, emandako baimenetan jasotako baldintzak ez dira betetzen ari, horiek zundaketak laborantza-eremuetara mugatu behar direla ezartzen baitute. Hala ere, lehen zundaketa baso-lurzoruan egiten ari dira, ez laborantza-eremuan. Gainera, lehentasunezko habitat interesgarri batean dago, Europako Batasuneko Habitaten direktibaren arabera, eta hau guztia Industria eta Ingurumen Sailak deus egiten ez duen bitartean.
Etsigarria da bi jokabide hauen arteko ezberdintasuna. Enpresari erlojua gelditu egiten zaio, kautelazko etete batekin ahal bezain pronto, bere errekurtsoa ebatzi bitartean baimen bat eta euro bat ere gal ez dezan. Ekologistak Martxani, ordea, ez zaio ezer gelditzen: bere helegitearen mamiak hilabeteak daramatza erantzunik gabe eta, bitartean, benetako erlojua —Sorladako hondeamakinena— ez da gelditu. Gobernu on batek herritarren zerbitzura egon beharko luke, eta ez korporazioen zerbitzura. Lurraldeko ingurumenaren aberastasuna babestu beharko luke, eta ez erosle onenari saldu. Edo, behintzat, gutxieneko ekitatez jokatu.
Sinatzaileak: Ester Montero Gonzalez (Ekologistak Martxan); Rafael Garcia de Galdeano Zurbano (Lurgorri); Celia de San Vicente Cosculluela (Gure Haizea); Ramon Contreras Lopez (Neeten); Rikar Azpillaga Alsasua (Oteitza Bizirik); Mikel Saralegi Otsakar (Sustrai Erakuntza)
