Ez dut imajinatzen arkitekturan espezializatutako aldizkari bat Papa Noeli eta are gutxiago Olentzerori buruzko artikulu batean. Ez dira arkitekturari buruzko artikuluekin bat datozen gaiak, alderdi, estilo, garai eta abarretan.
Halere, horrelako bat Victor Eusari eskainia dago, bere lan profesionalean bakarrik jardun zuen pertsona baten irudia emanez. Eta zaila egiten zitzaidan imajinatzea Olentzerori eskainitako aldizkari batek, eta pertsonaia honen inguruan mugitzen den guztiak, eta gainera hain pertsonaia preziatuaren izena duenak, hotel bati eta arkitektoari bi orrialde eskaintzea. Eta egia da, gezurra badirudi ere. Eta ez da edozein arkitekto. Olentzerorekin eta Neguko/Gabonetako Solstizioko jai hauekin zerikusirik izan gabe, Victor Eusari eskainia dago artikulua, eta bere lan profesionalean bakarrik jardun zuen pertsona baten irudia ematen du. Arkitektoaren irudia zuritu egiten da bere eduki euskaltzalea dela eta, hain justu, jaun honek itxi eta bere arduradunei Nafarroarentzat hain tragikoak izan ziren zerrendetan sartzera bidaliko zukeen aldizkari batean.
Victor Eusa arkitekto bat baino zerbait gehiago izan zen, eta horregatik, egileak artikuluan aipatzen duen bezala, Buztintxuriko kale bati izena ematen zion plaka batetik izena kendu zitzaion Memoria Historikoaren Legea betez. Izan ere, artikulugileak aipatzen ez duen zerbait gehiago hori zera da, pertsona horrek jarduera politiko handia izan zuela 30eko hamarkadan, eta behin altxamendu militar faxista/frankista abian jarrita, Junta Central Carlista de Navarra deitutakoaren parte izan zela (Junta de matar gisa ezagutzen dena), altxamenduaren aurkako pertsonen zerrendak egin zituena eta, zerrenda horiei esker, Nafarroa osoan 3.500 pertsona baino gehiago hil zituzten (horietako asko ez dira oraindik aurkitu). Eta horregatik kendu diote hiri honetako kale batek bere izena izateko ohorea.
Gogoratu behar al zaie Iruñeko Olentzeroren antolatzaileei horrelako pertsonen oinordeko politikoek ahalegin guztiak egin zituztela denbora luzez pertsona maitagarri hori Nafarroa osoko herri eta hirietako kaleetatik ateratzea oztopatzeko? Errepresio bortitzarekin, baita, gogoratzen ez badute ere, Iruñeko kaleetan eta auzoetan ere. Presio sozialak Olentzeroren egoera normalizatzea eta naturaltasun osoz onartua izatea lortu zuen (askorengatik, dena esan behar da, gogoz kontra).
Eskerrak emango nizkioke Olentzerozaleen Elkarteari, Victor Eusari eskainitako aldizkariaren bi orriak bere webgunetik kentzeagatik, bere izena gure hiriko kaleetatik kendu zitzaion bezala, errepresio frankistaren biktimekiko errespetuagatik, Olentzero bezalako aldizkari duin baten orrialdeetan agertu behar ez duelakoan.
