Bilboko Arte Ederren Museoak Rafael Ruiz Balerdi artista donostiarraren sormen ibilbidea laburbildu du haren margolanen bitartez: Lerro infinitua erakusketa aurkeztu du, museoa berriz zabaltzeko inaugurazio egitarauaren barruan.
Balerdiren eskuetatik pasatzen zen guztiak hasierako forma galtzen zuen, eta Lerro infinitua erakusketak aukera emango du margolariaren sormen ibilbidean murgiltzeko. Artistaren 72 artelan bildu dituzte Bilboko Arte Ederren Museoan, marrazkien, abstrakzioaren eta zinemaren arteko loturak ageri dituztenak. Horri buruz aritu dira Miguel Zugaza museoko zuzendaria, Mikel Lertxundi erakusketaren komisarioa, Hilde Koch Balerdiren oinordekoa eta Guillermo Barandiaran, Gondra Barandiaran Fundazioko presidentea.
Erakusketak aukera ematen du Balerdiren pentsamendu sortzailearen bilakabidean zehar ibiltzeko. Izan ere, Mikel Lertxundi komisarioak azaldu duenez, artistak zenbait mugimendu landu zituen 50eko hamarkadan ekinez geroztik. «Oso sortzailea eta berezia zen; zenbait mugimendu artistikotatan aritu zen, baina beti berezko ahotsa izanik». Izan ere, irudi eta itxura errealetatik abiatzen zen, eta haien forma aldatzen zuen. Irudi abstraktu horietatik abiatuta, zinematografian oinarritutako lanak ere egin zituen.
Objektuen desitxuraketa
Zaila da asmatzea zein izan zen artistaren obra bakoitzeko abiapuntua. Izan ere, Balerdik beste artista batzuen obrak hartzen zituen, eta, zirriborro batetik abiatuta, formak eraldatzen zituen. Teknika bera erabiltzen zuen eguneroko objektuetan oinarritutako margolanak egiteko. «Sintesi eta abstrakzio geometriko batera heldu zen deseraikitze prozesu obsesibo baten bidez. Objektu edo gai jakin bat hartzen zuen oinarri moduan, adibidez aulkiak», azaldu du Lertxundik. Erakusketan ikus daitezke aulkien deskonposizioa irudikatzen duten marrazki horiek. Deseraikitze eta desitxuratze prozesu horren emaitza dira haren marrazki gehienetan dauden forma arrotz edo irrealak.
Hala ere, marrazki estatikoez haratago joan nahi izan zuen artistak, eta, horregatik, bere margotze praktika eremu zinematografikora eramatea erabaki zuen. Marrazki abstraktuak egiten jarraitzen zuen, baina fotograma moduan erabiltzen zituen. Hau da, bata bestearen atzetik segidan jartzen zituen, mugitzen eta eraldatzen ari ziren irudipena emateko. Esposizioan dago horren adibide den proiekzioa: Tarzanen omenaldia. «Pieza fotogramaz fotograma marraztutako pelikula bat da», esplikatu du Lertxundik. Fotograma bakoitza film zatietatik abiatuta marraztu zuen, eszenak trazu eta dentsitate ugarien bidez eraldatuz eta estilizatuz. Horrela, marrazkiak pasatuz doazen heinean, pertsonak, animaliak eta paisaiak forma dinamiko bihurtzen eta desegiten dira.
«Oso sortzailea eta berezia zen; zenbait mugimendu artistikotan aritu zen, baina beti berezko ahotsa izanik»
MIKEL LERTXUNDI Erakusketaren komisarioa
Lan egiteko teknika eta material guztiak erakusketan ikus daitezke, fotogrametatik hasi eta hainbat margo motaz egindako marrazkietaraino. Margolan gehienak oso materiak arruntekin eginda daude. Besteak beste, tinta, boligrafoak, koloretako arkatzak eta argizariak ageri dira material horien artean. Halakoak, gainera, ez zituen mihiseetan erabili: koadernoen orriak edo biltzeko paperaren gainean margotzen zuen Balerdik. Dena dela, obrak ez dira materialak bezain sinpleak. Badaude batzuk urrunetik ikusita argazki kamera batekin ateratako objektu abstraktu diruditenak; esaterako, Gorputz flotatzailea eta Burua. Agertzen dena zer den asmatzeko hurbiltzean, argi ikusten da ez dela kamerarik erabili; boligrafoaren trazua ageri da.
Artistaren ibilbide eta teknikak biltzen dituzten 72 artelanak aukeratzea ez da erraza izan. Lertxundi: «5.000 obra baino gehiago kontsultatu behar izan ditut». Haietatik 2.424 obraren jabe da museoa, eta gordailuan hartuak ditu beste 3.028 obra. Obra horietako asko Hilde Kochek eman zituen, Balerdiren oinordekoak. «Balerdiren aldi guztiak batzen dituen donazio hori oso eskuzabala da, eta museoari aukera ematen dio artistaren ibilbidearen ikuspegi fidela erakusteko», azaldu du Lertxundik. Horregatik, aurkeztutako obra gehienak museoarenak dira, baina badaude Gipuzkoako Foru Aldundiak utzitako hiru eta bilduma partikularretatik ateratako sei. Komisarioaren arabera, azken horiek beharrezkoak ziren Balerdiren ibilbidea irudikatzeko.
Erakusketa museoaren berriz irekitzeko inaugurazio egitarauaren parte izango da, eta Kabinetea erakusketa eremu berrian jarriko den lehena izango da. Bertan, hiru erakusketa egingo dira urtero, museoaren bildumaren «aberastasuna eta diziplina horien berezitasuna» erakusteko. Beren bildumez gain, beste museo batzuetako eta nazioarteko bilduma garrantzitsu batzuk ere ekarriko dituzte.
