Hurrengo hamarkadako Bizkaibus

Bilbora, ospitalera edo unibertsitatera artez joango diren autobus gehiago ipini, eskualde barruan ibiliko diren lineak egokitu edo birmoldatu, gauez zerbitzua eskaini… Gaur bukatuko da Bizkaiko Foru Aldundiak Bizkaibus berrantolatzeko ondu duen aurreproiektuari alegazioak aurkezteko epea, eta tokian tokiko errealitatera egokituta, horrelakoak dira erakundeak, eragileak eta norbanakoak egiten dabiltzan zuzenketak. Sonia Perez Ezkerra Bizkaiko Garraio, Mugikortasun eta Turismo diputatuaren esanetan, hurrengo hamarkadako zerbitzua definitzen ari dira, beraz, bizkaitarrentzat berebizikoa da haien beharrei erantzungo dien eredu bat sortzea. Ondo bidean, 2029an sartuko da indarrean. Jarraian, alegazioetan jasotako aldarrikapenen aukeraketa bat.

Leku batzuetan, Bizkaibus da eskura duten garraio publiko bakarra. Beraz, asko dute jokoan. Orain zehaztuko da gutxienez datozen hamar urteetan zer zerbitzu eskainiko dieten. Mungialdea da eskualde horietako bat. Ia 20.000 biztanle ditu Mungiak; tamaina horretako herri bakarra da tren barik. «Bizkaibusek hori kontuan hartu beharko luke. Trenaren zerbitzua eskaini beharko luke», esan du Mungia Mugituz plataformak. Oraintsu sortu zuen erabiltzaile talde batek, zerbitzu hobearen alde borroka egiteko. «Ideologia askotako jendeak» osatuta dago, eta kideek anonimotasunetik egiten dute lan. Haien aldarrikapen nagusia da herriaren eta hiriburuaren arteko lotura: «eskasa» iruditzen zaie. 

Astegunetan eta zapatuetan, hamabost minuturo har daiteke Bilborako autobusa, autobidetik doana, baina lautik bakarra irteten da Mungiatik, beste hirurak Bakiotik edo Bermeotik datozenak dira, eta plataformak salatu duenez, batez ere Bermeokoak ordu batzuetan «nahiko beteta» ailegatzen dira Mungiara. Beraz, bidaiari askok zutik egin behar izaten dute Bilbora arteko bidea, eta beste batzuk autobusera igo barik geratu behar izaten dira, hurrengoaren zain. Beste horrenbeste gertatzen da Bilbotik etxera itzultzerakoan ere. Ordu zehatz batzuetan errefortzu autobusak ipini ditu Bizkaibusek, baina plataformak uste du ez direla nahikoa. «Ez dute hobekuntza bat bera ere egin linea horretan. Lehen dagoen bezala uztea da asmoa». Gogoratu dute une honetan hainbat etxebizitza berri eraikitzen ari direla herrian, eta urte gutxian beste 1.000 edo 2.000 biztanle irabaziko dituela. 

Arazoa larriagoa izaten da Bilbon ekitaldi bereziak daudenean. Esaterako, plataforma sortu berritan, Korrika hiriburuan bukatu zen. Domeka zen, eta jai egunetan autobusaren maiztasuna txikiagoa izaten da. Mungiako eta eskualdeko herritar asko euskararen aldeko lasterketaren azken kilometroetara joan ezinik geratu ziren geltokietan, autobusetan ez zegoelako jende gehiagorentzako lekurik. Gauez, bariku eta zapatuetan hiru autobus izaten dituzte. Zerbitzu hori ere gutxi iruditzen zaie gazteek eta ez hain gazteek haien aisialdiaz gozatu ahal izateko.

Gaueko zerbitzua eskatu dute Lea-Artibain ere; han ez dabil autobusik gauetan. Trenik ez duen Bizkaiko beste eskualdea da, gainera. Udal gobernu gehienak EH Bilduren esku daude han, eta batu egin dira elkarrekin alegazioak aurkezteko. «Autobusa ezinbesteko tresna da eskualdeko herrien arteko gizarte kohesioa eta ekonomikoa bermatzeko», esan du Markina-Xemeingo alkate Iratxe Lasak. Bilborako lotura da han ere aldarrikapen nagusietako bat: Lekeitio eta Ondarroa hiriburuarekin lotuko dituen zuzeneko autobus gehiago gura dituzte, asteburuetan ere bai, bidean makina bat lekutan geratu barik. Izan ere, horrek asko luzatzen du bidaiaren iraupena, eta Lasaren esanetan, horregatik herritar askok autoa erabiltzen du autobusa hartu ordez. Are okerragoa da Leioako campusera doazen ikasleen egoera: «Gaur egun lau autobus hartu behar dituzte etxetik unibertsitatera joateko», salatu du. «Beste eskualdeetakoek dituzten aukera berak» eskatu ditu Lea-Artibaiko gazteentzat. 

Eskualdekoen erreferentziazko ospitalea Usansolokoa da, eta Bilbora joateko duten egoera bertsua dute hara joateko ere: geraleku gehiegi bidean. «Medikuarenera joatea ez da aukera bat, premia bat da, eta horregatik bidaiak ezin dira izan hain luze eta hain deserosoak», ohartarazi du Markina-Xemeingo alkateak. 

Eskualde barrurako eskaerak ere egin dituzte. Esaterako, linea berri bat gura dute Aulesti eta Markina-Xemein lotzeko, edo, bestela, A3922 linea Aulestira arte luzatzea. Era berean, A3523 linea Lekeitiotik Ondarroara luzatzea ere eskatu dute, bi herrien arteko lotura hobetzeko; gaur egun, eskualdeko herri nagusi bi horien artean ez dago Bizkaibusik. A3916 lineako azken zerbitzuak Markina-Xemeinen bukatzea ere gura dute, garajera bidean handik pasatzen direlako.

Trena badabil Arratiatik, Euskotrenek geltokiak baititu Usansolon, Bedian eta Lemoan. Horregatik, bi garraiobideen arteko lotura indartu behar dela aldarrikatu dute bailarako EAJko hautetsiek. Haiek ere elkarrekin aurkeztu dizkiote alegazioak diputazioak ondutako aurreproiektuari, iruditzen zaielako ez diela behar bezala erantzuten eskualdeak dituen mugikortasun erronkei. Lemoako tren geltokia Arratiako mugikortasunaren ardatza izatea eskatu dute. Horretarako, hiru eskaera egin dizkiote Bizkaibusi: Zeanuri, Igorre eta Lemoa arteko maiztasunak handitu, Dimatik konexioak hobetu eta tren geltokira joango diren beste linea batzuk sortu, bidaiariek trenera joateko autobus bat baino gehiago hartu beharra saihesteko. 

Beste aldaketa batzuk ere proposatu dituzte jeltzaleek. Berbarako, ondo ikusi dute aurreproiektuan orain arte Ugao, Zeberio eta Artea lotzen zituen A3928 linea Igorreraino luzatzea, baina Lemoako tren geltokira joatea ere gura dute, eta bidean Areatzatik eta Zeanuritik ere pasatzea. Era berean, A3917 linea Ubidearaino heltzea eskatu dute, eta noranzko bidetan Galdakao erdigunea zeharkatzea, eskualdeko herritarrek eskuragarriago izan ditzaten zerbitzu publikoak, osasun arlokoak eta merkataritza. EAJko hautetsiek beste linea bat gura dute Zornotzara zuzenean joan ahal izateko, Lemoako Euskotrenen geltokiarekin lotura duela. EHUren Leioako campuserako autobus zuzenak ere aldarrikatu dituzte, Usansolotik eta Zeanuritik, eskualdeko gainerako lineekin koordinatuta. 

Diputazioak tokian tokiko erakundeekin berba egin du, eta erabiltzaileek azken urteetan ipinitako kexak ere kontutan hartu ditu aurreproiektua lantzen ibili denean, Sonia Perez Ezkerra Mugikortasun, Garraio eta Turismo diputatuak esan duenez. Enkarterriko Mankomunitateko presidente Martin Perezek kontatu du haiek hainbat bilera izan dituztela saileko ordezkariekin: «Eskualdeko mugikortasuna aztertu genuen, eta inkesta baten bidez herritarren beharrak identifikatu genituen. Handik sortutako aldaketa beharrak azaldu genizkion diputazioari».

Presidentearen arabera, aldarrikapenetako batzuk kontutan hartu dituzte aurreproiektuan. Esaterako, Karrantza eta Balmaseda arteko autobusak ordu birik behin barik, orduro ibiltzea eskatu zuten, eta hala dago jasota egitura berrian. Galdames eta Gueñes autobusez hobeto lotzeko ere eskatu zuten. «Orain Gueñesek Enkarterrirekin baino lotura gehiago du Ezkerraldearekin». Diputazioak lineetako bat luzatu du Gueñes arte, baina ez zaie nahikoa iruditzen.

Era berean, lortu dute Enkarterri Gurutzetako ospitalearekin eta EHUren Leioako campusarekin lotzen zituen linea bitan banatzea eta autobus batzuk ospitalera joatea eta beste batzuk unibertsitatera. Baina Gurutzetarako autobusek izango dituzten ordutegiak ez zaizkie aproposak iruditzen. Batez ere, asteburuetakoak eskasegiak izango direla ohartarazi du Martinek. Gainera. ospitalean edo unibertsitatean behar egiten duten langileek ezinezkoa izango dute gauetan autobusez etxera itzultzea, diputazioaren proposamenaren arabera. Era berean, linea berri biotako ordutegiak eskualde barruan ibiliko direnekin koordinatzeko beharra ikusi dute, autobus bat baino gehiago hartu behar dutenei aldaketa errazteko. 

Dena den, eskualde gehienetan legez, Bilborekin duten lotura hobetu gura dute Enkarterrin ere. Zerbitzua goizago eskatu dute —6:55etan— eta beranduago bukatzea —23:35etan—. Bidaiari gehien egon ohi diren orduetan maiztasuna handitzeko eskatu dute, eta baita ere, asteburu eta jai bezperetan linea horrek gaueko zerbitzua izatea. Eskualde barruko komunikazioan, landa inguruko herriek proposatzen dena baino zerbitzu hobea behar dutela iruditzen zaie. Bereziki, Lanestosan, Karrantzan, Turtziozen eta Artzentalesen. Gainera, eskaeraren araberako Bizkaibus eskatu dute, auzo sakabanatuenei ere zerbitzua emateko. Bizkaiko Batzar Nagusiek ere iaz eskatu zioten diputazioari zerbitzu hori eskaintzeko Enkarterrin.