Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak delegazio bat bidali du Ekialde Hurbilera, trabatuta baitago Gazarako plana. Faktoreen ordena da eztabaidagaia: Hamasek ez ditu armak utziko aurrez Israelgo armadak zerrenda utzi ezean; Israelek, berriz, ez ditu tropak erretiratuko talde islamista hori armagabetu arte. Washingtongo ordezkaritza Hamasekin bildu zen atzo, Egiptoko El-Alamein hirian, eta Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroarekin biltzekoa da gaur, artean haren alderdiak primarioak dituen egun berean.
Palestinako talde islamistak atzo berretsi zuen Gazarako Bake Batzordeak uztailaren amaieran aurkeztutako hamabost punturen plana beteko zuela, «herritarren sufrimendua amaiarazteko» eta zerrenda berreraikitzen hasteko; hori esan zion Egiptoko iturri batek Efe albiste agentziari. Bilera horretan, besteak beste, Jared Kushner AEBetako presidentearen suhia eta Khalil al-Hayya Hamaseko burua egon ziren, baita Nickolay Mladenov Bake Batzordeko burua eta gatazkako aldeen artean bitartekari aritu diren beste herrialdetako ordezkariak ere, artean Abdel Fatah al-Sisi Egiptoko presidentea.
Beste iturri batek Eferi baieztatu zion Al-Hayya Egiptoko zerbitzu sekretuetako buruarekin ere bildu zela, eta zerari buruz hitz egin zutela: «Xarm el-Xeikhen egindako Bakearen Goi Bileran ebazpenak inplementatzeko moduak nola bete». Bilera hori iazko urrian egin zuten Sinai penintsulako hiri horretan, eta herrialde bitartekariek —AEBek, Egiptok, Turkiak eta Qatarrek— bertan izenpetu zuten egun gutxi lehenago Hamasek eta Israelek adostutako Gazarako plana —orduko hartan Trumpek iragarritako hogei puntuko plana; Bake Batzordeak uztailaren amaieran iragarritakoa askozaz ere xeheagoa da—.
Halaber, Hazem Qassem Hamaseko bozeramaileak atzo kaleratutako ohar batean jakinarazi zuenez, Israelek egindako urraketen berri biltzeko bildu ziren atzo Egipton, baita Tel Avivek hitzartutako bide orria betetzen duela bermatzeko. Israelek, ordea, ez du begi onez ikusten Bake Batzordearen plana: abuztuaren hasieran Mladenovekin bildu eta gero, Netanyahuk esan zuen «desadostasunak» zituztela, eta zerrenda berreraiki baino lehenago Hamas armagabetu beharra zegoela. Israelek bete beharreko neurri gehiago ere ezarri zituzten plan horretan; horien artean, palestinarren autodeterminaziorako eskubidea bermatzea.
Zortzi herrialde islamiarrek Israelen «gaitzespena» salatu zuten atzo ohar bateratu baten bidez, eta ohartarazi jarrera horrek «arriskuan» jartzen duela Gazan «bake justua eta iraunkorra» lortzeko ahalegina; Arabiar Emirerri Batuek, Egiptok, Indonesiak, Jordaniak, Pakistanek, Qatarrek, Saudi Arabiak eta Turkiak sinatu zuten: «Erantzukizun zuzena eta osoa Israelek du bere gain». Horri erantzunez, Hamasek eskerrak eman dizkie herrialde horiei, «okupazioaren gobernuak hartutako konpromisoei oztopoa jartzea edo izkin egitea galarazteagatik». Komunikatu baten bidez, planak ezarritako bide orria «osoki eta berehala» aplikatzeko galdegin du.
Bestalde, Itamar Ben Gvir Israelgo Segurtasun Nazionalerako ministroak atzo esan zuen herrialdeko armadak «hogeita hamar edo berrogei» gazatar hil beharko lituzkeela gauero. 2023ko urriaren 7an Hamasek gatibu hartutako baten podcastean egin zituen adierazpenok —talde islamistak iazko urriaren 13an utzi zuen aske Rom Braslavski; hots, Israelek eta Hamasek gatibuen eta presoen azken trukea egin eta bitartekariek Xarm el-Xeikhen bildu ziren egunean bertan—. «Badaude bizitzea merezi ez duten pertsonak. Ez lukete bizi behar. Ez dira ezta pertsonak ere», erantsi zuen ministroak. Urtearen hasieran, Israelgo Fiskaltzak Netanyahuri eskatu zion Ben Gvir kargugabetu zezala, haren karguaz «abusatzen» ari zela argudiatuta.
Iazko urriaren 10ean Gazarako su etena ezarri zutenez geroztik, Israelgo armadak 1.200 palestinar baino gehiago hil ditu zerrendan, Gazako Osasun Ministerioak emandako datuen arabera. Are, armadak zerrendaren %60 du kontrolpean —lerro horia deritzo eremu horri—, eta Netanyahuk iragan maiatzean iragarri zuenez, asmoa lurraldearen %70 kontrolatzea da, Hamas «alde guztietatik estutzeko».
Likudekoak hautetsontzietara
Israelen Knesseterako hauteskundeak egitekoak dira datorren urriaren 27an, eta egun horretara begira, Netanyahuren alderdia, Likud, primarioak egiten ari da gaur parlamenturako hautagaien zerrenda osatze aldera; alderdiko 140.000 afiliatu deitu dituzte hautetsontzietara —duela lau urteko parte hartzea %60koa izan zen—.
Zeresana eman dute primario hauek, Netanyahuk berak aukeratzen baititu hauteskundeetara aurkeztuko duten zerrendako zortzi hautagai, eta horiei gehitu behar zaielako beste bat, Israel Katz Defentsa ministroa; beste zortzi alderdikideen artean daude, besteak beste, Gideon Saar Atzerri ministroa eta Haim Katz Likudeko Batzorde Zentraleko presidentea. Alderdiko barne inkesten arabera, Netanyahuren laguntzarik gabe bazuten arriskua zerrendatik kanpo geratzeko.
Zortzi herrialde islamiarrek —horietako gehienak Ekialde Hurbilekoak— atzo kaleratutako oharrari erantzunez, Likudek salatu zuen «herrialde arabiarrek» Netanyahuren gobernua «eraitsarazi» nahi dutela, zertarako-eta Gadi Eisenkot Yashar alderdiko buruak eta Yair Golan Demokratak alderdikoak «nahi duten guztia» eman diezaieten. «Hori ez da gertatuko», esan zuen Likudek, komunikatu bidez. Are, Israelgo lehen ministroak atzo esan zuen «zerrenda garaile» baten alde bozkatuko duela, Eisenkotek eta Golanek ez dezaten gobernurik osatu alderdi arabiarrekin. «Zuengan dut konfiantza, Likudeko afiliatuak, ordezkariak zeuen irizpidearen arabera egoki hautatu ditzazuen», idatzi zuen sare sozialetan.
Eisenkot Israelgo armadako burua izandakoa da (2015-2019), eta Netanyahuren gobernu koalizioko kide ere izan zen 2022ko hauteskundeez geroztik, harik eta iaz koalizioa utzi zuen arte; inkesten arabera, bada lehen ministro izateko faboritoenetako bat. Golan, berriz, armadako generala izandakoa da, eta Demokratak zentro-ezkerreko alderdiko hautagaia.
