Iranek eskatu bezala Libanon ere su etena ezarri eta ordu batzuetara, Teheranek erabaki bat hartu du: Ormuz irekitzea. Abbas Araghtxi Atzerri ministroak X sare sozialean jakinarazi du itsasarte estrategiko hori zabalik egongo dela Teheranen eta AEBen arteko su etenak indarrean dirauen bitartean. Apirilaren 8an adostu zuten bi asterako tregoa ezartzea, eta asteazken goizaldean da bukatzekoa baldin eta luzatzea erabakitzen ez badute. Donald Trump AEBetako presidenteak segituan erreakzionatu du sare sozialetan, eta nahiz eta erabakia txalotu duen, Truth Social-en esan du AEBek eutsi egingo dietela Irango portuen blokeoari; alegia, astelehenaz geroztik egin bezala, helmuga edo irteera Irango portuetan duten ontziei bidea itxiko diete hemendik aurrera ere. Ohartarazi du bi aldeen arteko «transakzioa» guztiz betetzen denean geratuko dela bertan behera blokeoa; interpreta daiteke akordio bat egiteaz ari dela. Aldeak datozen orduetan hitz egitekoak dira, Islamabad bitartekari dela.
Jakinik munduan kontsumitzen den petrolioaren %20 inguru Ormuztik igarotzen dela, otsailaren 28an AEBek eta Israelek itsasartearen kontrako erasoaldia hasi zutenean, Iranek hura ixtea erabaki zuen, presio neurri gisa. Blokeoak energiaren merkatuak aztoratu ditu, eta erregaien prezioak garestitu mundu zabalean; hain zuzen, Araghtxiren iragarpenaren ondoren, Brent upelaren prezioa kolpean %10 merkatu da, eta 90 dolarren azpitik geratu.
Etxe Zuriko maizterrak itsasartea irekitzeko eskatu izan dio Irani azken sei asteetan, eta blokeoa hausteko misio militar bat egitea ere planteatu zuen. NATOko aliatuek, baina, ezetz esan zioten, eta horrek haserrearazi egin zuen Trump. Aliatuei esan zien beren kabuz joan zitezela «petrolioaren bila», argudiatuz energetikoki AEBak ez daudela Ormuztik igarotzen den petrolioaren mende. Eta egia izan arren ez daudela petrolio horren mende, blokeoak erregaien prezioari eragiten dio, baita AEBetan ere.
Hain zuzen, Frantziak eta Erresuma Batuak deituta, berrogei estatu inguruk bilera bat egin dute gaur Parisen —Iranek erabakiaren berri eman aurretik bildu dira—, Ormuzko itsasartea zabaltzeko formula bateratuak aurkitze aldera. Ez dute parte hartzaileen zerrendarik zabaldu, baina, zenbait hedabidek iturri ofizialak aipatuz kaleratu dutenez, Europako potentziek ez ezik Asiako eta Ekialde Hurbileko zenbait herrialdek ere parte hartu dute. Pasabidearen gaineko kontrola aitor diezaiotela eskatzen du Iranek. Blokeoa ezarri aurretik, 140 ontzi inguruk zeharkatzen zuten Ormuz.
Bitartean, tregoa indarrean dago Libanon, eta herrialde horretako armadak dagoeneko jakinarazi du Israelek hainbat herri bonbardatu dituela bart. Duela hilabete eta erdi gatazka areagotu zenetik, milioi bat herritarrek baino gehiagok ihes egin behar izan dute —2.100 pertsona hil ditu Israelek han azken asteetan—; horietako asko etxera itzultzen hasi dira gaur, nahiz eta Libanok, Israelek eta Hezbollahk eskatu dieten tentuz ibiltzeko. Izan ere, Israelgo armadak esana du ez dela erretiratuko Libano hegoaldetik, eta edozein mehatxuren kontra eraso egingo duela; Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroak bart esan zuen «segurtasun eremuari» eutsiko diotela han, «inbasio arriskuari» aurre egiteko eta urraketarik ez izateko. Hezbollah Libanoko milizia xiitak ohar bidez ohartarazi du «behatza katuan» duela oraindik ere, Israelen edozein «traiziori» erantzuteko.
Tregoa Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak iragarri zuen, atzo arratsaldean, Netanyahurekin eta Joseph Aoun Libanoko presidentearekin telefonoz hitz egin eta gero. Hain zuzen, espero du datorren astean edo hurrengoan hirurak biltzea, atzoko akordioa berretsi dezaten. Reuters berri agentziak jaso duenez, Aounek gaur adierazi du negoziazioetarako «abiapuntu bat» dela menia, eta Israelgo soldaduak herrialdearen hegoaldetik ateratzea eta atxiloak etxeratzea dauzkala lehentasuntzat Beirutek. Uste du, bide batez, Libanoko armadak «ezinbesteko rola» jokatuko duela behin Israelgo soldaduak erretiratuta. Kontua da, ordea, Israelek ez duela hori egiteko asmorik, eta Israel Katz Defentsa ministroak gaur azpimarratu duela okupatutako posizioetan jarraituko dutela Hezbollah «militarki edo diplomatikoki» armagabetu arte. The Times of Israel egunkariak kaleratu duenez, gainera, herrialdearen iparraldean ez daude ados Israelek onartutako su etenarekin.
Horiek horrela izanda ere, Trumpek konpondutzat jo du bi herrialdeen arteko gatazka, AEBek eta Israelek Irani eraso egin eta gero areagotu zen hura, Hezbollahk mendeku hartu baitzuen Israeli eraso eginez. Eta, bide batez, Etxe Zuriko maizterrak atzo esan zuen Irango gerra ere berandu baino lehen amaituko dela, haren arabera Washingtonen eta Teheranen ordezkaritzak Islamabaden biltzekoak baitira asteburu honetan. Behintzat, Libanon su eten bat ezarrita, elkarrizketak bideratzeko oztopo bat kendu dute, Teheran hori eskatzen ari baitzen.
Eusteko deiak
Pakistan aritu da bitartekari AEBen eta Iranen artean, eta joan zen astean modua egin zuen beste su eten bat onartu zezaten, bi astekoa; datorren asteazkenean da amaitzekoa. Ezarri zutenean, Irango eta Pakistango agintariek esan zuten Libano ere barne hartzen zuela akordioak; hots, Israelek eta Hezbollahk erasoak eten beharko zituztela. Baina ez da hala izan.
Libanorako tregoa onartu dutela ikusita, Shehbaz Sharif Pakistango lehen ministroak ontzat jo du erabakia; are, espero du «bake iraunkorra» ekarriko duela. Sare sozialetan gaur idatzi duen mezu batean, eskerrak eman dizkio Trumpi, «ahalegin diplomatiko ausarta» egiteagatik. Irango hedabideek kaleratu dutenez, Mohammad Baqer Qalibaf herrialde horretako parlamentuko presidenteak adierazi du «Hezbollahren irmotasunari eta Erresistentziaren Ardatzaren batasunari» esker lortu dela Libanon tregoa ezartzea. Erresistentziaren Ardatza deritzote Irani eta hark militarki eta ekonomikoki babesten dituen miliziei, besteak beste Hezbollahri.
Emmanuel Macron Frantziako presidenteak ere ontzat jo du menia, baina kezka erakutsi ere bai, «operazio militarrak egiten jarraituz dagoeneko urratu dutelakoan». Bi herrialdeetako herritarrak «seguru» egon daitezela galdegin du: «Hezbollahk armak utzi behar ditu. Israelek Libanoren subiranotasuna errespetatu behar du, eta gerra amaitu», adierazi du sare sozialetan. Txinak, bestalde, arduraz jokatzeko eskatu die aldeei, eta bide diplomatikoak ibiltzeko. «Erasorik ez izatea da lehentasuna», esan du Atzerri Ministerioaren bozeramaile Guo Jiakunek, agerraldi batean. Errusia aliatu estrategikoak erabakia txalotu du, eta, Dmitri Peskov Kremlineko buruak egunero eman ohi duen prentsaurrekoan esan duenez, espero dute aldeek akordio bat lortzea ez dadin borrokarik izan berriro.
Aurrez, 2024ko azaroan, Israelek eta Hezbollahk su etena adostu zuten; AEBak eta Frantzia aritu ziren bitartekari. Gainera, Beirutek bere gain hartu zuen milizia xiita hori armagabetzeko eginbeharra; iaz, Libanoko armadak herrialdean «armen monopolioa» izateko plan bat aurkeztu zuen, baina Hezbollahk ez dio uko egin borroka armatuari.
