Ameriketako Estatu Batuek eta Hego Koreak ariketa militar bateratuak hasi eta mende erdira, Donald Trumpek zera iragarri du: bi aliatuek Ipar Korearen edozein erasori aurre egiteko zer gaitasun duten erakusteko ikuskizuna «nabarmen» murriztea. Herenegun heldu zen AEBetako presidentearen agindua, ariketa horiek hasi bezperan, eta, horiek horrela, Hego Koreako presidente Lee Jae-myungek egoera baliatu du luzaroko eskakizuna gogorarazteko, gerra operazioetarako kontrola berreskuratu nahi baitu.
Seulek Koreako gerraren harira (1950-1953) transferitu zion eskumen hori Washingtoni, eta 1978az geroztik Hego Koreako eta AEBetako armadek osatzen duten Indar Bateratuen Komandoak du gerra operazioetarako kontrola —aliantza militar hori AEBetako armadak zuzendu izan du beti—.
Hego Koreak 1994an berreskuratu zuen bere armada zuzentzeko eskumena, nahiz eta gatazka batean ez dagoen kasuetarako soilik; Koreako penintsulako gatazka berriro piztuko balitz, printzipioz Pentagonoak izango luke zer esana. «Agintaldi honetan leunki ekin behar diogu gerra operazioetarako kontrola berreskuratzeari, gobernuaren jatorrizko planarekin bat», esan du Hego Koreako presidenteak gaur gobernu bilera batean, nazioarteko zenbait hedabidek kaleratu dutenez.
Eta ez du iradoki, inondik inora, lankidetza militarra eten nahi izatea: «Aliantza sendoak are sendoago egiten du segurtasunaren oinarria, eta gure gaitasunak sendotzeak dugun balioa areagotuko du».
Leek duela urtebete pasatxo hartu zuen kargua, herrialdeko Auzitegi Konstituzionalak Yoon Suk-yeol iazko apirilean kargugabetu eta gero ekainean egin zituzten presidentetzako bozetan gailendu baitzen —iragan otsailean hil arteko kartzela zigorra ezarri zioten Yooni, 2024ko abenduan gerra legea deklaratzeagatik matxinada delitua leporatuta—. Armadaren erabateko kontrola datorren urterako edo hurrengorako berreskuratu nahi du, eta hori eztabaidatzekoak dira Seulek eta Washingtonek urtero egiten duten Segurtasun Kontsultei buruzko Bileran, datorren udazken aldera.
Ezarritako epe horretan lortuko ez balu, izango luke eskakizunak egiten jarraitzeko denbora gehiago. Okerrik ezean, Lee 2030era arte egongo da agintean, presidente kargua hartutakoek bost urteko agintaldi bakarra egin baitezakete Hego Korean —joan den asteburuan herrialdeko Yonhap agentziak iturri ofizialak aipatuz kaleratu zuenez, presidenteak konstituzioa aldatu nahi du: agintaldia lau urtera murrizteko eta bigarren agintaldi bat egin ahal izateko—.
Trump Kim limurtzen
AEBetako presidenteak herenegun argudiatu zuen ez zegoela «kontent» bi aliatuek elkarrekin egin ohi dituzten ekitaldi militarrekin, baina «beranduegi» zela Askatasunaren Ulchi Ezkutua deritzotena bertan behera uzteko, atzo ekin baitzioten 11 eguneko erakustaldiari. Sare sozialetan idatzitako mezu batean, gainera, nabarmendu zuen gisako ekitaldiekin «mezu zeharo desegokia eta etsaia» bidaltzen diotela Ipar Koreari, zeina ez den «mehatxugarri» azaldu Trumpek iaz presidente kargua hartu zuenetik; are, «errespetagarria» ere izan dela erantsi zuen.
Etxe Zurian kazetarien aurrean zela, AEBetako presidenteak atzo jakinarazi zuen Kim Jong-un Ipar Koreako lider gorenak idatzi egin ziola ariketa militarrak murrizteko aginduaren harira, eta «oso positiboa» dela mezuen trukea: «Ikusten? Askozaz ere seguruagoa egiten ari naiz [Koreako penintsula]. Kim Jong-unek errespetuz tratatu nau beti. Ulertzen diot. Ulertzen dit». Sare sozialetan herenegun idatzitako mezu batean esan zuen bi liderrak «ederki» konpontzen direla; bada, gaur gauerdian igo duen irudi batean Kim irudikatu du, hari deika ariko balitzaio bezala: «Hepa, Donald, dena ondo gure artean... ezta?».
Lehen agintaldian (2017-2021), Trump Koreako penintsula desnuklearizatzeko itun bat lortzen saiatu zen, Ipar Korea arma nuklearrak dituen herrialdeetako bat denez gero; hiru alditan bildu zen Kimekin —2018ko ekainean Singapurren, 2019ko otsailean Hanoin, eta lau hilabete beranduago Ipar Korea eta Hego Korea banatzen dituen desmilitarizatutako gunean; lehenengo aldia zen AEBetako presidente bat gune horretara joaten zena—. Ezerezean geratu ziren elkarrizketa horiek.
Horrez gain, Singapurreko goi bileraren ondotik, bertan behera utzi zituzten AEBen eta Hego Korearen arteko Askatasunaren Ulchi Zaindaria erakustaldi militarra; hurrengo urteetan erakustaldi txikiagoak egitea adostu zuten, harik eta 2022an, artean Joe Biden AEBetako presidente zela, berriro ekin zieten ohiko erakustaldiei, oraingoan Askatasunaren Ulchi Ezkutua izenarekin —Ulchi Mundok Goguryeo erresumako armadaren jenerala zenaren omenez da izen hori; Txinako Sui dinastiaren kontra aritu zen VII. mendean—.
Hego Koreako presidentearen bulegoko bozeramaile batek atzo esan zuen espero zuela Trumpen eta Kimen arteko harreman «oso onak» irtenbidea ekar diezaiola Koreako penintsulako gatazkari: «Elkarrizketa esanguratsu bat, bakea eta egonkortasuna bultzatzeko elkarrizketak hasteko». Koreako gerra (1950-1953) ez zuten bake akordio bidez amaiarazi; armistizio baten bidez eten zuten; gerra hori, hortaz, amaitu, formalki ez da amaitu.
