1977ko urriaren 16 hartan bezala, eguraldia lagun dute gaur Lazkaon (Gipuzkoa). Goizean goiz egindako euriaren arrastoak ikus daitezke oraindik herriko kaleetan, baina nabari dira jada eguzkiaren lehen printzak. Prest daude herriko lau guneak: Iturrialde aparkalekua, Lazkao Txiki plaza, ikastola eta Hirigoien plaza. Eta prest daude jaiak aurrera egin dezan lanean ariko diren ia mila boluntarioak ere.
Ikastolako patioan daude bilduta herritar guztiak, aurkezpen ekitaldirako prest. Oihal beltz handi bat da nagusi oholtzaren gainean. Koloreztatu egin dute: ortzadarraren koloreekin jolas egiten duten hainbat kirol jertse ipini dituzte zintzilik, ilaran. Urrutitik entzuten dira zintzarri hotsak, eta badoaz gerturatzen pixkanaka. Sakabanatu dira joaldunak, batzuk alde batera, eta besteak bestera. Isildu dira zintzarriak, eta hasi dira Agurraren lehen notak.
Izaro Insausti Lazkaoko ikastolako komunikazioko kideak egin ditu aurkezpen lanak, eta Irantzu Amondarain Lazkaoko ikastolako lehendakaria izan da oholtzara igotzen lehena. Ikastolen sorreraz mintzatzeko aprobetxatu du unea: «Ikastolak herritik sortu ziren. Guraso talde batek, euskaraz ikasteko eskubidea genuela sinetsi zuten, eta diru eta baliabiderik gabe, aurrera eramandako proiektuak izan ziren ikastolak». Eta «Euskal Herriaren identitatearen aldarria» egiteko esanez amaitu du, bai eta eragile guztiei eskerrak emanez ere.
IKUSI GEHIAGO
«Ibilideari aitortza egin eta etorkizunari begira jartzeko unea da». Hala hasi du hitzaldia Kepa Zubiarrain Lazkaoko alkateak. Baina gaur egungo erronkei ere behatu die: «Erronkak asko dira, baina horien artean bereziki garrantzitsua da euskararen erabilera indartzea, eta azken aldian euskara jasaten ari den mehatxuei aurre egitea». Eta, nola ez, Lazkao Txikiri aitortza egin dio: «Euskarari hitza eta arnasa eman zion Lazkaoko semen kuttun batek: Joxe Miguel Iztueta Lazkao Txikik. Ezin aipatu gabe utzi, euskarari, bertsolaritzari eta gure herriari egin dion ekarpen oparoa». Haren bertso batzuk kantatu ditu segidan.
Mikel Etxezarretaren bertsoen ostean, Begoña Pedrosa Eusko Jaurlaritzako hezkuntza sailburuak hartu du hitza. Alkateak esandakoari keinu eginez, Lazkao Txikiz mintzatu da Pedrosa ere, eta ikastolen ekarpen historikoa nabarmendu du ondotik: «Erakutsi zuten hezkuntza dela gizartea eraldatzeko tresnarik baliotsuena, eta ikastolen historia ausardiaren historia da». Euskal hezkuntza sistemaren balioez ere mintzatu da: «Hezkuntzak pertsona osoak hezten ditu. Horregatik, gaur inoiz baino gehiago diot euskarak eta hezkuntzak eskutik helduta joan behar dutela. Euskara indartu egin behar dugu ikastetxean, etxean eta kalean, eta gizartea behar dugu horretarako. Guztion ardura da euskarari espazioa, prestigioa eta etorkizuna ematea».
«Argi diogu: murgiltze ereduan sakontzeko garaia da, ez zalantzan jartzekoa. Euskara da gure herria josten duen haria, eta herri kohesiorako bermea»
AITOR ELIZARANIkastolen elkarteko lehendakaria
«Euskal Herri euskalduna heztea. Horixe da gure misioa». Hori esan ostean eman ditu egun onak Eider Mendoza Gipuzkoako ahaldun nagusiak. Elkarlanaren garrantzia azpimarratu du, eta Josu Erguini aitortza egiteko aprobetxatu du unea, Kilometroak martxan jartzeagatik. Aitor Elizaran ikastolen elkarteko lehendakariak eman dio jarraipena, eta hark ere eskerrak eman dizkio Erduini. Ikastolen aldeko jaien garrantzia azpimarratu du, ez Kilometroena soilik, baita Herri Urratsena, Ibilaldiarena, Araba Euskarazena eta Nafarroa Oinezena ere. PISAren emaitzen inguruan mintzatuz eman dio amaiera hitzaldiari. «Azken asteotan, PISAren emaitzen aitzakian, murgiltze eredua zalantzan jartzen saiatu direla ikusi dugu. Saiakera horien aurrean, argi diogu: murgiltze ereduan sakontzeko garaia da, ez zalantzan jartzekoa. Euskara da gure herria josten duen haria, eta herri kohesiorako bermea. Argi diogu euskal hezkuntza eta euskal gizarteak euskara gehiago nahi eta behar duela. Atzerapausoak eman nahi dituztenen aurrean, herri gisa indarrez aurre egiteko unea da».
IKUSI GEHIAGO
Lekukoa Bergarara
Gipuzkoako ikastoletako ordezkari guztiak oholtza gainean zeudela albiste bat eman du Insaustik: «Lekukoari lekukoa emango diogu». 50 urte bete dituen lekukoari beste lekuko batek emango dio jarraipena. Gotzon Huegunek egin du pieza, eta bi lekukoak alboan ikusita, puzzle baten gisa batak bestearekin ongi ahokatuko lukeela ikus daiteke. Egileak berak azaldu du, pieza berriaren hutsuneak «etorkizunera begiratzeko leihatila» irudikatzen duela.
Bergarako Aranzadi ikastolak hartuko du lekuko berria. Bertan ospatuko dira hurrengo urteko Kilometroak, eta ikastolako arduradunek adierazi dute «arduraz eta erantzukizunez» hartzen dutela lekukoa. Halaber, hurrengo urtean bertaratzeko gonbita egin die ikus-entzuleei, baita urriaren 18an Zizur Nagusian ospatuko duten Nafarroa OInez jaira hurbiltzeko ere.
Arratsalde musikatua
Badoa eguna aurrera pixkanaka, eta musika protagonista izaten ari da lau guneetan: besteak beste, Skabidean eta Esanezin taldeek jo dute. Arratsaldeak ere ildo beretik jarraituko du. Iturrialdean, gutxi barru Muxutruk erromeria hasiko da, eta ondoren joango dira Nafarroa 1512 eta Suthai batukada. Lazkao Txiki plazan, berriz, Amaia Agirre, Andoni Egaña, Nerea Ibarzabal eta Aratz Igartzabal Potto bertsolariek laster amaituko dute saioa, eta, jarraian, Sukia eta Marki trikitilariek girotuko dute plaza.
Ikastolan bazkariak ematen dituzten bitartean, Goxua'n salsa Iruñeko saltsa taldeak dantzan jarriko ditu bertaratutako guztiak. Dantzan jarraituko dute Zutik elektrotxarangaren eskutik, eta dantzan amaituko dute Gozategi taldearekin. Gonbidatu bereziak izango dituzte, gainera: Alaitz Telletxea eta Maider Zabalegi.
Bestalde, 4. gunean, Hirigoien plazan, Eider Saez Lazkaoko abeslariak joko du, eta aurreratu du bidean dagoen disko berriko hainbat abesti entzuteko aukera izango dutela bertaratutakoek. Segidan, Go!azen telesaileko kideek emango dute ikuskizuna, eta eguna amaitzeko, Jun da jo txarangak girotuko du auzoa.
