Fiskaltzak duela gutxi artxibatu du Osakidetzako txerto iraungien auzia. Gaur, ordea, Lasarte-Oriako (Gipuzkoa) eta Bilboko Arangoiti auzoko anbulatorioetan hotz katea etenda zuten txertoak eman dituztela zabaldu da. Txerto iraungien auzian bezala, EH BIlduk eman du horren berri, eta Alberto Martinez Osasun sailburuak berak baieztatu egin du. Hala ere, hark ziurtatu du ez dagoela «arriskurik» txerto horiek jaso dituzten pazienteentzat. Osasun etxe horietako hozkailuetan akatsak atzeman ondoren, 17 helduri eta adingaberi txertoa jarri beharko die berriro Osakidetzak.
Martinezek Legebiltzarrean komunikabideei egindako adierazpenetan esplikatu duenez, Osasun Publikoaren Zuzendaritzak jakinarazpen bat jaso zuen joan den astean, Arangoitiko eta Lasarte-Oriako osasun zentroetako bi hozkailutan akatsak egon zitekeela eta. EH Bilduk gaur salatutako egoera horren aurrean, Osasun sailburuak azaldu du kasu horietarako protokoloa aktibatu dela, «nahiz eta ez dagoen inolako arrisku egoerarik pazienteentzat».
Horiek horrela, Euskadiko Txertoen Aholku Batzordeak, Sendagaien Espainiako Agentziak eta botika horiek ekoizten dituzten laborategiek Arangoitiko hamaika pazienteri eta Lasarte-Oriako beste bosti txertoa berriro jartzeko beharra ezarri zuten. Bada, Martinezek azaldu duenez, pertsona horietako batzuei txertoa jarri diete dagoeneko; eta gainerakoei, berriz, hilabete barru jarriko diete, txerto mota bakoitzean gomendatutako jarraibideak errespetatuz.
Kontrol neurri berriak
Sailburuak gogorarazi duenez, azken hilabeteetan atzemandako txerto iraungien auziaren ondoren, Osasun Sailak kontrolak indartu ditu, sendagai horiek eman aurretik, bitartean eta ondoren.
«Kontrol prozesu horretan atzeman da hotz katean arrisku potentziala zegoela eta, horren aurrean, berehala jardun da», esan du. Martinezek azaldutakoaren arabera, Arangoitiko anbulatorioan behar baino hotzago zeuden hamabi txerto eman zituzten, eta Lasarte-Oriakoan behar baino gradu bat epelago zeuden bost txerto. Ildo horretan, adierazi du, arazoaren berri izan ondoren, Osasun Sailak kaltetutako pazienteei «berehala» eman zitzaiela gertatutakoaren berri, baina ezin izan du zehaztu informazio hori egun bateko edo bi egunetako epean eman zen.
Pertsona horietako batzuei txertoa jarri diete dagoeneko; eta gainerakoei, berriz, hilabete barru jarriko diete
Osasun sailburuak gertatutakoa baieztatu duenerako, baina, horri buruzko ekimena aurkeztua zuen Rebeka Ubera EH Bilduko ordezkariak, Eusko Legebiltzarrean, Martinezi hainbat galdera idatziz egin baitizkio. Koalizio subiranistako ordezkariak kritikatu duenez, «ez da hainbeste denbora pasa» Osakidetzan iraungitako txertoak ipini zirela, Txertoen Ikerketa eta Trazabilitate Batzordeak ondorioak atera eta jarraibideak zehaztu zituela, eta Fiskaltzak ere horri buruzko dekretua ezagutzera eman zuela.
Hain zuzen, txerto iraungien auziaren ondorioz sortu zuten batzorde hori Osasun Sailak eta Osakidetzak. Horregatik, orain gertatutakoa «ulertezina» egiten zaio EH Bildukoari, «Osasun Sailak halakoak saihesteko neurriak hartu dituela behin eta berriz ziurtatu duenean».
Txerto iraungien auzia
Gidaliburuetan jaso ala ez, ez da oraingoa txertoekin dagoen lehenengo arazoa. Txerto iraungien auzia urtarril amaieran atera zen argitara, orduan ere EH Bilduk Eusko Legebiltzarrean erregistratutako idatzi baten harira. Osakidetzak hutsegitea aitortu zuen, eta jakinarazi txerto iraungiak jarri zizkietela dozenaka pazienteri; haietako gehienak, haurrak eta jaioberriak.
Hala ere, aferak haserrea eta kezka eragin zituen herritarren artean, eta hautsak harrotu zituen Eusko Legebiltzarreko zenbait saiotan ere. Pazientearen Defendatzailea elkarteak, berriz, salaketa bat aurkeztu zuen, eta fiskaltzak ikerketa abiatu zuen.
Osakidetzak aitortu zuen txerto iraungiak jarri zizkietela dozenaka pazienteri; haietako gehienak, haurrak eta jaioberriak
Txerto hexabalentea zen iraungitakoa. Sei gaitzen kontrako babesa ematen du: difteria, tetanosa, kukutxeztula, Haemophilus influenzae b, poliomielitisa eta B hepatitisa. Handik gutxira, baina, beste bi txerto jartzeko garaian ere dosi iraungiak eman izana aitortu zuten: 49 kasu tetrabalenteari lotutakoak, eta 29 txerto hirukoitz birikoari zegozkionak.
Fiskaltzak, ordea, maiatzaren 21ean erabaki zuen auzia artxibatzea. Carmen Adan del Rio fiskalak argudiatu zuenez, txertoek ez zieten «kalterik» eragin horiek hartu zituzten haurrei; hortaz, ez dago «nahikoa ebidentzia» akusazioa delitu gisa epaitzeko. Hala ere, kudeaketan egondako zenbait «hutsegiteren eta akatsen» berri ematen zuen dokumentu horretan, eta Osasun Sailak besteak beste txertoen prozesu osoa kontrolatzeko sistema bat ezartzeko asmoa iragarri zuen, txertoen trazabilitatea kontrolatze aldera. Izan ere, aurtengoa ez da dosi iraungiak jarri diren aurreneko aldia: 2017., 2023., eta 2024. urteetan ere beste 106 kasu izan ziren.
