EAEko Arartekoak Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailari eskatu dio «kasu bakoitza banaka» azter dezala, Ertzaintzaren prentsa oharretan atxilotutako pertsonen eta delituen biktimen jatorriari buruzko datuak argitaratzea beharrezkoa den ala ez erabakitzeko. Horiek horrela, datu horiek «funtsezkoa» denean baino ez argitaratzeko gomendatu dio; besteak beste, «garrantzizko informazio bat testuinguruan kokatzeko, estereotipoen eta estigmatizazioaren aurka borrokatzeko, eta buloei aurre egiteko».
Ertzaintza iazko urrian hasi zen atxilotuen jatorriari buruzko datuak publiko egiten, bere prentsa oharretan; eta Mikel Manzisidor buru duen Arartekoaren Bulegoak azaroan abiatu zuen horri buruzko ofiziozko jarduketa. Bada, ostiral honetan argitaratu dute horren ebazpena.
Besteak beste, Segurtasun Sailak emandako hainbat txosten aztertu ditu Arartekoak: Ertzaintzak pauso hori emateko arrazoiak azaltzen dira horietan, Idazkien arabera, Bingen Zupiria buru duen sailak uste du «gardentasunez» eta «informaziorako eskubidea bermatuz» jokatzen ari direla atxilotuen jatorriari buruzko datuak emanez, «eragin sozial handiko gai bat baita».
Era berean, Segurtasun Sailak «uste osoa» du horren bitartez «komunitate jakin batzuen estigmatizazioa saihesten» ari direla. Haien iritziz, neurri horrek «erakundeak eta hedabideetako profesionalak behartuko ditu datu horiek arduraz erabiltzera, eta arrazakeria eta kriminalizazioa saihesteko konpromisoa indartuko du».
Argudio horiek aztertu ondoren, Arartekoak ebatzi du kriminalitateari eta jatorriari buruzko datuak ematea «beharrezkoa» izan daitekeela «politika publikoak aztertzeko eta garatzeko». Datu horiek publikoak dira beste testuinguru batzuetan, hala nola Eusko Legebiltzarrean, alderdi politikoek eskatuta. Ordezkari politikoen bitartez iristen ziren datu horiek hedabideetara, Arartekoaren hitzetan, Ertzaintzak atxilotuen jatorriaren berri ematen hasi baino lehen.
«Justifikaziorik gabeko interpretazioak»
Hala ere, Arartekoaren Bulegoak ohartarazi du datu horiek «testuingurutik kanpo» zabaltzen badira, «jatorriaren eta delinkuentziaren artean justifikaziorik gabeko interpretazioak eta asoziazioak gerta daitezkeela».
Hori dela eta, Segurtasun Sailari gomendatzen dio «kasu bakoitza banaka» aztertzeko, «eragindako interesak eta eskubideak» zeintzuk diren jakiteko, informazio hori zabaldu aurretik. «Datu horiek argitaratzeko aukera hutsak ez du zertan justifikatu prentsa ohar guztietan sartzea», azpimarratu du Arartekoak.
Horiek horrela, erabaki hori «kasu jakin batzuetara» mugatzea gomendatu du: «Atxilotuen, ikertutako pertsonen eta delituen biktimen jatorria ezagutzea funtsezkoa denean garrantzizko edo garrantzi publikoko informazio bat (interes orokorrekoa delako) testuinguruan kokatzeko; datu hori argitaratzea egokia denean estereotipoen eta estigmatizazioaren aurka borrokatzeko; edo beste helburu legitimo batzuk lortzen laguntzen duenean, hala nola buloei aurre egitea edo gizarte demokratiko batean informazioaren kalitatea sustatzea».
Ebazpen hori gai horri buruz Arartekoak plazaratzen duen bigarrena da. Duela hamarkada bat baino gehiago argitaratutakoak gomendio zehatzagoa jasotzen zuen: nazionalitateari buruzko erreferentziak saihestearen alde egiten zuen, «ez baitira behar-beharrezkoak informazio osoa ulertzeko». Ordutik aurrera horrelakorik ez zuen argitaratzen Ertzaintzak, iazko urrian irizpidea aldatu zuten arte.
