Ekaitzaren erdian itsasontziek badian nola, mami handirik gabeko eskaera orokor eta bateratu batean hartu dute abaro EAJk eta PSE-EEk gaur Eusko Legebiltzarrean. Modu horretan saihestu nahi izan dituzte bi gobernu bazkideek Pasaiako portuaz dituzten jarrera kontrajarriak. Irudi bateratu bat eman nahi izan dute, azken hilabeteetako desenkontruetatik aldenduta, eta Jaurlaritzari eskatu diote jarrai dezala Espainiako Gobernuarekin falta diren eskumenen transferentziak negoziatzen. Eztabaidan, ordea, agerian geratu da jeltzaleek eta sozialistek iritzi ezberdinak dituztela portuari buruz.
EH Bilduk eraman du gaia osoko bilkurara. Ander Goikoetxea legebiltzarkideak aurkeztu du mozioa, eta Pasaiako portuaren titulartasuna «lehenbailehen» Jaurlaritzaren esku uzteko eskatu. Argudiatu du horrek «egiturazko geldialdi egoeratik» aterako lukeela azpiegitura, eta haren lehiakortasuna eta hartu beharreko erabakien inguruko «efizientzia» hobetuko lituzkeela. Izan ere, eznahikotzat jo ditu Espainiako Gobernuak azken urteetan egindako inbertsioak: «2014-2024 aldian, Estatuaren ekarpena inbertsio guztien %2,7 inguru baino ez da izan. Estatuak portua abandonatu du».
Hori dela eta, gaur egun duen interes orokorreko izendapena kentzea galdegin du koalizio subiranistak, Maria Ubarretxena Eusko Jaurlaritzako Autogobernu sailburuak proposatu bezala, «bideragarritasun finantzarioa euskal administrazioen eskutik bermatzeko». Iritzi dio gaur egun ez dagoela hala sailkatzeko arrazoirik edo justifikatzen duen baldintzarik. Are, erabakimena gertu izateak kudeaketa hobetuko duela adierazi du.
«Hemen, abertzale espainiarrek diote interes orokorreko izaera galtzeak nazioarteko trafikoa edo muga zerbitzua galtzea ekarriko lukeela. Hori gezurra da»
ANDER GOIKOETXEA EH Bilduko legebiltzarkidea
Halaber, ziurtatu du izendapen hori galtzeak ez duela haren jarduera kaltetuko, PSE-EEk behin eta berriz aipatu moduan; hori «mito» bat dela esan du. «Hemen, abertzale espainiarrek diote interes orokorreko izaera galtzeak nazioarteko trafikoa edo muga zerbitzua galtzea ekarriko lukeela. Hori gezurra da», adierazi du. Bada, EAJri «lidergoa hartzeko» eskatu dio, eta EH Bilduren mozioa babesteko.
«Eztabaida nazionala»
Jeltzaleek ez dute halakorik egin, ordea. Markel Olanok txalotu egin du EH Bilduk eskumenaren alde egin izana, baina gogorarazi du autogobernua «unez une eta egunez egun» defendatu behar dela. EAJk eta PSE-EEk zuzenketa bateratu bat aurkeztu diote koalizioaren mozioari, zeinak falta diren eskumenen transferentzia legebiltzarrak 2017an onartutako txostenaren arabera egitea aipatzen baitu. Olanoren arabera, txosten horretan beren beregi dago jasoa izendapena kentzeko eskea, eta, beraz, bide horretan negoziatu behar da Madrilekin: «Hori lortu arte».
EAJko legebiltzarkideak gogorarazi du aurrekariak badaudela, eta posible dela. Are, defendatu du izendapen hori gabe Pasaiako portuak ez lukeela garrantzia galduko; kontrara, «izugarrizko bultzada» izango lukeela. «Aldaketarekin, hemendik aurrera ez litzateke izango interes orokorreko portu bat Estatuarentzat, izango litzateke interes estrategikoko portu bat Eusko Jaurlaritzarentzat». Kudeaketa «eraginkorrago bat» izango lukeela esan du, eta gaur egun ez duen finantzaketa bidezkoago bat.
«Aldaketarekin, ez litzateke izango interes orokorreko portu bat Estatuarentzat, izango litzateke interes estrategikoko portu bat Eusko Jaurlaritzarentzat»
MARKEL OLANO EAJko legebiltzarkidea
Era berean, azpimarratu du Pasaiako portuaren ingurukoa «eztabaida nazionala» dela, Gipuzkoako ekonomiari ez ezik Euskal Herrikoari ere bete-betean eragiten diolako, baita badiako herriei nahiz herritarrei ere. «Ezinbestekoa» baita, bere hitzetan, portuaren eta herrien arteko «bateragarritasuna». Azaldu du ildo horretan jardun zuela bera ahaldun nagusi izan zenean, baina kritikatu du Madrilek zailtasunak besterik ez dituela jarri.
Ondorioez kezkatuta
Oso bestelako iritzia azaldu du PSE-EEk, ostera. Jorge Juez legebiltzarkideak salatu du EAJk eta EH Bilduk eztabaida arlo identitarioetara mugatu nahi dutela, eta berretsi du interes orokorreko izendapena galtzeak azpiegitura «ahultzea» ekarriko lukeela, lehiakortasuna galduko lukeelako eta inbertsioak arriskuan jarriko lituzkeelako. Eta kritikatu die egun Madrilek egiten dituen inbertsioak nola ordezkatuko dituzten ez azaltzea: «Portuak anbizioa behar du, baina industriala, ez sinbolikoa».
Iritzi berekoa da Alderdi Popularra ere. Alvaro Gotxi legebiltzarkideak ohartarazi du izendapena kentzeak «ondorio izugarriak» ekarriko lituzkeela, hala nola mugako zerbitzuak galtzea. Inbertsioak egin ez izana Espainiako Gobernuaren ardura dela esan du, eta jeltzaleei kritikatu die azken hilabeteetan «lau proposamen ezberdin» aurkeztu izana; azkena, joan den astean. Lehendakariak Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuari proposatu zion Jaurlaritzak autonomia gehiago izatea Pasaiako eta Bilboko portuetan, titulartasuna eskualdatu gabe.
Hain justu ere, Sumarrek nabarmendu du euskal erakundeek jada autonomia handia dutela azpiegitura horietan, haiek aukeratzen dituztelako portuen agintaritzak. Edonola ere, Fokua portuko langileen eta inguruko herritarren beharretan jartzeko eskatu du Jon Hernandezek; Pasaiako badiaren biziberritzea galdegin du, «eskualdean bizi diren pertsonen beharrak lehentasun hartuta».
Bozketan, EAJren eta PSE-EEren zuzenketa babestu du EH Bilduk. Koalizioaren mozioaren kontra bozkatu dute, aldiz, jeltzaleek eta sozialistek. Sumar abstenitu egin da bi kasuetan. EH Bilduk Sumarrek aurkeztutako zuzenketa ere babestu du.
