Helegitea «sakonean» aztertu eta mamian murgilduko den ebazteko, atariko pauso gisara, helegitea aurkeztu zuen pertsonak urrats hori egiteko «legitimitatea» ba ote duen ebatzi behar duela jakinarazi du gaur Errenteriako Udalaren lan deialdi baten kontra aurkeztu zen helegitearen gaineko ebazpena eman behar duen epaileak. Epaiketa egiteko gaur Donostian epailearen aurrean elkartu dira bi aldeak —Errenteriako Udalaren alde ari den ordezkaritza juridikoa eta helegitea aurkeztu zuen andrazkoaren alde ari dena—, eta Errenteriako Udalaren argudioak aintzakotzat hartuta ebatzi du epaileak auzibidean etena egitea arrazoibide horien gainean gogoetatu ahal izateko eta erabaki bat hartzeko.
Izan ere, Errenteriako Udalaren ordezkaritza juridikoaren argudio nagusia izan da andrazko horrek lan deialdiarekin lotura «material bat» ez duenez, lan deialdian izena emanda ere ez dagoenez, ez dagoela «legitimatuta» helegitea jartzeko. «Izan ere, ez du helburu lan deialdiko lanpostu horietako bat eskuratzea», arrazoitu du. Helegite horren atzean dagoen «interes bakarra» erakundeetako politika linguistikoa «auzitan jartzea» dela ere esan du, eta hori ere badela helegitea ez aintzat hartzeko motibo. Arrazoibide horien aldeko egiteko doktrina juridikoa ezarrita dagoela azaldu dio abokatuak epaileari, eta hainbat ebazpenen edukiak xehetu ditu horretarako.
Martxoan jakin zuen Errenteriako Udalak helegite bat jarrita zegoela 25 administrari lanpostu hautatzeko hilabete batzuk lehenago abiarazi zuten lan deialdiaren kontra. Langile guztiek derrigorrean euskarazko C1 eskakizuna egiaztatua izan behar dutela ebatzi zuen udalak lan deialdi hartarako, eta horixe auzitan jartzen du, hain justu ere, helegiteak. Lan deialdia «bururaino» defendatuko dutela aurreratu zuen Errenteriako alkate Aizpea Otaegik helegiteaz hitz egiteko egin zuen agerraldi batean: behar diren «bitarteko guztiak» jarriko dituztela horretarako. Hedabideen aurrean azalpenak eman zituen martxoaren 11n, Argia-k argitaratutako Nor dago oldarraldiaren atzean? kazetaritza lanaren bidez jakin eta gero propio «euskararen aurkako talde antolatu batek» bultzatuta abiarazi zela auzibide hori.
Era berean, Argia-k aurrez publiko egindakoa berretsi zuen Otaegik agerraldi hartan: azaldu zuen helegitea jarri zuen emakumezkoa ez dagoela lan deialdian izena emanda ere. Ikerketa lanaren arabera, «Osakidetza barnean antolatutako Unidas por la Libertad Linguistica» plataformako kidea da emakume hori, eta lanpostu finkoa du Osakidetzan. Kazetariek egindako ikerketa lanak CCOO sindikatua ere lotu zuen euskararen kontrako «kanpaina» horrekin. Kazetaritza lan hori —eta haren berri emateko argitaratu ziren beste hainbat— froga moduan aurkeztu dizkio gaur Errenteriako Udalak epaileari eta onartu egin ditu hark.
Metatuz joan dira urteotan administrazio publikoaren barruan euskararen normalizazioa bultzatzea helburu duten hizkuntza irizpideen kontrako auzibideak; euskararen kontrako «oldarraldi judiziala» euskalgintzaren eta instituzio publiko askoren kezka bizienetarikoa da, eta oihartzun handia izan zuen Argia-k horien atzean usu «kanpaina antolatu bat» zegoela erakusteko argitaratutako kazetaritza lan horrek. Izan ere, ehunka lagun daude lan deialdietan izena emanda, eta ez dute argi horiekin zer gertatuko den. Adibiderako, Errenteriako Udalaren aurkako helegiteak etenarazitako deialdian 860 lagun daude izena emanda.
Ohar baten bidez, aurrez emandako argudioak berritu ditu gaur Errenteriako Udalak. «Bere momentuan udal ordezkariek adierazi zuten hautaketa prozesuak hizkuntzari dagokionez eskakizun hori izatea Errenteriako Udalaren urteetako ibilbidearen ondorio koherentea zela, epe luzeko helburuei erantzuten diena, eta udal plangintza oso baten mandatua dela, udal organo desberdinetan onartutako hainbat dokumentu aintzat hartzen dituena», gogora ekarri du. Horiek horrela, berretsi du «kontsentsu zabaletan oinarritutako bidea oztopatu» zuela helegiteak eta, epaiaren zain, «kalitatezko administrazio baten oinarrizko printzipioekin eta herritarrek administrazioekin askatasunez aukeratzen duten hizkuntzan harremanak izateko duten eskubidearen alde» lanean segituko duela.
«Sarbidea» itxita
Errenteriako Udalak ezarritako hizkuntza irizpideen kontrako helegitean ematen den argudioetako bat da lan deialdi horretan lanpostu guztiei C1 hizkuntza maila izateko derrigortasuna ezartzea «diskriminatzailea» dela euskara ez dakiten herritarrentzat. «Errenteriako herritarren %62,9ri galarazi egiten zaie Errenteriako Udalean administrari lanposturako sarbidea», arrazoitu dute. Gogora ekarri dute, gainera, egun jada lanpostuen %80k ezarrita daukatela euskara eskakizunaren gaineko derrigortasuna Errenteriako Udalean, eta portzentaje hori aski dela herritarrek administrazio publikoarekin harremanak euskaraz izateko duten eskubidea «bermatzeko».
Gaur helegitea jarri duen andrearen alde ari den abokatuak berretsi egin ditu argudio horiek epailearen aurrean. Helegitearen bidez atzera bota nahi den lan eskakizunean euskara eskakizuna «gehiegizkoa» dela berretsi du. «Euskara ez da meritutzat hartu, sarbiderako baldintza da», gaitzetsi du. Horiek horrela, lan deialdian izena emanda ez daudenek ere, «baldintza» hori betetzen ez badute, kontrako helegitea jartzeko «zilegitasuna» dutela esan du. Horren alde egiteko, batetik, arrazoitu du «baldintza hori» kentzea lortzen bada, herritar denentzat kenduko dela, ez lan deialdian izena emanda daudenentzat bakarrik. Bestetik, esan du helegitea jartzean erakunde baten eskutik joateak ere ezin duela hartutako bidearen legitimitatea dudatan jarri: «Elkarte bateko kidea izateak edo aholkularitza juridikoa eskatzeak ez dakar legitimitatea galtzea».
Helegitean zehaztu dute, baita ere, egun jada Errenteriako Udalean ezarrita dauden hizkuntza eskakizunek gainditu egiten dutela administrazio publikoan euskararen erabilera arautzeko ezarrita dagoen dekretuak zehazten duen derrigortasun indizea. Euskara eskakizuna zenbat lanpostutan egiaztatu behar den zehazteko erabiltzen den ehunekoa da indize hori, eta helegitean adierazi dute, egungo araudia betetze aldera, %53,99koa izan beharko lukeela. Araudi hori bera kolokan dago, hala ere. Helegitea bera aurkeztu zenetik, euskara administrazio publikoan arautzen duten legeak indargabetzeko sententzia gehiago ebatzi dira. Lehengo astekoa da azkena: EAEko Auzitegi Nagusiak ezeztatu egin du sektore publikoan euskararen erabilera arautzeko Jaurlaritzaren dekretua. Helegitean euskararen erabilera datuak ere erabili dituzte langile guztiei euskarazko C1 eskakizuna izateko obligazioa ezartzea beharrezkoa ez dela argudiatzeko.
