Fisikan zero gehiago eta batez besteko notak behera: datuek gezurtatu egin dute Euskarako noten inguruan sortutako polemika

Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU) azalpen gehiago eman ditu gaur, unibertsitatera sartzeko probak eragindako egoera nahasia dela eta. Ikasgai guztietako azterketen emaitzak aletu dituzte Joxerramon Bengoetxea errektoreak eta Urtza Garai errektoreordeak, eta joan den urteko emaitzekin alderatu. Ondorioa argia da: «Euskarako azterketen inguruko polemika ez da benetakoa, emaitzak normaltasun estatistiko baten barruan sartzen baitira». Hala azpimarratu du Bengoetxeak, eta hala erakusten dute datuek ere.

Izan ere, Euskara eta Literatura II ez da zero nota gehien dituen irakasgaia izan, ezta kalifikazio apalenak izan dituena ere. Iazko emaitzekin alderatuz gero, batez besteko nota jaitsi egin da, bai, baina joera orokorra da, Biologia eta Gaztelera irakasgaietan izan ezik gainerako guztietan egin baitu behera. Horrez gain, Euskaran nota eskasak atera dituztenen artean ez daude soilik A ereduko ikasleak, D eredukoak ere badaude. Eta berrikuspenek aldaketa txikiak eragin dituzte kalifikazioetan. Hona hemen datuak xehetasunez:

Unibertsitatera sartzeko proban Euskara eta Literatura II ikasgaian zero atera eta auzitara jo zuten hainbat ikaslek, baina datuek erakusten dute ez dela kalifikazio eskasenak dituen irakasgaia. Ohiko deialdiko azterketen batez besteko notak aintzat hartuz gero, Euskararena 6,33koa da. Gainetik dago Gaztelania eta Literaturarena, 6,42koa baita; baina azpitik ditu Historia (6,08), Kimika (6,03), Matematikako bi irakasgaiak (5,08 eta 5,06) eta Fisika (3,99).

Hain justu ere, Fisika da nota eskas gehien dituen irakasgaia. Hots, azterketan bi puntu edo gutxiago atera duen ikasle gehiago dago irakasgai horretan, Euskaran baino. Fisikan %24,5 dira, eta Euskara eta Literaturan II irakasgaian %6,2. Are, Matematika II (%9,9) eta Matematika Aplikatuak (%10,8) irakasgaietan ere Euskaran baino nota eskasagoak daude. Fisika da gainditu ez dutenen kopuru handiena duen irakasgaia ere (%39); Euskara taularen erdian dago (%76,2).

Arreta Euskarako irakasgaian jarri bada ere, Fisika da zero notako kalifikazio gehien dituena. Bai behintzat portzentajeari begiratuz gero. Kopuru osotan neurtuta, Euskaran jarri ziren zero gehien: 313 izan ziren hasiera batean (%2,64), eta 163 (%1,37) berrikusi ondoren. Baina azterketa egin zuen ikasle kopurua aintzat hartuta, ehunekoa handiago da Fisikan Euskaran baino: ikasle guztien %3,2k atera baitzuten zero nota. Izan ere, Euskarako azterketa egin zutenak ia sei aldiz gehiago izan ziren, Fisikakoa egin zutenak baino: 11.833 eta 2.066, hurrenez hurren. Horrez gain, ikasgairen batean zero nota atera duten ikasleen %71,6k gainditu dute USaP. Portzentaje hori zerbait handiagoa da zero zehazki Euskaran atera zutenen artean: %74,8 dira.

Azterketen berrikusketek ere ez dituzte kalifikazioetan gorabehera handiak eragin, unibertsitatearen arabera. Guztira, 4.233 ikaslek eskatu dute azterketak berrikusteko; hots, ia USaP egin dutenen herenak. Eta 8.127 azterketa berrikusi dira, ikasle bakoitzak nahi adina irakasgai berrikusteko eskatzeko eskubidea baitu, baita bigarren berrikusketa bat eskatzekoa ere. Euskarari dagokionez, 1.721 berrikusketa eskaera egon dira, iaz halako bi (860). Bikoiztu egin dira Historian ere (636 izan dira aurten, eta 321 iaz), baina joera orokorra izan da.

Berrikusi zaien ia erdiei nota igo egin zaie, baina aldaketak txikiak izan dira. Irakasgai guztien batez bestekoan egon den aldaketa gehienez ere 0,33koa izan baita. Euskaran batez bestekoa 0,13 aldatu da berrikusketen ondoren; Artearen Historian, 0,22; eta Matematika II irakasgaian, 0,26. Horiek horrela, Garaik azaldu du datuek erakusten dutela azterketak zuzentzeko irizpideak «modu homogeneoan eta koherentean» aplikatu direla, eta zuzentzaileek «zorroztasunez, profesionaltasunez eta objektibotasunez» jardun dutela.

Ondorio hori berresten du iazko emaitzekin egindako konparaketak ere, unibertsitatearen arabera. Euskarako azterketaren batez besteko nota jaitsi egin da: 6,81 izan zen iaz, eta 6,33 izan da aurten. Baina beherako joera hori orokorra da. Izan ere, Biologia (+0,15) eta Gaztelera (+0,03) irakasgaietan izan ezik, gainerako guztietan jaitsi da batez bestekoa, eta irakasgai askotan jaitsiera Euskaran baino handiagoa da. Kimikan 0,21 puntu jaitsi da; Historia eta Filosofian, 0,29, Espainiako Historian, 0,83; Fisikan, 1,48; eta Matematikan IIn, 1,67. EHUren arabera, jaitsiera horien atzean egon daitezke bi arrazoi: azterketen zailtasun maila handitu izana eta ebaluazio irizpideak aldatu izana. Baina zehaztu du argi uzten duela Euskarako azterketarena ez dela salbuespena, Gaztelaniako batez bestekoa soilik 0,09 handiago baita.

Epaimahaien jokamoldea ere aztertu du EHUk, eta hori Jaurlaritzaren datuekin aztertu du, hezkuntzako hizkuntza ereduek eraginik izan ote duen jakiteko. Alderaketa hori egin den lehen aldia da, EHUk gogorarazi baitu unibertsitateak ez dakiela azterketaren egilea zein ereduko ikaslea den: «Kodifikatuta daude». Bada, emaitzak aztertu ondoren, EHUk ziurtatu du ez dela A ereduko ikasleen aurkako jokabiderik egon. «Anomaliak» egon dira hamabi epaimahaitan —notak gehienez bi puntu gora edo behera egitea—, eta 11 ikasgaitan egon dira, baina bereziki hizkuntzetan. Euskarari dagokionez, sei epaimahaitan izan dira gorabeherak, eta horietan A nahiz D ereduko ikasleak daude. Halere, A ereduko hamar ikasletik ia zazpik gainditu du ikasgaia.

Horrez gain, Bengoetxeak jakinarazi du gaur-gaurkoz berrogei ikasleri gorde behar izan dizkietela ikaspostuak unibertsitatean, epaileen aginduari men eginez.