Ander S.T. 29 urteko gizonezkoa zendu zen herenegun Santurtzin (Bizkaia), bi egun lehenago Udaltzaingoarekin liskarra izan ostean. Imanol Urrutxua Segurtasun zinegotziak El Correo egunkariari baieztatu dio poliziek taser pistolak erabili zituztela «erasotzailea mendean hartzeko». Hala ere, adierazi duenez, «ez dago inolako zantzurik pentsarazten digunik agenteek gaizki jokatu zutela». Santurtziko EH Bilduk gertatutakoa ikertzeko eskatu du dagoeneko, eta Ezkerraldeko hainbat eragilek elkarretaratzea egingo dute bihar.
Ikusi gehiago
Bertsio ofizialik ez dago gertatutakoaz. Esan polizien sindikatuak asteartean sare sozialen bidez zabaldu zuenez, Ander S.T. santurtziarrak makulua kendu zion adineko bati, eta udaltzainei eraso egin. «Hiru polizia artatu behar izan zituzten ospitalean», gehitu zuten. Auzi honi buruzko bigarren txioa gaur argitaratu du Esanek: gertatutakoa «deitoratzeaz» gain, «doluminak» helarazi dizkie gaztearen senideei. Hala ere, polizien «jarduketa zuzenbidearen araberakoa» izan dela azaldu du. «Zer gertatu zen argitu beharko da. Gardentasunaren alde gaude, eta erabateko fedea dugu agenteen lan onean», esplikatu dute.
Santurtziko Udalak ere ez zuen argibide handirik eman asteazkenean plazaratutako oharrean: «Santurtziko Udalak babesa helarazi nahi die atzo beren eginkizunak betetzen ari zirela egindako jarduketan zauritu ziren udaltzainei. Erakundeak lehenbailehen osatzea opa die, eta herritarren segurtasunaren eta ongizatearen zerbitzura egunero egiten duten lana aitortzen die». Hori baino ez; Ander S.T. gaztea zaurituta zegoenik ez zuten aipatu. El Correo egunkariari, ordea, auzia EAEko Poliziaren Kontrol eta Gardentasun Batzordera bidaliko dutela aurreratu dio Urrutxuak, heriotza polizia jarduketarekin lotzen ez duen arren.
Gaitzespenak eta deialdiak
Zer gertatu zen jakin ostean, Santurtziko EH Bilduk doluminak eman zizkien zendutakoaren familiari eta lagunei, «zinegotzietako baten bitartez, modu pribatuan». Koalizio subiranistak azpimarratu du «ezinbestekoa dela gertatutakoari buruzko informazio guztia izatea». Horiek horrela, EAJren gobernu taldeari zera eskatu dioten atzoko udal batzarrean eta ondoren egindako informazio bileran: «Orain arteko informazio guztia helaraztea eta modu ofizialean ikerketa espediente bat irekitzea».EAJk agintzen du udalerrian, eta aurtengo martxoan hartu zuen aginte makila Itziar Carrocera alkateak. Otsailean, Karmele Tubilla orduko alkateak dimisioa eman zuen, udaltzain lanpostu bat betetzeko prozesuan gertatutako ustezko irregulartasunen harira.
Era berean, Santurtziko EH Bilduk uste du «ahalik eta tresna administratibo eta legal gehien» erabili beharko liratekeela, zer gertatu zen azaltzeko eta egon daitezkeen erantzukizunak argitzeko.
Gazte Koordinakunde Sozialistak sare sozialetan zabaldu duenez, larunbaterako elkarretaratze bat antolatu dute Ezkerraldeko eragile ugarik: 12:30ean batuko dira, Santurtziko udaletxe aurrean. «Santurtziko udaltzainek gazte bat hil dute. Horrelako kasuetan ezinbestekoa da kalera ateratzea: egin diezaiogun aurre poliziaren basakeriari», salatu dute.
Arma «ez-hilgarria»
50.000 volteko deskarga elektriko bat egiten dute arma horiek, deskarga jasotzen duena zenbait denboraz geldi-geldi uzteko. Arma «ez-hilgarri» gisa kalifikatuta badago ere, Amnesty Internationalek argitaratutako txosten baten arabera, 2001 eta 2012 bitartean gutxienez 500 pertsona hil zituen poliziak AEBetan arma hori erabilita. Zehazki, 334 heriotza zerrendatu zituen Amnesty Internationalek AEBetan, 2001 eta 2008 artean. Gobernuz kanpoko erakundeak ehun biktimaren autopsia txostenak eskuratu zituen, eta 37 kasutan «medikuek taser baten erabilera aipatu zuten heriotza eragin zuen kausa edo faktore gisa». Izan ere, Amnesty Internationalen arabera, 2001 eta 2008 artean 351 pertsona hil ziren taserren deskarga bat hartu ondoren.
Erresuma Batuan, azken hamar urteetan, ehundik gora pertsona hil dituzte horrelako armekin, gobernuz kanpoko hango erakundeek emandako datuen arabera. Besteak beste, Dalian Atkinson Realeko jokalari ohia hil zuen Ingalaterrako Poliziak taser pistola batekin, iazko abenduan.
Frantzian, berriz, gutxienez bi heriotza gertatu ziren 2019an, Bouches-du-Rhône eta Seine-Saint-Denisen, taserra erabili ondoren. Urte bat lehenago, 2018ko urrian, Baionako ospitalean hildako gazte baten senideek salatu zuten taser pistolaren ondorioz hil zela. Euskal Irratiek senideen bitartez jakin zutenez, Poliziak arma horiek baliatu zituen atxilotzeko unean, eta gazteak bihotzekoa izan zuen. Hiru egunez koman egon ondoren hil zen Bader Idrissi.
2018ko urrian, Baionako ospitalean hildako gazte baten senideek salatu zuten taser pistolaren ondorioz hil zela
Baina, Franziako Poliziak ez ezik, Ertzaintzak ere baditu pistola elektrikoak, 2017ko martxotik, suzko armen erabileraren «alternatiba» gisa. Estefania Beltran de Heredia Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak jakitera eman zuen urte horretako maiatzean, Eusko Legebiltzarrean, Elkarrekin Podemos koalizioak egindako galdera bati erantzunez. Hilabete batzuk lehenago, otsailean, arma horiek osasun arazo jakin batzuk dituztenen aurka erabiltzeko arriskuaz galdetu zion Elkarrekin Podemoseko Jose Ramon Becerrak Beltran de Herediari, baina Segurtasun sailburuak apenas eman zuen argibiderik erantzunean. Honela zioen hitzez hitz Beltran de Herediaren erantzunak: «Taserren fabrikatzaileak homologatuta daude emango zaien erabilerarako, eta horri buruzko egiaztagiriak izan badira».
Euskal Herriko hiriburu batzuetako udaltzainek ere badituzte taser pistolak: Iruñeko Udaleko Hiri Segurtasuneko alorrak 2022ko abenduan jakinarazi zuen udaltzainek taser pistolak erabiliko zituztela; Donostiako Udaleko Tokiko Gobernuak, berriz, 2025eko abenduan onartu zuen arma horiek erabiltzea.
Udalerriei dagokienez, Sestaon eta Barakaldon (Bizkaia) egin bezala, Santurtziko Udalak 2023an erosi zituen lau pistola taser, ia 9.000 euroren truke. Hain zuzen, urte horretako martxoan egin zuten hori jakinarazteko agerraldia. Besteak beste, arma «ez-hilgarri» gisa kalifikatu zituzten taser pistolak, ekitaldi horretan. Adierazi zuten poliziak aldean daraman bideokamera batera konektatuta dagoela arma horietako bakoitza: taserra erabiltzen den aldiro, kamera martxan jartzen da, eta irudiak grabatuta geratzen dira. Oraingo honetan, irudi horiek erabakigarriak izan daitezke Ander S.T. gazte santurtziarrari zer gertatu zitzaion argitzeko.
