Ikasturtea hasi da hezkuntza sistemaren eraginkortasunaren gaineko zalantza handiekin. Lehengo astean PISA txostenaren emaitzak ezagutzera eman ziren, eta kaskarrak izan ziren, oro har, Hego Euskal Herri osoan. 2015etik hona datorren beherakada bat berretsi zuen probak neurtzen dituen alor guztietan: irakurmenean, zientzietan eta matematiketan. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, bereziki, egon dira aparteko kezka eragin duten datuak: beherakada oso handiak. Horra irakurketa gaitasunarekin zer gertatu den: 419 puntu lortu dituzte ikasleek, eta aurreko azterketan, 2022an, 466 izan ziren. Handia da koska. Politika orokorrari buruzko eztabaidan hizpide izan ditu Pradalesek emaitza horiek: «Txarrak dira, erabat. Ezin ditugu onartu». Hainbat aldaketa egingo direla jakinarazi du, eta tartean hezkuntza sistemako estrategia digitala «sakon» berrikusiko dutela. Digitalizaziorako bidean aurrerabide asko egin dira urteotan ikasgeletan, eta atzera egiteko asmoa azaldu du. Bide horretan, eskoletan pantailen erabilerarako irizpideak ere «berrituko» dituztela esan du.
Ikusi gehiago
Irmoa izan da urteotan Eusko Jaurlaritzak ikasketa prozesuen digitalizazioaren alde egin duen hautua. Debekuaren bidea, gainera, ez du erabili nahi izan. Esaterako, beste autonomia erkidegok hartutako bidea ez du segitu, eta eskoletan telefono mugikorrak erabiltzeari dagokionez ez du ezarri erkidego osoan aplikatzen den debeku integral edo legalik. Horren aldeko eskeak egon dira familia elkarteen partetik-eta, baina Hezkuntza Sailak eskolen esku utzi du erabilera irizpideak ezartzea. Oraintxe arte defendatu du, gainera, Hezkuntza sailburu Begoña Pedrosak hautu hori. «Debekua da bidea? Ikerketek esaten digute beste bide batzuk jorratu behar direla», esan zuen, adibidez, apirilean eman zuen elkarrizketa batean.
Gaur, berriz, Pradalesek aldaketak agindu ditu. Eremu digitalean. Eta bestela ere bai, orokorrean. Eskoletako emaitzak hobetzeko estrategia bat 2024tik martxan dagoela gogoratu du, eta adituen batzorde batek ikuskatuta ari direla lanean. «Oraindik ez gara lortzen ari, ordea, espero ditugun emaitzak», onartu du. Lehendik martxan direnez aparte, beste neurri gehiago hartuko dituztela esan du, lehengo astean Hezkuntza sailburuak aurreratutakoa berretsiz. Estrategia digitala berrikusteaz harago, honakoak dira hobekuntzarako egin nahi dituzten aldaketak. Irakurketari dagokionez, «exijentzia» handitu egingo dutela esan du, eta ebaluatuko dutela xeheago: Lehen Hezkuntzako bigarren eta bosgarren mailan, eta DBHko lehenegoan. Era berean, ikasleek, egunero «irakurketa pausatua» egin beharko dutela esan du. Etapa guztietan bete beharreko baldintza izango da, ikastetxe guztiek bermatu beharrekoa. «Erronka garrantzitsua da. Konfiantza osoa dut hezkuntza komunitatean», esan du Pradalesek. Ikasleek, irakasleek, familiek eta gobernuak batera egin beharreko bidea dela gogoratu du.
Von der Leyeni gutuna
Pantailekin lotuta, oro har gizartean duten «gehiegizko erabilera» mugatzeko neurriak ere hartu behar direla adierazi du Pradalesek. «Mundu mailako kezka da. Denok ari gara konponbideak bilatzen errealitate berri honen aurrean, baina ez dago erantzun bakar bat, are gutxiago erraza». Gaur, aterabide baten bila, Europako Batzordeak Kids Act lege proposamena aurkeztuko duela esan du, eta Jaurlaritzak bete-betean babestuko dituela hor ematen diren gomendioak. Aurreratu egin ditu nabarmenenak. Lehena da haurren artean pantailen erabilera mugatzea, eta era «progresibo batean» hurbilarazten uztea. Irizpide horren arabera, pantailarik ezin dute erabili 2 urte baino gutxiago dituzten umeek, gehienez ordubeteko erabilera izan dezakete 3-6 urte artekoek, eta sare sozialetarako sarbidea galarazi behar zaie 15 urte azpikoei. Bigarrena da «kontrolerako» baliabide egokiak ezartzea. Hirugarrena, berriz, familiak estrategia honetan «heztea eta ahalduntzea».
Ikusi gehiago
«Ikuspegia eta proposatutako neurriak egokiak direla uste dugu», esan du Pradalesek gaurko agerraldian. Horiek horrela, Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyeni gutun bat helarazi diotela jakinarazi du, eta estrategiaren aldeko «atxikimendua» erakutsi nahi izan diotela horrela. Estrategia horrek fruitua emateko, ordea, gizarte osoak harekin bat egin behar duela gogoratu du: «Sare sozialetarako sarbidea galaraz dezakegu, edo ikasgeletatik pantaila guztiak kendu, baina ez dugu arazoa konponduko euskal gizartearen konpromisoa ez badugu». Horiek horrela, pantailen erabilera «arduratsurako» itun sozial bat ere bultzatuko dutela azaldu du eta horretan lankidetzarako borondatea dutela. «Gure ardura gure seme-alaben zaintza eta heziketa da. Ezin dugu beste alde batera begiratu».
